İstanbul ve Çanakkale Boğazlarının Deniz Taşımacılığı Açısından Öneminin Analiz Edilmesi Analiz Edilmesi Analiz Edilmesi

Öz

Deniz yolu taşımacılığı küresel ekonominin devamlılığı açısından önemlidir. Türk Boğazları olarak adlandırılan İstanbul ve Çanakkale Boğazı’nın ise taşımacılık güzergahı için önemli stratejik noktalardır. Devletler için geçiş serbestliğinin olduğu boğazlar birçok yabancı bayraklı geminin geçiş rotasıdır. Çalışmada COVID-19 ve Ukrayna-Rusya Savaşı gibi tüm dünyayı etkileyen gelişmelerin taşımacılık ve dolayısıyla boğazlar üzerindeki etkisinin ne olduğu sorusuna cevap aranmaktadır. Bu doğrultuda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan alınan “Türk Boğazları Gemi Geçiş İstatistikleri” verileri doğrultusunda 2019-2023 yılları arası dönemin karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Veriler İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçen gemi sayıları, gemi tonaj ağırlıkları, gemi büyüklükleri/uzunlukları ve geçiş yapan ülkelerin bayrakları bilgilerinden oluşmaktadır. Çalışmanın amacı denizyolu taşımacılığı açısından Türk Boğazlarının önemi ve küresel etkileri olan gelişmelerin etkisini incelemektir. 2019-2023 (2023 Ağustos ayı dahil) yılları arasında İstanbul Boğazı’ndan ve Çanakkale Boğazı’ndan geçen ilk yirmi ülke verilmiş, yıllara göre ülkelerin yüzdelik payı tabloda sunulmuştur. Dünya haritasında gemilerin taşıdıkları ülke bayraklarına göre geçiş sayılarının yoğunlukları verilmiştir. Son beş yılda geçiş yapan gemi sayısı ve tonajın en fazla ve en düşük olduğu yıl belirtilmiştir. 2019-2023 yılları arası Boğazlardan geçen gemilerin sayısı, tonajı, boyları karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İstanbul Boğazı
• Çanakkale Boğazı
• geçiş rejimi

Analyzing The Importance of The Bosphorus and The Dardanelles Straits in Terms of Marine Transportation

Abstract

Maritime transportation is important for the continuity of the global economy. The Bosphorus and the Dardanelles, called the Turkish Straits, are important strategic points for transportation routes. The straits, where there is freedom of passage for states, are the transit route of many foreign flagged ships. The study seeks to answer the question of what is the impact of developments affecting the whole world such as COVID-19 and the Ukraine-Russia War on transportation and therefore on the straits. In this direction, a comparative analysis of the period between 2019-2023 has been made in line with the “Turkish Straits Vessel Transit Statistics” data obtained from the Ministry of Transport and Infrastructure. The data consists of the number of ships passing through the The Bosphorus and the Dardanelles Straits, ship tonnage weights, ship sizes/lengths and flags of the transiting countries. The aim of the study is to examine the importance of the Turkish Straits in terms of maritime transportation and the impact of developments with global effects. The first twenty countries passing through the Bosphorus and the Dardanelles between 2019-2023 (including August 2023) are given, and the percentage shares of the countries by year are presented in the table. On the world map, the density of the number of crossings of ships according to the country flags they carry is given. The year with the highest and lowest number of ships passing through and tonnage in the last five years is indicated. The characteristics of the ships passing in 2019-2023 were compared.

Keywords

• Bosphorus
• Dardanelles
• transition regime

Kaynakça

1. Akten, N. (2003). The Strait of Istanbul (Bosphorus): The seaway separating the continents with its dense shipping traffic, Turkish J. Marine Scicences, 9(3), 241:265.
2. Akten, N. (2004). Analysis of Shipping Casualties in the Bosphorus. Journal of Navigation, 57(3), 345–356. Anadolu Ajansı (2022). Rus petrolünün Yunanistan açıklarından Avrupa’ya gizlice sevki denizdeki takiple görüntülendi, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/rus-petrolunun-yunanistan-aciklarindan-avrupaya-gizlice-sevki-denizdeki-takiple-goruntulendi/2693192, (10.04.2023).
3. Başar, E. (2010). Investigation into marine traffic and a risky area in the Turkish straits system: Canakkale strait. Transport, 25(1), 5–10.
4. BBC News Türkçe (2014). Gemiler neden Panama bandırasını tercih ediyor?, https://www.bbc.com/turkce/haberler/2014/08/140805_panama, (09.03.2023).
5. Boşneagu, R., Nedelcu, A.T. & Scurtu, I.C. (2018). Black Sea – the geopolitical, economic, social and military importance. Journal of Physics 1122: 1-15.
6. Evers, H. D. & Solvay, G. (2006). The Strategic Importance of the Straits of Malacca for World Trade and Regional Development, ZEF Working Paper Series, No. 17, ss.3-16. Fenwick, C. G. (1936). The New Status of the Dardanelles, The American Journal of International Law, vol 30, no 4, ss.701-706.
7. Ivanov, D. (2021). Exiting the COVID‑19 pandemic: after‑shock risks and avoidance of disruption tails in supply chains, doi:10.1007/s10479-021-04047-7.
8. Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Montrö Boğazlar Sözleşmesi, https://www.kiyiemniyeti.gov.tr/userfiles/file/mevzuat/Montreux%20Bo%C4%9Fazlar%20S%C3%B6zle%C5%9Fmesi.pdf, (01.08.2023). Koday, Z., Koday, S. & Kaymaz, Ç. K. (2017). Dünyadaki Bazı Önemli Boğazlar ile Kanalların Coğrafi Özellikleri ve Jeopolitik Önemleri, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Eylül 2017 21(3): 879-910.

9. Qu, X. & Meng, Q. (2012). The economic importance of the Straits of Malacca and Singapore: An extreme-scenario analysis, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, vol 48, ıssue 1, ss.258-265.
10. Rozakis, C. L. & Stagos, P. N. (1987). International Straits of the World The Turkish Straits, (ed) Gerard J. Mangone, Dordrecht/Boston/Lancaster: Martinus Nijhoff Publishers.
11. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, (2023a). Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, https://www.kiyiemniyeti.gov.tr/gemi_trafik_ve_kilavuzluk_hizmeti (01.08.2023). T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, (2023b). Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Türk Boğazları Gemi Geçiş İstatistikleri, https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/turk-bogazlari-gemi-gecis-istatistikleri, (05.09.2023).
12. Uğurlu, Ö., Erol, S. & Başar, E. (2015). The analysis of life safety and economic loss in marine accidents occurring in the Turkish Straits. Maritime Policy & Management, 43(3), 356–370.
13. UN, Review of Maritime Transport (2023). In United Nations Conference on Trade and Development. Geneva: United Nations.
14. UNCTAD, (2021). COVID-19 and Maritime Transport Impact and Responses, Transport and Trade Facilitation series no 15, https://unctad.org/publication/covid-19-and-maritime-transport-impact-and-responses, Erişim Tarihi: 09.03.2023.
15. UNCTAD, (2022). Industry leaders highlight urgent need to build port resilience, https://unctad.org/news/industry-leaders-highlight-urgent-need-build-port-resilience, (09.03.2023).
16. Ünlüata, Ü., Oğuz, T., Latif, M.A. & Özsoy, E. (1990). On the Physical Oceanography of the Turkish Straits, In: L. J. Pratt (Ed.) The Physical Oceanography of Sea Straits, NATO/ASI Series, Kluwer, Dordrecht, ss.25-60. WTO (2023). World Trade Statistical Review 2023, https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/wtsr_2023_e.pdf, (03.01.2024).