‘’Dünya Öküz ve Balığın Üstündedir’’ Hadisinin Coğrafya/Astronomi Perspektifinden Arka Planı: Bir Kavram Analizi

Bir sözü, "Kim söylemiş? Kime söylemiş? Niçin söylemiş? Ne makamda söylemiş?" gibi kurallar sözü doğru anlamak için gereklidir (Nursi, 2012). Söze üslup/anlam zenginliği katmak için temsil, teşbih, mecaz, kinaye gibi edebî sanatlar, insanlar tarafından edebiyat alanında hatta günlük hayatta da kullanılmaktadır. Hadislerde de derin hakikatlerin açıklanmasında zaman zaman söz konusu bu edebi sanatlara başvurulmuştur. Bu makale coğrafya biliminin, hadis ilmiyle olan ilişkisine dayanmaktadır. “Dünya öküz ve balık üzerindedir” hadisi coğrafya/astronomi perspektifinden incelenmiştir. Hadiste geçen Dünya ne üzerindedir? sorusunu, Hz. Muhammed (sav) doğal ortamla insan arasındaki ilişkiyi mecazlı/kinayeli bir biçimde iki kelimeyle dile getirmiştir. Bir yönüyle hadiste geçen öküz kelimesinin “tarım ve hayvancılığı”; balık kelimesinin ise “deniz ve diğer su ürünlerini” sembolize ettiği anlaşılmıştır. Ayrıca Hz. Muhammed’e (sav) farklı zamanlarda dünyanın ne üstünde durduğu sorulmuş, peygamberimiz ilk sorulduğunda "öküzün", ikinci defa sorulduğunda ise "balığın" üstünde duruyor diye cevap buyurmuştur. Bu cevaplarıyla, soru vakitlerinde dünyanın öküz ve balık burçlarından geçmekte olduğunu beyan etmiş olması, kâinatın sırlarını açıklayan ve anlayanları hayran bırakan mucizeler aracılığıyla, ilahi sistemin ahengine/hikmet mirasına bir daha dikkati çekmiştir. Diğer taraftan bu çalışmanın amacı, hadislerde yer alan coğrafya ile ilgili kavramların analizini ortaya koymaktadır.