THE IMPACT OF TURKISH PRESS ADVERTISEMENT AGENCY ON DIGITAL JOURNALISM IN THE CONTEXT OF 24/7 JOURNALISM

Yıl 2025, Cilt: 29 Sayı: 2, 204 - 224, 25.06.2025

Dogukan Yandım , Hakan Temiztürk

https://doi.org/10.53487/atasobed.1621684

https://izlik.org/JA37SM33DK

Öz

Due to the structural features of the Internet, the dominant values that enable 24/7
journalism; It consists of rationality, flexibility, urgency, speed skills. These values, which
create the dominance of labour time over leisure time and capitalize leisure time, are the
characteristics that define the new spirit of cognitive capitalism with internet journalism
after the 2000’s and are expected to be possessed by journalists. Because in cognitive or
communicative capitalism, the control of labor power and the efficiency of work pass
through the control of time. The aim of this research is to examine the effect of the high
criteria determined by the Press Advertisement Institution in Türkiye as a result of its rule
making mission that directly affects internet journalism after 2023, on the working order
based on flexibility, targeting, speed and urgency in today's 24/7 journalism. In this study,
structured and semi-structured interview method, which is one of the qualitative
research methods, was used. Phenomenological design was preferred to evaluate the
research findings based on experience. As a result, it has been determined that the high
criteria set by the BİK have created a deinstitutionalization in the reporting habits and
ideals of journalists, therefore, the working order and employment conditions of
journalists have not been improved with internet journalism, and the situation of working
time dominating free time has not been resolved in favor of journalists.

Anahtar Kelimeler

Journalism , 24/7 labour , Digital media , Press Advertisement Agency

7/24 GAZETECİLİK BAĞLAMINDA BASIN İLAN KURUMU’NUN İNTERNET GAZETECİLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

https://izlik.org/JA37SM33DK

Öz

İnternetin yapısal özellikleri itibariyle 7/24 gazeteciliği olanaklı kılan egemen değerler; akılcılık
(araçsal akıl-girişimcilik), esneklik (çoklu beceriler ve çalışma ilişkileri), aciliyet (sürekli
ulaşılabilir olma ve yoğun mesai), hız (güncellik baskısı ve enformasyon akışı) becerilerinden
oluşmaktadır. Çalışma zamanının boş zamana baskın gelme halini yaratan ve boş zamanı
sermayeleştiren bu değerler, 2000’li yıllardan sonra internet gazeteciliğiyle birlikte bilişsel
kapitalizmin yeni ruhunu tanımlayan ve gazetecilerin sahip olması beklenen özelliklerdir.
Çünkü bilişsel veya iletişimsel kapitalizmde emek gücünün denetimi ve çalışmanın verimliliği
zamanın denetiminden geçmektedir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de Basın İlan
Kurumu’nun (BİK) 2023 yılı sonrası internet gazeteciliğine doğrudan etki eden kural koyucu
misyonunun bir sonucu olarak belirlediği kriterlerin, 7/24 gazeteciliğe sebep olan
esnekleşme, hedefleme, hız ve anındalık temelli çalışma düzenine etkisini incelemektir.
Araştırmada, niteliksel araştırma yöntemlerinden yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış
mülakat/görüşme yöntemi kullanılmıştır. Deneyime dayanan araştırma bulgularını
değerlendirmek amacıyla fenomolojik desen tercih edilmiştir. Sonuçta, BİK’in belirlediği
yüksek kriterlerin gazetecilerin haber yapma alışkanlıklarında ve ideallerinde bir
kurumsuzlaşma yarattığı, internet gazeteciliğiyle birlikte gazetecilerin çalışma düzeni ve
istihdam koşullarında iyileşme sağlanamadığı ve günümüzde çalışma zamanının serbest
zamana baskın gelme durumunun gazeteciler lehine çözümlenemediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Gazetecilik , 7/24 çalışma , Dijital medya , Basın İlan Kurumu

Kaynakça

• Alemdar, K. (1988). Demokrat parti ve basın. Tarih ve Toplum, 20(53), 275-279.
• Alemdar, K., & Dursun, Ç. (1999). İlan ve reklam gelirleri. K. Alemdar (Ed.), Medya gücü ve demokratik kurumlar içinde (s. 195206). Afa Yayıncılık.
• Altan, Ç. (2008, Kasım). Cumhuriyetten günümüze basının kısa tarihi. M. Davran ve A. Sekmeç (Ed.). N. Özgentürk Röportaj yapan. (s. 72-89). Alfa Yayınları.
• Anders, G. (2018). İnsanın eskimişliği I. (H. Belen ve H. Ertürk, Çev.) İthaki Yayınları.
• Atabek, Ü. (2020). Tarihten geleceğe iletişim teknolojileri. Siyasal Kitapevi.
• Ayan, V. M. (2024). Bir baskı aygıtı olarak basın ilan kurumu: evrensel gazetesi örneği. Kültür ve İletişim, 27 (54), 258-286. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1509297
• Basın İlan Kurumu. (2024, Eylül 6). Ziyaretçi trafik şartlarında ‘niteliği’ önceleyen değişiklikler. Basın ilan Kurumu: https://bik.gov.tr/kurumsal-haberler/ziyaretci-trafik-sartlarinda-niteligi-onceleyen-degisiklikler/ adresinden alındı.
• Baran, P. (1974). Büyümenin ekonomi politiği. (E. Günçe, Çev.) May Yayınları.
• Berardi, F. B. (2012). Ruh işbaşında: yabancılaşmadan otonomiye. (F. Genç, Çev.) Metis Yayınları.
• Bloch, E. (2020). Umut ilkesi. (T. Bora, Çev.) İletişim Yayınları.
• Boutang, Y. M. 2015. Bilişsel kapitalizm ve ücret ilişkisinin yeni kodlama biçimleri. (D. Kundakçı, Çev.) Vercellone, C. (Ed.), Bilişsel kapitalizm, post-fordist dönemde bilgi ve finans içinde (s. 303-317). Otonom Yayınları.
• Castel, R. (2019). Ücretli çalışmanın tarihçesi sosyal sorunun dönüşümü. (I. Ergüden, Çev.) İletişim Yayınları.
• Crary, J. (2015). 7/24 geç kapitalizm ve uykuların sonu. (N. Çatlı, Çev.) Metis Yayınları.
• Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri. (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.) Siyasal Kitapevi.
• Creswell, J. W., & Creswell, J. (2021). Araştırma tasarımı: nitel, nicel, karma yöntem yaklaşımları. (E. Karadağ, Çev.) Nobel Akademik Yayıncılık.
• Çevikel, T. (2020). Dijital çağda gazeteciliğin krizi ve finansmanı. Um:ag Yayınları.
• Dean, J. (2009). Democracy and other neoliberal fantasies: communicative capitalism and left politics. Durham NC: Duke University Press.
• Basın İlan Kurumu Denetçiler Kurulu Üyeleri. (2024, Temmuz 3). Basın ilan kurumu: https://bik.gov.tr/kurumsal/teskilatyapisi/denetciler/ adresinden alındı.
• Erdoğan, İ. (2007). Pozitivist metodoloji. Erk Yayınları.
• Erinç, O. (2016). S. Gezgin, V. Polat, H. Arcan, A. Girgin ve O. U. Şahin (Ed.), Türkiye sözlü basın tarihi III içinde (s. 287-344). Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Fuchs, C. (2021). Dijital kapitalizm çağında marx'ı yeniden okumak. (D. Saraçoğlu, Çev.) Nota Bene Yayınları.
• Fuchs, C. (2016). Sosyal medya: eleştirel bir giriş. S. Gönül, (Ed.). (İ. Kalaycı ve S. Dilay, Çev.) Nota Bene Yayınları.
• Fuchs, C. (2015). Dijital emek ve karl marx. (T. E. Kalaycı ve S. Oğuz, Çev.) Nota Bene Yayınları.
• Gorz, A. (2007). İktisadi aklın eleştirisi, çalışmanın dönüşümleri ve anlam arayışı. (I. Ergüden, Çev.) Metis Yayınları.
• Basın İlan Kurumu Genel Kurul Üyeleri. (2024, Temmuz 3). Basın ilan kurumu: https://bik.gov.tr/kurumsal/teskilatyapisi/genel-kurul/ adresinden alındı.
• Göğüş, A. İ. (2016). S. Gezgin, V. Polat, H. Arcan, H. Arcan ve M. Ü. Erzen (Ed.), Türkiye sözlü basın tarihi I içinde (s. 135-158). Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Graeber, D. (2024). Boş iş olgusu üzerine. F. Press (Ed.), Neden çalışalım ki? Boş zaman toplumuna dair savlar (B. Berkman, Çev.). içinde (s. 253-260). Tellekt Yayınları.
• Güler, A. (2016). S. Gezgin, V. Polat, H. Arcan ve H. Arcan (Ed.), Türkiye sözlü basın tarihi II içinde (s. 167-192). Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Güreli, N. (2016, Kasım). S. Gezgin, V. Polat, H. Arcan, G. E. Pasinler ve H. Arcan (Ed.), Türkiye sözlü basın tarihi III içinde (s. 142). Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Gürkan, N. (1998). Türkiye’de demokrasiye geçişte basın (1945-1950). İletişim Yayınları.
• Han, B. C. (2018). Yorgunluk toplumu. (S. Yalçın, Çev.) Açılımkitap.
• Han, B. C. (2019). Psikopolitika: neoliberalizm ve yeni iktidar teknikleri. (H. Barışcan, Çev.) Metis Yayınları.
• Harvey, D. (2014). Postmodernliğin durumu; kültürel değişimin kökenleri. (S. Savran, Çev.) Metis Yayınları.
• Hardt, M., & Negri, A. (2003). İmparatorluk. (A. Yılmaz, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
• Hardt, M., & Negri, A. (2011). Çokluk, imparatorluk çağında savaş ve demokrasi. (B. Yıldırım, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
• Basın İlan Kurumu Hakkımızda. (2024, Temmuz 3). Basın ilan kurumu: https://bik.gov.tr/kurumsal/hakkimizda/ adresinden alındı.
• Husserl, E. (2017). Fenomenoloji üzerine beş ders. (H. Tepe , Çev.) Bilgesu Yayıncılık.
• Huws, U. (2015). Küresel dijital ekonomide emek. (C. Şenesen, Çev.) Yordam Kitap.
• Basın İlan Kurumu. (2024, Mayıs 2024). İnternet haber sitelerine ilişkin teknik esaslar yeniden düzenlendi. Basın ilan kurumu: https://bik.gov.tr/kurumsal-haberler/internet-haber-sitelerine-iliskin-teknik-esaslar-yeniden-duzenlendi/ adresinden alındı.
• Basın İlan Kurumu. (2024, Haziran 10). İnternet haber sitelerinin teknik olarak uyması gereken kurallara dair usul ve esaslar hakkında tebliğ. Basın ilan kurumu: https://bik.gov.tr/storage/2024/05/Internet-Haber-Sitelerinin-Teknik-OlarakUymasi-Gereken-Kurallara-Dair-Usul-ve-Esaslar-Hakkinda-Teblig.pdf adresinden alındı.
• Jenkins, H. (2016). Cesur yeni medya. (N. Yeğengil, Çev.) İletişim Yayınları.
• Journo. (2022, Mart 24). Sevinelim mi? TÜİK’e göre gazetecilik mezunlarında işsizlik bir yılda 10 puan azaldı. Journo: https://journo.com.tr/gazetecilik-istihdam-verileri-egitim-tuik adresinden alındı.
• Kabacalı, A. (1994). Türk basınında demokrasi. Kültür Bakanlığı Milli Kütüphane Basımevi.
• Kabacalı, A. (2016). S. Gezgin, V. Polat, H. Arcan, A. Girgin ve H. Arcan (Ed.), Türkiye Sözlü Basın Tarihi III içinde (s. 665-684). Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Karagöz Kızılca, G., & Kızılca, F. K. (2022). Turkish press advertisement agency and its suspension penalties of official advertisements given to the press between 2017 and 2021. Galatasaray University Journal of Communication, (36), s. 6-33.
• Kaya, A. (2016). İktidar yumağı: medya, sermaye, devlet. İmge Kitapevi.
• Kılıç, A. (2016). S. Gezgin, V. Polat, H. Arcan, & H. Üstün (Ed.), Türkiye Sözlü Basın Tarihi I içinde (s. 253-308). Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Köktener, A. (2004). Bir gazetenin tarihi: cumhuriyet. Yapı Kredi Yayınları.
• Lafarque, P. (1996). Tembellik hakkı. (V. Günyol, Çev.) Telos Yayınları.
• L’Heuillet, H. (2022). Gecikmeye övgü: zaman nereye gitti? (Ş. Aktaş, Çev.) Yapı Kredi Yayınları.
• Lordon, F. (2020). Kapitalizm arzu ve kölelik: marx ve spinoza iş birliği. (A. Terzi, Çev.) Metis Yayınları.
• Manzerolle, V. R., & Kjosen, A. M. (2014). Sermayenin iletişimi: sayısal medya ve hızlanmanın mantığı. (B. Durdağ, Çev.) C. Fuchs, & V. Mosco (Ed.), F. Başaran (Tr. Ed.), Marx geri döndü: medya, meta ve sermaye birikimi içinde (s. 217-254). Nota Bene Yayınları.
• Marx, K. (2017). Hayalet karl marx: seçme yazılar. (G. Ateşoğlu, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
• Marx, K., & Engels, F. (1976). Seçme yapıtlar III. Sol Yayınları.
• Marcuse, H. (1990). Tek boyutlu insan, ileri işleyim toplumunun ideolojisi üzerine incelemeler. (A. Yardımlı, Çev.) İdea Yayınları.
• Marcuse, H. (1998). Technology, war and technology. D. Kellner (Ed.), Collected Papers of Herbert Marcuse (Cilt 1) İçinde. Routledge.
• Mosco, V. (2009). The political economy of communication. SAGE Publications.
• Oğuz, Ş. (2014). Tekel direnişinin ışığında güvencesiz çalışma/yaşama: proletaryadan "prekarya"ya mı?. Mülkiye Dergisi, 35(271), s. 7-24.
• Basın İlan Kurumu Organizasyon Şeması. (2024, Temmuz 3). Basın ilan kurumu: https://bik.gov.tr/kurumsal/teskilatyapisi/organizasyon-semasi/ adresinden alındı.
• Oskay, Ü. (2008). Yıkanmak istemeyen çocuklar olalım. Yapı Kredi Yayınları.
• Özmakas, U. (2015). İnsan sermayesi kaynağı: maddi olmayan emek. (E. Bulut ve A. Ayteş, Ed.), Toplum ve Bilim Dergisi, (135), s. 8-27.
• Peters, A. M. & Bulut, E. (2014). Bilişsel kapitalizm, eğitim ve dijital emek. (B. Yıldırım, Çev.) M. A. Peters ve E. Bulut (Ed.), Bilişsel kapitalizm! eğitim ve dijital emek içinde (s. 31-50). Nota Bene Yayınları.
• Ranciere, J. (2009). Filozof ve yoksulları. (A. U. Kılıç, Çev.) Metis Yayınları.
• Basın İlan Kurumu Resmî ilan ve Reklam Yönetmeliği. (2023, Şubat 1). Basın ilan kurumu yönetmelik: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.40056.pdf adresinden alındı.
• Saka, E. (2009). Türkiye'de internet. K. Alemdar (Ed.), Türkiye'de kitle iletişimi dün-bugün-yarın içinde (s. 957-981). Ankara: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yayınları.
• Schudson, M. (2022). Gazetecilik neden önemli? (G. Adaklı, Çev.) Um:ag Vakfı Yayınları.
• Standing, G. (2020). Prekarya: yeni tehlikeli sınıf. (E. Bulut, Çev.) İletişim Yayınları.
• Svendsen, L. F. (2008). Sıkıntının felsefesi. (M. Erşen, Çev.) Bağlam Yayıncılık.
• Thompson, E. P. (2015). İngiliz işçi sınıfının oluşumu. (U. Kocabaşoğlu, Çev.) Birikim Yayınları.
• Topuz, H., & Yaşar, R. (2021). Yakın dönem türk basın tarihi. Nota Bene Yayınları.
• Turetzky, P. (2015). Zaman. (M. Ç. Atmaca, Çev.) Otonom Yayınları.
• Üşür, İ. (2021). Sanayi, sanayileşme ve teknoloji yazıları. (S. Şahinkaya ve A. A. Eren, Ed.) Dost Kitabevi.
• Vercellone, C. (2015). Bilişsel kapitalizm, post-fordist dönemde bilgi ve finans. (D. Kundakçı, Çev.) Otonom Yayınları.
• Veblen, T. B. (2016). Aylak sınıfın teorisi. (E. Kırmızıaltın, & H. Bilir, Çev.) Heretik Yayınları.
• Vikipedi. (2025, Şubat 3). RAND corporation. Vikipedi: https://tr.wikipedia.org/wiki/RAND_Corporation adresinden alındı.
• Wood, E. M. (2017). Yurttaşlardan lordlara. (O. Köymen, Çev.) Yordam Kitap.
• Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu Üyeleri. (2024, Temmuz 3). Basın ilan kurumu: https://bik.gov.tr/kurumsal/teskilatyapisi/yonetim-kurulu/ adresinden alındı.
• Zuboff, S. (2021). Gözetleme kapitalizmi çağı: ürünün ‘sen’ olduğu çağda insanın geleceği için savaş. (T. Uzunçelebi , Çev.) Okuyan Us Yayınları.
• Görüşmeler:
• Arif Çakmak, Elâzığ kanal 23 genel yayın yönetmeni, (2 Mayıs 2024).
• Bilge Ünbal, İz gazete haber editörü, (3 Mayıs 2024).
• Eral Aytemiz, İzmir ilk ses gazetesi haber editörü, (18 Nisan 2024).
• Fatih Suruç, Diyarbakır mücadele gazetesi yazı işleri müdürü, (11 Mayıs 2024).
• Hâkim Bayraktar, Bingöl online sahibi, (4 Mayıs 2024).
• İhsan Özdemir Öz Diyarbakır gazetesi yazı işleri müdürü, (11 Mayıs 2024).
• Kerem Doğan, Öz Diyarbakır gazetesi haber editörü, (11 Mayıs 2024).
• Mariye Çelik, CNN Türk haber editörü, (12 Mart 2024).
• Mehmet Ali Dim, Yeni Alanya gazetesi yöneticisi, (18 Nisan 2024).
• Ömer Şanlı, Bingöl Kent gazetesi yazı işleri müdürü, (10 Mayıs 2024).
• Öztürk Akkök, Erzurum online yazarı ve youtube yorumcusu, (14 Mart 2024).
• Sefa Sargın, TRT Haber sitesi haber editörü, (23 Nisan 2024).
• Sümeyye Yalçın, Hibya ajansı editörü, (6 Mayıs 2024).
• Umesh Vohra, TRT World program yapımcısı, (2 Mayıs 2024).
• Yusuf Turgut, Taka gazetesi genel yayın yönetmeni, (4 Nisan 2024).
• Yasin Göler, Diyarbakır güneydoğu anadolu gazetesi muhabiri, (11 Mayıs 2024).