Occasion of A Crisis in Ottoman-American Relations: Burdur American College
Abstract
The Board Society missionaries, who started their activities in Anatolia in 1820, actively used
the Izmir station in their work. The missionaries who are working at the Burdur station, which
was established in 1882 as an external station connected to the İzmir station, started the
construction of a college building in 1981 in order to expand their activities. The construction
of the college which was personally carried out by Monsieur Lymann Bartlett, the manager
of the Izmir station, was initially stopped by the local administrations in Burdur. The members
of Greek and Armenian communities in Burdur burned the building after the decision to
restart the construction. After the building was burned, the incident ceased to be a matter
for the local bureaucracy and was followed up directly by the American Consulate in İstanbul.
American officals, who demanded compensation from the Ottoman Empire, even discussed
sending gunboats to Ottoman territorial waters in order to resolve the issue in accordance
with their wishes. The Ottoman Empire initiated a legal process to shed light on the incident,
which was handled directly by the American Consulate in İstanbul, and punished the
perpetrators. On the other hand, the material damage caused by the fire was also accepted
and compensation was paid to the revelant persons. Burdur American College, which was
rebuilt after the crisis, was licensed and put into operation in 1894. It is seen that the college,
which contiuned its existence in later times, continued its activities in 1914. In this study the
events that took place during the establishment of the college affiliated with the Board
Society, which operated in Burdur for many years, and their reflections on The Ottoman and
American relations were examined in the light of primary sources.
Keywords
Türk-Amerikan İlişkilerinde Bir Kriz Vesilesi: Burdur Amerikan Koleji
Öz
1820 yılı itibariyle Anadolu’daki faaliyetlerine başlayan Board Cemiyeti misyonerleri,
çalışmalarında İzmir istasyonunu aktif bir şekilde kullanmışlardır. İzmir istasyonuna bağlı bir dış
istasyon olarak 1882 yılında kurulan Burdur istasyonunda görevli misyonerler de faaliyetlerini
genişletmek maksadıyla 1891 yılında bir kolej binası inşaatına başlamışlardır. İzmir istasyonu
sorumlusu Mösyö Lymann Bartlett tarafından bizzat yürütülen kolej inşaatı, ilk etapta Burdur’daki
yerel yöneticiler tarafından durdurulmuştur. İnşaatın yeniden başlaması kararının ardından bu
defa da Burdur’daki Rum ve Ermeni cemaat mensupları inşaatı yakmıştır. İnşaatın yakılması
üzerine olay yerel bürokrasinin konusu olmaktan çıkmış ve İstanbul’daki Amerikan konsolosluğu
tarafından bizzat takip edilmiştir. Osmanlı Devleti’nden tazminat talep eden Amerikan yetkililer
sorunun kendi istekleri doğrultusunda çözülmesi amacıyla Osmanlı karasularına gambot
göndermeyi dahi dile getirmiştir. İstanbul’daki Amerikan konsolosluğunun bizzat ilgilendiği olayda
Osmanlı Devleti, konunun aydınlatılması için hukuki bir süreç başlatmış ve failleri cezalandırmıştır.
Öte yandan yangın dolayısıyla ortaya çıkan maddi hasar da kabul edilmiş ve ilgili kişilere tazminat
ödenmiştir. Yaşanan krizin ardından yeniden inşa edilen Burdur Amerikan Koleji, 1894 yılında
ruhsatlandırılıp faaliyete geçirilmiştir. İlerleyen zamanlarda da varlığını sürdüren kolejin 1914
yılında da faaliyetlerini sürdürdüğü görülmektedir. Bu çalışmada Burdur’da uzun yıllar faaliyette
bulunan Board Cemiyeti’ne bağlı kolejiin kuruluş aşamasında cereyan eden olaylar ve Osmanlı
Amerikan ilişkilerine yansımaları birincil kaynaklar ışığında incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
