Enver Paşa’nın, I. Dünya Savaşı Sürecinde Meclis-i Mebûsan Konuşmaları (1914-1918)

Öz

XIX. yy’da Avrupa’da siyasi gelişmeler ile Almanya ve İtalya’nın siyasi bir güç olarak ortaya çıkışı Avrupa siyasetinde yeni bir döneme sebep oldu. Almanya Başbakanı Bismarck’ın Fransa’yı yalnız bırakma politikası dönemin önemli siyasi hamlesiydi. Bu politika gereğince Almanya, Fransa’ya karşı Avusturya-Macaristan ve Rusya’yı yanında tutma politikasını takip ediyordu. Bu dönemde İngiltere’nin Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü Rusya’ya karşı koruma politikası 1877-1878 Osmanlı-Rus harbinden sonra önemini yitirmeye başladı. Osmanlı Devleti bundan dolayı denge politikası gereğince Almanya ile yakınlaştı. I. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine Osmanlı Devleti siyasi yalnızlıktan kurtulmak için İngiltere ve Fransa’ya ittifak teklifinde bulunduysa da başarılı olamadı. Almanya ile gizli bir ittifak antlaşması yaparak savaşa dâhil oldu. Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesi üzerine Meclis’i Mebûsan’ın açılış tarihi ertelendi. Osmanlı Devleti’nin savaşa dâhil olduğundan hükümet üyelerinin birçoğunun haberi yoktu. Bu durum hükümetten istifalara sebep oldu. Mecliste yapılan görüşmelerde savaşın bir zorunluluktan doğduğu sıklıkla dile getirildi. Amaç sadece Osmanlı Devleti’ni kurtarmak değil bütün İslam coğrafyasını kurtarmak olarak nitelendiriliyordu. Meclis konuşmalarına göre savaş aslında Osmanlı Devleti’nin uzun süredir beklediği “intikam günü” idi. Hükümet savaş sırasında aldığı bir kararla sansür uygulamasına gitti. Buna göre hükümetin bilgisi dışında savaşın gidişatına dair haber yapılmayacaktı. Bundan dolayı Erkânı Harp Reisi ve Harbiye Nazırı Enver Paşa mecliste savaşın gidişatı ile ilgili bilgilendirme konuşmaları gerçekleştirdi. Bu süreçte toplam beş bilgilendirme koonuşması yapan Enver Paşa’nın konuşmaları sırasında mecliste herhangi bir muhalif tutum veya itiraz gerçekleşmedi. Paşa, cephelerden çoğunlukla yüzeysel bahsediyordu. Bu çalışmanın ana konusunu I. Dünya Savaşı yıllarında (1914-1918) Enver Paşa’nın Meclis-i Mebûsan’da gerçekleştirdiği konuşmalar oluşturmaktadır. Yapılan araştırmada meclis üyelerinin ve Osmanlı Hükümeti’nin savaşa dair fikir ve düşünceleri incelenmeye çalışıldı.

Anahtar Kelimeler

• Meclis-i Mebûsan
• I. Dünya Savaşı
• Enver Paşa

Enver Pasha's Speeches to The Parliament During World War I (1914-1918)

Öz

Political developments in Europe in the 19th century and the emergence of Germany and Italy as a political power led to a new era in European politics. German Chancellor Bismarck's policy of isolating France was the most important political move of the period. In accordance with this policy, Germany pursued the policy of keeping Austria-Hungary and Russia on its side against France. In this period, Britain's policy of protecting the territorial integrity of the Ottoman Empire against Russia lost its importance after the Ottoman-Russian War of 1877-1878. Therefore, the Ottoman Empire became closer to Germany in accordance with the balance policy. Upon the outbreak of World War I, the Ottoman Empire offered an alliance to Britain and France in order to get rid of political isolation, but it was not successful. It entered the war by making a secret alliance treaty with Germany. Upon the entry of the Ottoman Empire into the war, the opening date of the Parliament was postponed. Most of the members of the government were not aware that the Ottoman Empire was involved in the war. This situation caused resignations from the government. During the debates in the parliament, it was frequently stated that the war was born out of necessity. The aim was characterised as saving not only the Ottoman Empire but also the whole Islamic geography. According to the speeches in the parliament, the war was in fact the long-awaited ‘day of revenge’ of the Ottoman Empire. The government adopted a censorship practice with a decision taken during the war. Accordingly, no news about the course of the war was to be reported without the knowledge of the government. Therefore, Enver Pasha, the Chief of War Staff and Minister of War, made informative speeches in the parliament about the course of the war. During the speeches of Enver Pasha, who made a total of five informative speeches in this process, no opposition or objection was raised in the parliament. Pasha mostly talked about the fronts superficially. The main subject of this study is the speeches made by Enver Pasha in the Majlis-i Mebûsan during World War I (1914-1918). In this study, the ideas and thoughts of the members of the parliament and the Ottoman government about the war were tried to be analysed.

Anahtar Kelimeler

• Meclis-i Mebûsan
• World War I
• Enver Pasha

Kaynakça

1. Akbay, C. (2014). Osmanlı İmparatorluğu’nun Siyasi Ve Askeri Hazırlıkları İle Harbe Girişi. Genel Kurmay Başkanlığı Yayınları.
2. Akyol, T. ( 2015). 1914-1915 Felaket Yıllarında Osmanlı Ve Ermeniler. Doğan Kitap.
3. Armaoğlu, F. (2006). XIX. Yüzyıl siyasi tarihi (1789-1914). Alkım Yayınevi.
4. Balcı, A. (2017). Türkiye Dış Politikası İlkerler, Aktörler Ve Uygulamalar. Etkileşim Yayınları.
5. Bayur, Y. H. (1991). Türk İnkılâp Tarihi C.III, K.1., Türk Tarih Kurumu Basımevi.
6. Güneş, İ. (1995). Türk Parlamento Tarihi (Meşrutiyete Geçiş Süreci I. Ve II. Meşrutiyet). TBMM yayınevi.
7. Kara, İ. (2019). Cemal Paşa Hatırat. Güz Kitap.
8. Kaşıyuğun, A. (2015). Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na Girişi. Yeditepe Yayınevi.

9. Mantran, R. (2011). Osmanlı İmparatorluğu Tarihi (Cilt II). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
10. Martı, Y. H. (1996). Cemal Paşa Hatırat. Arma Yayınları.
11. Meclis-i Mebûsan Zabıt Ceridesi, Devre 3, içtimai Fevkalede. 27, Cilt. I. (1914).
12. MMZC D.3 içt 1, İ, 33, C. I,.
13. MMZC D.3 içt 1, İ, 33, I,.
14. MMZC D.3 içt 1, İ, 34, I,.
15. MMZC, D. 3, içt. 1, I,.
16. MMZC, D. 3, İçt. 1, İ. 1, I,.
17. MMZC, D. 3, içt. 1, İ. 3, I,.
18. MMZC, D. 3, içt. 1, İ. 33, C. I,.
19. MMZC, D. 3, İçt. 1, İ. 35, C. I,.
20. MMZC, D. 3, İçt. 1, İ. 35, I,.
21. MMZC, D. 3, İçt. 1, İ. 35, I,.
22. MMZC, D. 3, içt. 2, İ. 16, I,.
23. MMZC, D. 3, İçt. 2, İ. 16, I,.
24. MMZC, D. 3, İçt. 2, İ. 4, I,.
25. MMZC, D. 3, İçt. 3, İ. 52, I,.
26. MMZC, D. 3, İçt. 3, İ. 6, I,.
27. MMZC, D. 3, İçt. 4, İ. 10, I,.
28. Mütercimler, E. (2019). Fikrimizin Rehberi. Alfa Yayınları,.
29. Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi. (2013). Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı.
30. Özzorluoğlu, S. T. ( 2011). II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Elli Yıllık Hatıralarım. DBY Yayınları.
31. Sabis, A. İ. (1990). Harp Hatıralarım. Nehir Yayınları.
32. Sarısaman, S. (1999). Birinci Dünya Savaşında Türk Cephelerinde Beyannamelerle Psikolojik Harp. Genelkurmay Basımevi.
33. Ülman, A. H. (2002). Birinci Dünya Savaşına Giden Yol ve Savaş.İmge Kitabevi.
34. Yalçın, H. C. (1976). ,Siyasal Anılar. Türkiye İş Bankası Yayınları.