Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kâzım Karabekir’e Verilen Taltif ve Madalyalar

Öz

Kâzım Karabekir’in askerlik kariyeri, Osmanlı’nın son çeyrek yüzyılı ile Cumhuriyet’in kuruluş yıllarını kapsayan uzun bir döneme yayılır. Bu makale, söz konusu kariyeri alışılmış biyografik anlatının dışına taşıyarak tek bir eksenden (kendisine verilen taltif, nişan ve madalyalardan) izlemektedir. Osmanlı Devleti’nin üstün hizmeti nişan ve madalyayla ödüllendirme geleneği, Cumhuriyet’te İstiklal Madalyası ile sürdürülmüştür. Karabekir’in 1905’te sınıf birinciliğiyle aldığı Altın Maarif Madalyası’ndan 1923’te TBMM kararıyla taltif edildiği kırmızı-yeşil İstiklal Madalyası’na uzanan kayıtlar, bu sürekliliğin tek bir asker üzerinden okunabilir bir örneğini sunar. Makale; Karabekir’in hatırat ve günlükleri, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri ile Osmanlı Arşivi belgeleri ve Resmî Gazete başta olmak üzere birincil kaynaklara dayanmakta, belge merkezli tarihsel inceleme yöntemini izlemektedir. Temel savı şudur: taltif kayıtları yalnızca bireysel başarıya değil, dönemin cephe önceliklerine, terfi mekanizmalarına ve devletin ödüllendirme siyasetine de ışık tutar. Karabekir örneği, bu kayıtların Türkiye Cumhuriyeti tarihi yazımı için taşıdığı kaynak değerini somutlaştırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kâzım Karabekir
• Taltif
• Madalya
• Nişan
• İstiklal Madalyası
• Doğu Cephesi

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Yok

Teşekkür

Yok

Decorations and Medals Awarded to Kâzım Karabekir from The Ottoman Empire to The Republic

Öz

Kâzım Karabekir’s military career spans a long period covering the final quarter-century of the Ottoman Empire and the founding years of the Republic. Rather than following the usual biographical narrative, this study traces that career along a single axis: the rewards, decorations and medals conferred upon him. The Ottoman tradition of rewarding distinguished service with decorations and medals was carried into the Republic through the Independence Medal. The records extending from the Gold Education Medal Karabekir earned as the top graduate in 1905 to the red-green Independence Medal with which he was decorated by a Grand National Assembly resolution in 1923 offer a legible example of this continuity through a single officer. The study relies on primary sources (chiefly Karabekir’s memoirs and diaries, the documents of the Presidential State Archives and the Ottoman Archives, and the Official Gazette) and follows a document-based historical method. Its central claim is that decoration records make it possible to trace not only individual achievement but also the front-line priorities of the period, the mechanisms of promotion, and the state’s reward policy. The case of Karabekir concretely demonstrates the source value such records hold for the historiography of the Republic of Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Kâzım Karabekir
• Reward
• Medal
• Decoration
• Independence Medal
• Eastern Front

Destekleyen Kurum

Not

Etik Beyan

Not

Teşekkür

Not

Kaynakça

1. T. C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri (BCA)
2. BCA, DBTDA 571-34370-135126-6 (Doğu Cephesi / Gümrü-Kars antlaşmaları, 1920-1921).
3. BCA, DBTDA 571-34615-136336-3 (Doğu Cephesi / Gümrü-Kars antlaşmaları, 1920-1921).
4. BCA, TDA 571/34370/135120 (Doğu Cephesi / Gümrü-Kars antlaşmaları, 1920-1921).
5. BCA, 30.18.1.1.1.16.18 (TBMM üyeliği ve İzmir İktisat Kongresi, 1923).
6. BCA, 301000/125/1/2 (II. Meclis İstanbul mebusluğu seçimi, 1923).
7. BCA, 30.18.1.1.3.34.14 (Uluslararası antlaşma imzacılarının taltifi, 1923-1924).
8. BCA, 30.10.0.0.196.345.23 (Milletvekilliği tercihi / 1. Ordu Komutanlığı, 1924).

9. BCA, 30.10.0.0.194.327.19 (İstiklal Madalyası taltif kararları, 1926).
10. BCA, 030.11.1/36.33.7 (Emekliye sevk, 1927).
11. T.C Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
12. BOA, İ.TAL 18/29 (H. 30.09.1310).
13. BOA, MV 241/208 1-2(H. 21.01.1333).
14. BOA, İ.DUİT 153/38 (H. 14.04.1335).
15. BOA, DH.ŞFR 638/116.1-2 (H. 25.07.1335).
16. BOA, İ.DUİT 179/23 (H. 20.12.1335).
17. BOA, İ.DUİT 162/68 .1-28-12(H. 28.12.1340).
18. BOA, DH.KMS 54/16 1-3-5-7(1337).
19. BOA, BEO 4481/336061 /1.2.(1336).
20. Resmî Gazete. (4 Nisan 1921). Sayı 9.
21. Resmî Gazete. (22 Mart 1926). Sayı 328. [1926a]
22. Resmî Gazete. (25 Mayıs 1926). Sayı 381. [1926b]
23. Resmî Gazete. (13 Mayıs 1928). Sayı 887.
24. TBMM Zabıt Ceridesi. (21 Kasım 1923). Devre 2, Cilt 3 (s. 494). TBMM.
25. Akandere, O. (2021). Doğu Cephesi Kumandanı Kazım Karabekir Paşa’nın Sağ Cenah Teftiş Seyahati (13-26 Mayıs 1922). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 3(1), 57-69. https://doi.org/10.52735/bellek.951830. Artuk, İ. (2003). Madalya. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 27, ss. 301-302). TDV Yayınları.
26. Aydın, H. (2024). Mustafa Kemal Atatürk Döneminde Bir Motivasyon Kaynağı Olarak Taltifler. Belgi Dergisi, (27), 1-18. https://doi.org/10.33431/belgi.1371949.
27. Çiftçi, A. (2011). Millî Mücadelede Liderlik Sorunu ve Kâzım Karabekir. Atatürk Yolu Dergisi, 13(50), 367-387. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000362.
28. Çoker, F. (1995). Türk Parlamento Tarihi: Millî Mücadele ve TBMM I. Dönem (1919-1923) (C. 3). TBMM Vakfı Yayınları.
29. Dedeyev, B. (2024). Osmanlı Nişanları ile Taltif Olunmuş Azerbaycanlı Ünlüler. A. Kaymak, S. Eren, S. Nurdan, K. Güney & M. Özle (Haz.), XIX. Türk Tarih Kongresi bildirileri, III. Cilt, III. Kısım: Osmanlı tarihi içinde (ss. 1633-1652). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
30. Göktepe, C. (2003). İstiklal Madalyası Alan Karslılar (İstiklal Madalyası Kayıt Defterine Göre). Atatürk Dergisi, 3(4), 89-108.
31. Günay, N. (2024). Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir ve Ermeniler. Atatürk Yolu Dergisi, (74), 83-98.
32. Işık, Z. (2016). Kâzım Karabekir Paşa’nın Eğitim Faaliyetleri (Tez No: 438310). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Kafkas Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
33. Karabekir, K. (1995a). Çocuk Davamız (C. 2; F. Özerengin, Haz.). Emre Yayınları.
34. Karabekir, K. (1995b). İstiklâl Harbimizin Esasları. Emre Yayınları.
35. Karabekir, K. (1998). Gizli Harp İstihbarat. Kamer Yayınları.
36. Karabekir, K. (2008a). Hayatım (Z. Öktem, Haz.). Yapı Kredi Yayınları.
37. Karabekir, K. (2008b). İstiklâl Harbimiz (C. I-II). Yapı Kredi Yayınları.
38. Karabekir, K. (2009a). Günlükler (1906-1948) (C. I-II; Osmanlı Türkçesinden çeviri yazı: B. Kayabek; Haz. Y. Demirel). Yapı Kredi Yayınları.
39. Karabekir, K. (2009b). İttihat ve Terakki Cemiyeti (Y. Demirel & Z. Öktem, Haz.). Yapı Kredi Yayınları.
40. Karabekir, K. (2011). Birinci Dünya Savaşı Anıları. Yapı Kredi Yayınları.
41. Kırzıoğlu, M. F. (1991). Kâzım Karabekir. Kültür Bakanlığı Yayınları.
42. Kocahanoğlu, O. S. (2010). Atatürk’ün Üç Muhalifi: (1) Kâzım Karabekir. Temel Yayınları.
43. Kocatürk, U. (1973). Atatürk ve Türk Devrimi Kronolojisi (1918-1938). TİTE Yayınları.
44. Köstüklü, N. (2006). Kâzım Karabekir ve Eğitim: Savaş ve Ermeni Terörünün Geride Bıraktığı Bir Dramın Hikâyesi. Çizgi Kitabevi.
45. Köstüklü, N. (2009). Kâzım Karabekir ve Eğitim. Çizgi Kitabevi.
46. Köstüklü, N. (2025). Kâzım Karabekir Paşa. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
47. Küskü, F. (2021). II. Abdülhamid’in Madalya Siyaseti: Liyakat Madalyası Örneği. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (46), 109-144.
48. Özkan, A. (2023). Cumhuriyet’e Giden Yol: Saltanatın Kaldırılması Sürecinde Yaşanan Siyasal Sistem Tartışmaları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (59), 109-137. https://doi.org/10.21563/sutad.1378257. Özkan, Ü. (2024). Bir Asker ve Diplomat Olarak İsmail Hakkı Okday. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 40(109), 69-112. https://doi.org/10.33419/aamd.1480097. Sarıçoban, G. (2017). Kâzım Karabekir’in Askeri ve Siyasi Biyografisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(1), 137-157.
49. Taşkıran, C. (2005). Millî Mücadele’de Kâzım Karabekir Paşa. Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
50. Toker, H., & Aslan, N. (2009). Birinci Dünya Savaşına Katılan Alay ve Daha Üst Kademedeki Komutanların Biyografileri (C. 3). Genelkurmay Basımevi.
51. Tütüncü, Z. (1975). Kâzım Karabekir Paşa. Milliyetçi Yayınlar.
52. Ural, S. (2011). Kurtuluştan Mondros Mütarekesi’ne Elviye-i Selâse’de Yaşanan Sorunlar. Atatürk Yolu Dergisi, 12(47), 647-676. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000340. Yılmaz, İ. (2001). Gümrü Antlaşması. Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
53. Yiğit, B. (2018). I. ve II. Dönem TBMM’nde Kâzım Karabekir ve Faaliyetleri (Tez No: 505069). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Celal Bayar Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.