Araştırma Makalesi

Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Cilt: 29 Sayı: 51 30 Haziran 2024
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Öz

Hidrometeorolojik kaynaklı sel ve taşkın gibi kısa süreli jeomorfolojik olayların alansal etkisi, havza boyutuna bağlı değişmektedir. Morfometri havzanın boyutsal unsurlarını sayısal olarak ifade ederek, havzanın özellikle akarsu ve yamaç gibi dinamik süreçlere duyarlılığı konusunda önemli ipuçları sunmaktadır. Bu çalışma belirli düzeyde Türkiye'deki havzaların morfometrik dağılımını belirleme ve literatürde sel ve taşkın gibi olaylarla ilişkilendirilen morfometrinin, bu olaylara katkısını değerlendirme amacını taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'nin 14 ana havzası ve kapalı havzalar dahil olmak üzere 26 havzanın birincil düzeyde alt havzası için morfometrik analizleri SRTM 90 m SYM ile yapılmıştır. Analizler, çizgisel morfometri, alansal morfometri ve rölyef morfometrisini içermektedir. Çalışmada elde edilen bulgular hem ana havza hem de birincil alt havza düzeyinde ele alınmıştır. Havzalar arasındaki benzersiz özellikler morfometri ile ortaya konmuş, elde edilen sonuçlar topografik, jeomorfolojik ve jeolojik unsurlarla değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra Türkiye’de havza bazında gerçekleşen sel ve taşkın olay sayıları ile morfometri ilişkileri incelenmiştir. Ana ve alt havza düzeyinde sel ve taşkın frekansı, morfometrik değerler anlamlılık bakımından kıyaslanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed, A., Hewa, G., & Alrajhi, A. (2021). Flood susceptibility mapping using a geomorphometric approach in South Australian basins. Natural Hazards, 106(1), 629-653. https://doi.org/10.1007/s11069-020-04481-z
  2. Al-Saady, Y. I., Al-Suhail, Q. A., Al-Tawash, B. S., & Othman, A. A. (2016). Drainage network extraction and morphometric analysis using remote sensing and GIS mapping techniques (Lesser Zab River Basin, Iraq and Iran). Environmental Earth Sciences, 75, 1-23.https://doi.org/10.1007/s12665-016-6038-y
  3. Aldrees, A., Mohammed, A., Dan‚ Äôazumi, S., & Abba, S. I. (2024). Frequency-based flood risk assessment and mapping of a densely populated Kano city in sub-saharan africa using move framework. Water, 16(7), 1013. https://doi.org/10.3390/w16071013
  4. Ali, S. A., & Khan, N. (2013). Evaluation of morphometric parameters-a remote sensing and GIS based approach. Open Journal of Modern Hydrology, 3 (1), 8. http://dx.doi.org/10.4236/ojmh.2013.31004
  5. Arpat, E., & Şaroğlu, F. (1975). Türkiye’deki bazı önemli genç tektonik olaylar. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 18(1), 91-101.
  6. Atalay, İ. (2010). Uygulamalı klimatoloji. Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri.
  7. Avcı, V., & Ünsal, Ö. (2023). A morphometric approach to bozkurt (Kastamonu-Türkiye) flood. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 9(2), 216-239. https://doi.org/10.21324/dacd.1210797
  8. Avcı, V., & Sunkar, M. (2015). Giresun'da sel ve taşkın oluşumuna neden olan aksu çayı ve batlama deresi havzalarının morfometrik analizleri. Coğrafya Dergisi, 30, 91-119.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Fiziki Coğrafyası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

29 Mart 2024

Kabul Tarihi

3 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 29 Sayı: 51

Kaynak Göster

APA
Nişancı, G. Ş., Cihangir, M. E., & Küçükönder, M. (2024). Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 29(51), 13-40. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1461010
AMA
1.Nişancı GŞ, Cihangir ME, Küçükönder M. Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi. 2024;29(51):13-40. doi:10.17295/ataunidcd.1461010
Chicago
Nişancı, Güldane Şeyma, Mehmet Emin Cihangir, ve Muhterem Küçükönder. 2024. “Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”. Doğu Coğrafya Dergisi 29 (51): 13-40. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1461010.
EndNote
Nişancı GŞ, Cihangir ME, Küçükönder M (01 Haziran 2024) Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi 29 51 13–40.
IEEE
[1]G. Ş. Nişancı, M. E. Cihangir, ve M. Küçükönder, “Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”, Doğu Coğrafya Dergisi, c. 29, sy 51, ss. 13–40, Haz. 2024, doi: 10.17295/ataunidcd.1461010.
ISNAD
Nişancı, Güldane Şeyma - Cihangir, Mehmet Emin - Küçükönder, Muhterem. “Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”. Doğu Coğrafya Dergisi 29/51 (01 Haziran 2024): 13-40. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1461010.
JAMA
1.Nişancı GŞ, Cihangir ME, Küçükönder M. Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi. 2024;29:13–40.
MLA
Nişancı, Güldane Şeyma, vd. “Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”. Doğu Coğrafya Dergisi, c. 29, sy 51, Haziran 2024, ss. 13-40, doi:10.17295/ataunidcd.1461010.
Vancouver
1.Güldane Şeyma Nişancı, Mehmet Emin Cihangir, Muhterem Küçükönder. Türkiye’de Ana Akarsu Havzaları Ölçeğinde Morfometrik İndislerle Sel/Taşkın Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi. 01 Haziran 2024;29(51):13-40. doi:10.17295/ataunidcd.1461010

Cited By

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929