Recreational Potential of Paşaca Waterfall Nature Park

Öz

Nature-based tourism is a vital component of the global tourism sector, with protected areas experiencing significant growth as key visitor destinations. These areas attract increasing numbers of tourists each year and serve as essential topics in tourism research due to their role in environmental conservation and sustainability. In this context, the number of protected areas in our country has grown considerably since 2010, reflecting a heightened commitment to preserving natural ecosystems. This study evaluates the recreational potential of Paşaca Waterfall and its surroundings, which were designated a nature park in 2020. The area's unspoiled natural environment provides valuable opportunities for visitor recreation while contributing to the promotion of nature-based tourism. To assess the site's tourism potential using a scientific framework, this study applies the method developed by Gülez (1990) for evaluating outdoor and forest recreation potential. The analysis indicates that the area's recreational potential is moderate. The study emphasizes the need for sustainable management strategies to enhance the area's recreational value while ensuring long-term environmental conservation. It highlights the importance of maintaining a balance between tourism development and nature preservation. Additionally, recommendations are provided for stakeholders to implement strategic planning, investment, and policy measures that support the sustainable growth of nature-based tourism in the region.

Anahtar Kelimeler

• Nature tourism
• protected areas
• Paşaca Waterfall
• recreation
• nature park

Paşaca Şelalesi Tabiat Parkının Rekreasyon Potansiyeli

Öz

Doğaya dayalı turizm, küresel turizm sektörünün önemli bir bileşeni olup özellikle korunan alanlar bu turizm türü içinde hızlı bir büyüme göstermektedir. Bu alanlar her yıl artan ziyaretçi sayılarıyla dikkat çeken önemli destinasyonlar haline gelmiş ve turizm çalışmalarının da popüler bir konusu olmuştur. Korunan alanlar, doğal ekosistemin korunması ve sürdürülebilirliği açısından önemli bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda ülkemizde korunan alanlar sayısında 2010 yılından sonra ciddi artışlar görülmüştür. Bu çalışma, 2020 yılında tabiat parkı ilan edilerek koruma altına alınan Paşaca Şelalesi ve çevresinin rekreasyon potansiyelini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Alanın bozulmamış yapısı hem ziyaretçilerin rekreatif deneyimlerini destekleyen hem de doğa temelli turizmin teşvik edilmesine katkı sunan önemli bir doğal alan niteliğindedir. Çalışma kapsamında alanın turizm potansiyelini bilimsel bir temelde analiz edebilmek amacıyla, Gülez’in (1990) açık hava ve orman içi rekreasyon potansiyelini değerlendirmeye yönelik geliştirdiği yöntem kullanmıştır. Yöntem çerçevesinde gerçekleştirilen analizler sonucunda, çalışma alanının rekreasyon potansiyelinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Alanın rekreasyon potansiyelinin iyileştirilmesine yönelik sürdürülebilir yönetim politikalarının geliştirilmesi, uzun vadeli koruma stratejilerinin uygulanması ve turizm ile doğa koruma arasındaki dengenin gözetilmesi vurgulanmakta ve paydaşların plan, yatırım ve uygulama alanlarında geliştirici ve destekleyici kararlar alması noktasında öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Doğa turizmi
• korunan alanlar
• Paşaca Şelalesi
• rekreasyon
• tabiat parkı

Kaynakça

1. Ardeleanu, D. (2010). The development of tourism in protected areas. Proceeding of the International Conference BIOATLAS, Transilvania University of Brasov, Romania.
2. Atayeter, Y., Tozkoparan, U., & Yayla, O. (2020). Altınpınar (Limni) Gölü (Torul/Gümüşhane) ve yakın çevresinin rekreasyon potansiyelinin belirlenmesine yönelik bir yöntem uygulaması. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(44), 61-84. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.746754
3. Balmford, A., Beresford, J., Green, J., Naidoo, R., Walpole, M., & Manica, A. (2009). A global perspective on trends in nature-based tourism. Plos Biology, 7(6), e1000144. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.1000144
4. Bell, S., Tyrväinen, L., Sievänen, T., Pröbstl, U., & Simpson, M. (2007). Outdoor recreation and nature tourism: A European perspective. Landscape Ecology Principles in Landscape Architecture and Land-Use Planning, 1(2), 1-46.
5. Birinci, S., Zaman, M., & Bulut, İ. (2016). Limni Gölü Tabiat Parkının (Gümüşhane) rekreasyon potansiyeli. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, (9)46, 285-294.
6. Birinci, S., Kaymaz, Ç.K., & Camcı, A. (2017). Bulut (Tar) Şelalesi ve çevresinin rekreasyon potansiyeli. IWACT’17 Uluslararası Batı Asya Turizm Araştırmaları Kongresi, 28 Eylül- 1 Ekim, Van/Türkiye.
7. Britton, E., Kindermann, G., Domegan, C., & Carlin, C. (2020). Blue care: A systematic review of blue space interventions for health and wellbeing. Health Promotion International, 35(1), 50-69.
8. Cascade, R. (2025). Economic benefits of a waterfall: Unveiling natures financial impact. Waterfalls travel. Creswell, J.W. (2002). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (2nd ed.), Sage.

9. Çalık, F., Başer, A., Ekinci, N. E., & Kara, T. (2013). Tabiat parklarının sportif rekreasyon potansiyeli modellemesi (Ballıkayalar Tabiat Parkı örneği). Spor Yönetimi ve Bilgi Teknolojileri Dergisi, 8(2), 35-51.
10. Çetin, M. & Sevik, H. (2016). Evaluating the recreation potential of Ilgaz Mountain National Park in Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 188:52. https://doi.org/10.1007/s10661-015-5064-7
11. Demirkan, G. (2020). According to method of Gülez determination of recreational potential of Niğde Atatürk City Forest. International Journal of Social Humanities Sciences Research (JSHSR), 7, 986–995. https://doi.org/10.26450/jshsr.1847
12. Doğa Turizmi Web Uygulaması. (2024, Mart 11). https://ekotaban.tarimorman.gov.tr/
13. Dowling, R. (2013). Global geotourism – An emerging form of sustainable tourism. Czech Journal of Tourism, 2(2), 59–79. https://doi.org/10.2478/cjot-2013-0004
14. Eagles, Paul F.J. (2002) Trends in park tourism: Economics, finance and management, Journal of Sustainable Tourism, 10(2), 132-153, https://doi.org/10.1080/09669580208667158
15. European Forest Institute, 2025
16. Frumkin, H., Bratman, G.N., Breslow, S.J., Cochran, B., Kahn, PH, Jr., Lawler, J.J., Levin, P.S., Tandom, P.S., Varanasi, U., Wolf, K.L., & Wood, S.A. (2017). Nature contact and human health: A research agenda, Environmental Health Perspectives, 125(7). https://doi.org/10.1289/EHP1663
17. Goudie, A. S. (2020). Waterfalls: Forms, distribution, processes and rates of recession. Quaestiones Geographicae, 39(1), 59-77.
18. Gülez, S. (1990). Ormaniçi rekreasyon potansiyelinin saptanması için geliştirilen bir değerlendirme yöntemi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri: A, (40)2, 132-147.
19. Hall, C. M., & Boyd, S. (2005). Nature-based tourism in peripheral areas: Introduction. In C. M. Hall & S. Boyd (Eds.), Nature-based tourism in peripheral areas “development or disaster?”. Cromwell Press.
20. Hien, T. T. T., & Chu, H.-J. (2024). Revealing ecotourism potential of streams and waterfalls: Identification of influential factors in a case study from Thua Thien Hue Province, Vietnam. Sustainability, 16(21), 9299.
21. Hudson, B. J. (1998). Waterfall resources for tourism. Annals of Tourism Research, 25(4), 958–973. https://doi.org/10.1016/S0160-7383(98)00043-7
22. Kalem, S. (2021). Sürdürülebilir bir Türkiye için korunan alanlar “Hedef: 2030’a kadar %30. PrintWorld Matbaa San. Tic. A.Ş.
23. Kurdoglu, O., & Kurdoglu, B. C. (2016). Semantic evaluation of waterfalls as tourism destinations. Journal of Environmental Protection and Ecology, 17(2), 781-788.
24. Leung, Y. F., Spenceley, A., Hvenegaard, G., Buckley, R., (Eds.) Groves, C. (2018). Tourism and visitor management in protected areas: Guidelines for sustainability. IUCN, Best Practice Protected Area Guidelines Series No. 27, Gland, Switzerland. https://doi.org/10.2305/IUCN.CH.2018.PAG.27.en.
25. Mestanza-Ramón, C., & Jiménez-Caballero, J. L. (2024). Waterfalls: Characterization and importance in nature tourism. In M. Ksibi et al. (Eds.), Recent advances in environmental science from the Euro-Mediterranean and surrounding regions (4th ed.). Advances in Science, Technology & Innovation. Springer.
26. Meteoroloji İstasyon Müdürlüğü. (2024). Görele (Kuşçulu) ve Tirebolu meteoroloji istasyonlarının uzun yıllık veri bültenleri. Giresun.
27. Moridsadat, P., Roumiani, A., & Moghaddam, S. S. (2021). Prioritizing tourism destination waterfall for tourism investment and development in Lorestan Province, Iran. Sustainable Earth Review, (1)3, 24-32. https://doi.org/10.48308/sustainearth.2021.99017
28. National Geographic Society. (2025). Waterfall. National Geographic Education. (Erişim Tarihi: 13.06.2025) https://education.nationalgeographic.org/resource/waterfall
29. Newsome, D., Moore, S. A., & Dowling, R. K. (2013). Natural area tourism: Ecology, impacts and management. Channel View Publications.
30. Ortega-Becerril, J., Polo, I., & Belmonte Ribas, Á. (2019). Waterfalls as geological value for geotourism: The case of Ordesa and Monte Perdido National Park. Geoheritage. 11, 1199–1219. https://doi.org/10.1007/s12371-019-00366-1
31. Page, S. J., & Connell, J. (2014). Tourism: A modern synthesis (4th ed.). Cengage Learning.
32. Pekünlü, S., Sezen, I., & Özer, S. (2020). Limni Gölü Tabiat Parkı’nın rekreasyon potansiyelinin Gülez yöntemine göre değerlendirilmesi. Birinci Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Sempozyumu (USBBAS) Özet Metinleri Kitabı, s.20, 1-4 Temmuz 2020, Trabzon/Türkiye.
33. Pickering, C. & Weaver, D.B. (2003). Nature-based tourism and sustainability: Issues and approaches. In R. Buckley, C. Pickering & D. B. Weaver (Eds.), Nature-based tourism, environment and land management (pp. 197-208). CABI Publishing.
34. Prince, S., Ioannides, D., Peters, A., & Chekalina, T. (2023). Tourist perceptions of wind turbines: Conceptualizations of rural space in sustainability transitions. Tourism Geographies, (26)2, 292-310. https://doi.org/10.1080/14616688.2023.2274834
35. Sever, R., & Kopar, İ. (2009). Maral Şelalesi (Borçka-Artvin), doğal ortam özellikleri ve ekonomik potansiyeli. Türk Coğrafya Dergisi, 52, 17-29.
36. Silva, S., Silva, L.F., & Vieira, A. (2023). Protected areas and nature-based tourism: A 30-year bibliometric review. Sustainability, 15, 11698.
37. Singtuen, V., Phajuy, B., & Gałka, E. (2021). Characteristics and assessment of selected waterfalls formed in different geological basements in Thailand. GeoJournal of Tourism and Geosites, 37(3), 880–887. https://doi.org/10.30892/gtg.37319-721
38. Steiner, F. R. (2013). Ecological planning method. In R. G. Varady, S. Megdal, & R. Merideth (Eds.), Design with the desert (pp. 233–250). CRC Press.
39. Sökmen, E. D., & Yener, Ş. D. (2022). Bentler Tabiat Parkı’nın rekreasyon potansiyelini değerlendirmeye yönelik bir çalışma. MAKÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi (MAKÜ FEBED), 13(2), 176-188.
40. Sumanapala, D., & Wolf, I. D. (2022). Introducing geotourism to diversify the visitor experience in protected areas and reduce impacts on overused attractions. Land, 11(12), 2118. https://doi.org/10.3390/land11122118
41. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2024, Şubat 5). https:// www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Menu/28/Tabiat-Parklari
42. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2025, Temmuz 16). https:// www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Menu/28/Tabiat-Parklari
43. Thittiyanin, Nutthasak. (2024). Spatial design guidelines for waterfall tourist attraction: A case study in Wang Hin Lat Waterfall, Trang province. Asian Creative Architecture. Art and Design, 37, 1-19. https://doi.org/10.55003/acaad.2024.271176
44. TRT Haber, (2024, Haziran 30). https://www.trthaber.com/haber/ekonomi/milli-ve-tabiat-parklarini-bayramda-3-milyona-yakin-kisi-ziyaret-etti-850977.html
45. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), (2024). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr Erişim Tarihi: 12.01.2025
46. Tülek, B. (2020). Determination of recreation potential using the Gülez method in Çankırı Kadınçayırı Natural Park. International Society for Physical and Environmental Conservation Journal of Applied Sciences, 5(1), 227–234. https://doi.org/10.46291/ISPECJASvol5iss1pp227-234
47. Tverijonaite, E., Ólafsdóttir, R., & Thorsteinsson, T. (2018). Accessibility of protected areas and visitor behaviour: A case study from Iceland. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 24, 1-10.
48. Urry, J. (1991). The tourist gaze. Sage.
49. Vert, C., Gascon, M., Rojas-Rueda, D., & Nieuwenhuijsen, M. J. (2020). Health effects of nature and blue spaces: A systematic review of the literature. International Journal of Hygiene and Environmental Health, 223(1), 1-19.
50. Völker, S., & Kistemann, T. (2013). Revisiting the blue space: The importance of water for health and wellbeing. Health & Place, 24, 94-102.
51. Vural, E. (2025). Gülez method in determining landscape and recreational potential: The case of Gölbaşı Lakes Nature Park (Adıyaman). Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 13(2), 487–496.
52. White, M. P., Elliott, L. R., Grellier, J., Economou, T., Bell, S., Bratman, G. N., & Gualdi, S. (2020). Associations between green/blue spaces and mental health across 18 countries. Scientific Reports, 10, 8903.
53. Winter, P.L., Selin, S., Cerveny, L., & Bricker, K. (2019). Outdoor recreation, nature-based tourism, and sustainability. Sustainability, 12, 81. https://doi.org/10.3390/su12010
54. Wolsko, C., Lindberg, K., & Reese, R. (2019). Nature-based physical recreation leads to psychological well-being: Evidence from five studies, Ecopsychology, 11(4). https://doi.org/10.1089/eco.2018.0076
55. Wolter, L. (2013). Nature-based tourism in Mallorca’s natural areas “the benefits of tourism for natural areas”. Springer Gabler.
56. World Waterfall Database. (2025, Haziran 13). Waterfall classification. https://www.worldwaterfalldatabase.com/standards/classification
57. Yener, S. D. (2021). Türkiye’deki tabiat parklarının rekreasyonel açıdan analizi. Eurasian Journal of Forest Science, 9(3), 122-133.
58. Yirmidört TV Haber, (2024, Haziran 30). https://www.yirmidort.tv/yasam/korunan-alanlar-kurban-bayrami-tatilinde-53-milyon-ziyaretciyi-agirladi-186328