Araştırma Makalesi

Ahura’dan Kalanlar: Ağrı Dağı’nda Yok Olan Bir Köyün Etnografik İzleri

Cilt: 29 Sayı: 52 30 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Ahura’dan Kalanlar: Ağrı Dağı’nda Yok Olan Bir Köyün Etnografik İzleri

Öz

Ağrı Dağı, doğal, kültürel ve tarihsel yönüyle yerküre üzerinde en çok bilinen dağlardan biridir. Bu görkemli dağın kuzey yamaçlarında derin bir vadide kurulan ve köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan Ahura köyü (şimdiki adı Yenidoğan köyü), tarih boyunca farklı yüzyıllarda Ağrı Dağı’nı ziyaret eden seyyahların, bilim insanlarının ve misyonerlerin uğrak yeriydi. Nuh peygamber ve çocuklarının buradan dünyaya yayıldığı inancı nedeniyle zamanla “kutsal mitolojik” bir özellik kazanan köy, 19.yüzyılda Ağrı Dağı’nın kültürel coğrafyasına damgasını vurmuştu. Kuruluş tarihi, 8. yüzyıla kadar uzanan Ahura köyü, 1840’ta depremle ilişkilendirilen yıkıcı bir kütle hareketiyle yerle bir olmasına rağmen kısa bir süre sonra yeniden kurulmuş ve günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir. Bu çalışma, etnografik yapısıyla, yerel bir doğal felaket geçmişi olan tarihi Ahura köyünün anlatılmamış hikayesini duyulur kılmayı, bu kadim köyün görünürlüğünü artırmayı, 1840’taki yok oluşu hatırlatan coğrafi risklere ve son yıllarda kronik bir sorun haline gelen göçün nedenlerine-sonuçlarına dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. 2022-2024 yılları arasında gerçekleştirilen saha çalışmaları ve mülakatlara dayanan bu çalışma, Ahura köyünün yerel köy sakinlerinin hafıza mekânına dönüştüğünü, yerel dezavantajlara ve coğrafi risklere rağmen belirli bir yaş üstü köy sakinlerinin yaşadıkları yere karşı bir aidiyet bağı kurduklarını ve yakın geçmişte bölgenin sosyo-ekonomik cazibesini yitirmesiyle göçün hızlandığını (özellikle gençler arasında) ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma için etik komite onayı Iğdır Üniversitesi’nden (Tarih: 24.07.2024, Sayı:2024/21) alınmıştır.

Kaynakça

  1. Abich, H. (1958). Vergleichende geologische grundzüge der Kaukasischen, Armenischen und Nordpersischen Gebirge: Prodromus einer Geologie der Kaukasisschen Länder, Buchdruckerei Der Kaiserlichen Akademie Der Wissenschaften.
  2. Ablezova, M., Nasritdinov, E., & Rahimov, R. (2008). The impact of migration on elderly people, Grandparent-headed households in Kyrgyzstan. Social Research Center, American University of Central Asia.
  3. Alpaslan, İ. (2009). 1840 Ağrı Dağı depremi ve bu deprem üzerine, O. Belli Ed. İçine Türk Kültüründe Ağrı Dağı (ss. 259-265). Atatürk Kültür Merkezi.
  4. Ambraseys, N.N., & Melville, C.P. (1982). A history of Persian earthquake. Cambridge Earth Science Series. Anwar, M. (1979). The myth of return: Pakistanis in Britain. Heinemann.
  5. Auker, M.R., Sparks, R.S.J., Siebert, L., Crosweller, H.S., & Ewert, J. (2013). A statistical analysis of the global historical volcanic fatalities record. Journal of Applied Volcanology, 2(2), 1-24.
  6. Azzoni, R. S., Fugazza, D., Garzonio, C. A., Nicoll, K., Diolaiuti, G. A., Pelfini, M., & Zerboni, A. (2019). Geomorphological effects of the 1840 Ahora Gorge catastrophe on Mount Ararat (Eastern Turkey), Geomorphology, 332, 10-21.
  7. Azzoni, R. S., Sarıkaya, M. A., & Fugazza, D. (2020). Turkish glacier inventory and classification from high-resolution stallite data. Mediterranean Geoscience Reviews, 2,153-162. doi.org/10.1007/s42990-020-00029-2
  8. Azzoni, R.S., Zerboni, A., Pelfini, M., Garzonio, C. A., Cioni, R., Meraldi, E., Smiraglia, C., & Diolaiuti, G.A. (2017). Geomorphology of Mount Ararat/Ağri Daği (Ağri Daği Milli Parki, Eastern Anatolia, Turkey). Journal of Maps, 13(2),182-190.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kırsal ve Bölgesel Coğrafya , Kültür Coğrafyası , Sosyal Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

13 Ekim 2024

Kabul Tarihi

20 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 29 Sayı: 52

Kaynak Göster

APA
Yulu, A. (2024). Ahura’dan Kalanlar: Ağrı Dağı’nda Yok Olan Bir Köyün Etnografik İzleri. Doğu Coğrafya Dergisi, 29(52), 36-48. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1561945

Cited By

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929