SİYASİ COĞRAFYA AÇISINDAN İSPANYA

Öz

İspanya güneybatı Avrupa’da stratejik bir noktada, Akdeniz ve Atlantik’te kıyısı olan iki ülkeden biridir. Cebelitarık boğazının ülkenin güneyinde olması, stratejik önemini artırmaktadır. Ülkenin Jeotarihi, hem Osmanlı Devleti hem de Dünya açısından belirleyici role sahiptir. İspanya, Amerika’nın keşfi ile dünya tarihini değiştirmiştir. Bu keşifle birlikte yeni ticari yolların açılmasında, Osmanlı Devletinin gerilemesinde, I. Viyana mağlubiyeti ve İnebahtı deniz savaşının kaybedilmesinde hatta kapitülasyonların var olmasında İspanya’nın rolü büyüktür. Orta ve Güney Amerika’da Latin Amerika devletlerini kuran İspanya’nın, sömürgecilik, kapitalizm, merkantilizm ve köle ticaretinin başlatılmasındaki ilksel rolü de dikkat çekicidir. Maya, İnka ve Aztek medeniyetlerinin yok edilmesini sağlaması da insanlık değerleri açısından bir trajedidir. Ülke içinde aristokratlar, kilise, burjuva, işçi ve köylü sınıfı arasındaki çekişmeye sürekli dâhil olan ordu, çalkantılı bir tarihin yaşatılmasına neden olmuştur. Fransızların İspanya’yı istila etmesinin ardından Latin Amerika sömürgelerinin elinden çıkması sömürge gelirlerinden yoksun kalınmasını sağlarken, ABD ile 1898’de yaşanan ilk küresel savaşla, Küba, Porto Rico ve Filipinlerin kaybedilmesi ülke tarihi açısından belirleyici olmuş ve çöküşe itmiştir. Uzun süre Franco rejimi ile dış dünyadan kopan İspanya, 1986 yılında Avrupa Birliğine dâhil olarak, ekonomik açıdan gelişmeye başlamıştır. Ayrılıkçı; Bask, Katalonya ve Galiçya ile başı dertte olan İspanya’nın son yıllarda Türkiye ile önderliğini yaptıkları Medeniyetler ittifakı çalışması, uluslararası düzen içinde yeni bir çalışma olarak dikkatle takip edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Siyasi Coğrafya, Sömürgecilik, Jeopolitik, Ayrılıkçı Terör

Kaynakça

1. Archer, C.I ve diğerleri, 2006, Dünya Savaş Tarihi, Tümzamanlar Yayıncılık, İstanbul
2. Arıbaş, K., 2007, Küresel Çağda Siyasi Coğrafya, Çizgi Yayınları, Konya
3. Asuero, P,M., 2006, İspanya-Türkiye, 16. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Rekabet ve Dostluk, Kitapevi Yayınevi, İstanbul
4. Atalay, İ., 2001, Dünya Coğrafyası, İnkılap Yayınları, İstanbul
5. Belge, M., 2002, Başka Kentler, Başka Denizler, İletişim Yayınları, İstanbul
6. Braudel, F., 2001, Uygarlığın Grameri, İmge Yayınları, Ankara
7. Brezezınskı, Z., 1998, Büyük Satranç Tahtası, Amerika’nın Önceliği ve Bunun Jeostratejik Gerekleri, Sabah Yayıncılık, İstanbul
8. Chomsky, N., 2000, Dünya Düzeni: Eskisi ve Yenisi, Metis Yayınları, İstanbul

9. Ferro, M., 2002, Sömürgecilik Tarihi, İmge Yayınları, Ankara.
10. Galeano, E., 2006, Latin Amerika’nın Kesik Damarları, Çitlembik Yayınları, İstanbul
11. Göney, S., 1979, Siyasi Coğrafya, İstanbul Üniversitesi Yayınları No.2539, Coğrafya Enstitüsü Yayınları, No:103, İstanbul
12. Güngördü, E., 2006, Devletler Coğrafyası, Asil Yayınları, Ankara
13. Günel, K., 1994, Coğrafyanın Siyasal Gücü, Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul
14. Güney, E, 2003, Türkiye’nin Komşuları, Çantay Yayınları, İstanbul
15. Güzel, M.Ş., 2004, İspanya ve Bask Gerçeği, Peri Yayınları, İstanbul
16. Hacısalihoğlu, İ.Y., 2001, Yeni Dünya Düzeni Arayışı Ve Türkiye, Çantay Yayınları, İstanbul
17. Hagüler, M.-Uludağ, M.B., 2004, Devletler Arası ve Hükümetler Dışı, Uluslararası Örgütler, Nobel Yayınları, Ankara
18. Hançelioğlu, O., 1997, Ekonomi Sözlüğü, Remzi Yayınları, İstanbul
19. Hungtington, S.P., 2004, Medeniyetler Çatışması ve Dünya Düzeninin Yeniden Kurulması, Okyanus Yayınları, İstanbul
20. Işık, G., 2005, İspanya: Bir Başka Avrupa, Metis Yayınları, İstanbul
21. İlhan, S., 1989, Jeopolitik Duyarlılık, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara
22. Kalaycı, H., 2006, Medeniyetler İttifakı, (Erişim Tarihi 02.07.2007) http://www.asam.org.tr/tr/yazigoster.asp?kat1=2&ID=1241
23. Kalaycı, H., 2006, İspanya’da “Ayrılıkçı Siyaset” Sivil-Asker Gerginliğini Körüklüyor, Stratejik Analiz Dergisi, Sayı-71, Asam Yayıncılık, Ankara
24. Lacoste, Y., 1998, Coğrafya Savaşmak İçindir, Özne Yayınları, İstanbul
25. Lacoste, Y., 2007, Büyük Oyunu Anlamak, NTV Yayınları, İstanbul
26. Langlois, G ve Dğ., 2003, 20.Yüzyıl Tarihi, Nehir Yayınları, İstanbul
27. Özçer, A., 2007, Çoğul İspanya, İmge Yayınları, Ankara
28. Özey, R., 2003, Avmerikalılaşmak, Aktif Yayınları, İstanbul
29. Özey, R., 2003, Küresel İşgal, Aktif Yayınları, İstanbul
30. Özey, R., 2003, Siyasi Coğrafya, Aktif Yayınları, İstanbul
31. Özgüç, N., 1998, Turizm Coğrafyası, Özellikler-Bölgeler, Çantay Yayınları, İstanbul
32. Şeyban, L., 2003, Reconquuista, İz Yayınları, İstanbul
33. Tarakçı, N., 2003, Devlet Adamlığı Bilimi Jeopolitik ve Jeostrateji, Çantay Yayınevi, İstanbul
34. Tılly, C., ?, Avrupa’da Devrimler, 1492-1992, Yeni Binyıl Yayınları, İstanbul
35. Toledo, P., 2006, Osmanlı-İspanyol İmparatorluklarında Dünya İmparatorluğu Fikri, XVI. Yüzyıl, İspanya Türkiye, 16. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Rekabet ve Dostluk, Kitapyayınevi, İstanbul
36. Sezer, S., 2007, Kıbrıs Bülteni, (Erişim Tarihi: ) http://www.asam.org. tr/tr/kibrisbulteni.asp?gun=1&ay=5&yil=2007 İspanya Dışişleri Bakanı Moratinos, Kıbrıs'ta çözüm için arabulucu rolünde (http ://www. kibrisgazetesi. com/index.php/cat/2/news/40682/PageName Erişim Tarihi 02.07.2007)
37. Vilar, P., 2007, İspanya İç Savaşı, Dost Yayınları, Ankara
38. Washabaugh, W., 2006, Flamenko, Tutku, Politika ve Popüler Kültür, Ayrıntı Yayınları; İstanbul,
39. http://www.lonelyplanet.com/maps/europe/spain/ (Erişim tarihi 25.09.2007)
40. http://www.ntvmsnbc.com/news/261019.asp (Erişim tarihi 26.09.2007)
41. http://www.ikv.org.tr/abgenislemesi.php (Erişim Tarihi.30.09.2007)
42. http://www.endulus.net/enduluskultur/dilveedebiyat.htm (Erişim Tarihi 14.09.2008)
43. http://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0spanyatarihi (Erişim tarihi.15.05.2008)
44. http://www.medeniyetlerittifaki.gov.tr/ (Erişim Tarihi 22.10.2008)