-

Abstract

If human beings, who are giving harm to the natural balance of the world as a consequence of the rapid industrialism experienced with industrial revolution, perpetuate a variety of activities without taking essential precautions, that climate changes caused by global warming will be run through is obviously alleged. In this respect, it is significant to take precaution in relation with this fact so that living spaces could be protected and life could be continued. For that reason, teachers, who are the architects of the future, and education institutions should participate in this process. Therefore, this study aims to reveal perceptions of social studies teacher candidates towards global warming. In this study, phenomenological method, one of the qualitative research designs, have been employed. Study group includes 115 students in Social Sciences Teaching department of the Education Faculty in Siirt University during 2011-2012 academic years. To be able to assess the perceptions of social studies teacher candidates towards “global warming”, semi-structured forms in which “Global Warming is like …. Because ….” is written have been distributed to teacher candidates, and teacher candidates have been asked to reveal their perceptions about global warming by making use of only one metaphor. Data gained during this study have been focused in accordance with content analysis. Participants have produced 42 valid metaphors about the concept of global warming, and these metaphors have been classified under 8 different categories. In the end, it has been found out that participants correctly perceive the concept of global warming; however they are not able to establish cause and effect relationship. In this point, some suggestions have been offered.

Keywords

• Global Warming, Metaphor, Social Sciences, Teacher Candidates

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ “KÜRESEL ISINMA” KAVRAMINA YÖNELİK METAFOR ALGILARI

Öz

Sanayi devrimiyle birlikte yaşanan hızlı sanayileşme sonucunda doğal dengenin bozulmasına neden olan insanların, gerekli önlemler alınmadan çeşitli etkinliklerinin devam etmesi hâlinde, küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliklerinin yaşanacağı, kesin bir dille ifade edilmektedir. Bu doğrultuda önlemlerin alınması yeryüzünde yaşam alanlarının korunması ve yaşamın devamlılığı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda geleceğin mimarı olan öğretmenlere ve bu süreçte ev sahipliği yapan eğitim kurumlarına büyük görevler düşmektedir. Bu nedenle mevcut çalışmada, sosyal bilgiler öğretmenliği bölümünde öğrenim gören öğretmen adaylarının küresel ısınmayı nasıl algıladıklarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çalışmada, nitel araştırma desenlerinden araştırmanın doğasına uygun olan “olgubilim (görüngübilim, fenomenolojik) deseni” kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Siirt Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Anabilim Dalında öğrenim gören toplam 115 öğrenci oluşturmaktadır. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının “Küresel Isınma” kavramına ilişkin algılarını belirlemek amacıyla, öğretmen adaylarına “Küresel ısınma ……… gibidir. Çünkü ………” ifadesinin yer aldığı yarı yapılandırılmış form dağıtılarak yalnızca bir metafor üzerinde yoğunlaşarak düşüncelerini aktarmaları istenmiştir. Çalışma sonunda elde edilen veriler içerik analizine uygun olarak çözümlenmiştir. Katılımcılar küresel ısınma kavramına ilişkin toplam 42 geçerli metafor üretmiş ve bu metaforlar 8 farklı kavramsal kategori altında toplanmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların küresel ısınma kavramını doğru algıladıkları ancak neden sonuç ilişkisi kuramadıkları tespit edilmiştir. Bu doğrultuda önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Küresel Isınma, Metafor, Sosyal Bilgiler Öğretmen Adayı

Kaynakça

1. Akın, G. (2006). Küresel ısınma nedenleri ve sonuçları. A.Ü. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, 46 (2): 29-43.
2. Arnett, R.C. (1999). Metaphorical guidance: administration as building and renovation. Journal of Educational Administration, 37(1), 80-89.
3. Arslan, M. M. ve Bayrakçı, M. (2006). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim-öğretim açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 100-108.
4. Alkış, S. (2009). Turkish geography trainee teachers’ perceptions of geography. International Research in Geographical and Environmental Education (IRGEE), 18(2), 123 136. Retrieved January 7, 2010, http://www.tandfonline.com/ doi/abs/10.1080/10382040902861213 (indirilme tarihi: 19.10.2012)
5. Aydın, F. (2010). Ortaöğretim öğrencilerinin coğrafya kavramına ilişkin sahip oldukları metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10 (3), 1293-1322.
6. Aydın, İ. S. ve Pehlivan, A. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının “öğretmen” ve “öğrenci” kavramlarına ilişkin kullandıkları metaforlar. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 5 (3), 818-842.
7. Aydın, F. ve Eser Ünaldı, Ü. (2010). Coğrafya öğretmen adaylarının “coğrafya” kavramına ilişkin algılarının metafor yardımıyla analizi. International Online Journal of Educational Sciences, 2 (2), 600-622.
8. Aydın, İ., H. (2006). Bir felsefî metafor “yolda olmak”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 6 (4), 9-22.

9. Ayvacı, H, Ş. ve Çoruhlu, Ş. T. (2009). Öğrencilerin küresel çevre sorunlarına bakışları ve kavram yanılgılarının belirlenmesine yönelik gelişimsel bir araştırma. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (2): 11-25.
10. Bahar, M. ve Aydın, F. (2002). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin sera gazları ve global ısınma ile ilgili anlama düzeyleri ve hatalı kavramlar. V Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi.16-18 Eylül. http://www.fedu.metu.edu.tr/ufbmek5/b_kitabi/PDF/Biyoloji/bildiri/t10d.pdf ( indirilme tarihi: 30.10.2012).
11. Boyes, E. ve Stannisstreet, M. (1993). The greenhouse effect: children's perceptions of causes, consequences and cures. International Journal Of Science Education, 15 (5), 531-55 http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/ 0950069930150507. (indirilme tarihi: 23.10.2012).
12. Bozkurt, O. ve Aydoğdu, M. (2004). İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin ozon tabakası ve görevleri hakkındaki kavram yanılgıları ve oluşturma şekilleri. Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (2), 369-376.
13. Bozkurt, O. ve Cansüngü (Koray), Ö. (2002). İlköğretim öğrencilerinin çevre eğitiminde sera etkisi ile ilgili kavram yanılgıları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 67-73.
14. Büyüköztürk, Ş., Kılç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
15. Cordero, E. C. (2001). Misconceptions in australian students’ understanding of ozone depletion. Melbourne Studies in Education, 41, 85-97. http://www.met.sjsu.edu/~cordero/ozone/MSIE_paper.pdf (indirilme tarihi: 2012).
16. Coşkun, M. (2011). Lise öğrencilerinin “iklim” kavramıyla ilgili metaforları (zihinsel imgeleri). Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 5 (3), 919-940.
17. Çelikler, D. ve Aksan, Z. (2011). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sera etkisi hakkındaki bilgi düzeylerinin saptanması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24 (1): 31Çelikten, M. (2006). Kültür ve öğretmen metaforları. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21 (2), 269-283.
18. Çepel, N. (2008). Ekolojik sorunlar ve çözümleri. Ankara: Tübitak Popüler Bilim Kitapları. Demirbaş, M. ve Pektaş, H., M. (2009). İlköğretim öğrencilerinin çevre sorunu ile ilişkili temel kavramları gerçekleştirme düzeyleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 3 (2); 195-211.
19. Eraslan Çapan, B. (2010). Öğretmen adaylarının üstün yetenekli öğrencilere ilişkin metaforik algıları. Uluslar arası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3 (12), 140-154.
20. Geçit, Y. ve Gençer, G. (2010). Sınıf öğretmenliği 1. sınıf öğrencilerinin coğrafya algılarının metafor yoluyla belirlenmesi (Rize üniversitesi örneği). Marmara Coğrafya Dergisi, 23, 1-19.
21. Goldstein, L. B. (2005). Becoming a teacher as a hero’s journey: using metaphor in preservice teacher education. Teacher Education Quarterly, 32 (1), 7-24.
22. Hacıfazlıoğlu, Ö., Karadeniz, Ş. ve Dalgıç, G. (2011). Okul yöneticilerinin teknoloji liderliğine ilişkin algıları: metafor analiz örneği. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 97-121.
23. Lakoff, G. ve Johnson, M. (2005). Metaforlar: Hayat, anlam ve dil (Çev: G.Y.Demir), İstanbul: Paradigma Yayınları.
24. Hansen, P. J. K. (2009). Knowledge about the greenhouse effect and the effects of the ozone layer among norwegian pupils finishing compulsory education in 1989, 1993, and 2005-What now? International Journal of Science Education, 1-23. DOI: 1080/09500690802600787. http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/search/ detailmini.jsp? (indirilme tarihi: 25.10.2012)
25. Liarakou, G., Athanasiadis, I. ve Gavrilakis, C. (2011). What greek secondary school students believe about climate change?, İnternational Journal Of Environmental and Science Education, 6 (1), 79-98. http://www.ijese.com/IJESE v6n1_LiarakouAthanasiadis-Gavrilakis.pdf (indirilme tarihi: 23.10.2012).
26. Morgan, G. (1998). Yönetim ve örgüt teorilerinde metafor. (Çev: G. Bulut). İstanbul: MESS Yayınları.
27. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Thousand Oaks, CA: Sage.
28. Nart, N. (2009). Daha geç olmadan, küresel ısınma. İstanbul: İm Yayın Tasarım.
29. Oluk, E. A. ve Oluk, S. (2007). Yüksek öğretim öğrencilerinin sera etkisi, küresel ısınma ve iklim değişikliği algılarının analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 45-53.
30. Orbay, K., Cansaran, A. ve Kalkan, M. (2009). Öğretmen adaylarının küresel ısınmaya bakış açıları. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 85-97.
31. Özder, A., Kaya, H. ve Ünlü, M. (2012). Ortaöğretim öğrencilerinin “turizm” kavramı ile ilgili geliştirdikleri metaforların analiz örneği. Marmara Coğrafya Dergisi, 25, 18
32. Özey, R. (2011). Afetler coğrafyası. İstanbul: Aktif Yayıncılık.
33. Öztaş, F. ve Kalıpçı, E. (2009). Teacher candidates’ perception level of environmental pollutant and their risk factors. International Journal of Environmental & Science Education. 4 (2), 185-195. http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/search/ detailmini.jsp (indirilme tarihi: 25.10.2012).
34. Öztürk, Ç. (2007). Sosyal bilgiler, sınıf ve fen bilgisi öğretmen adaylarının “coğrafya” kavramına yönelik metafor durumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 8 (2), 55-69.
35. Öztürk, K. (2002). Küresel iklim değişikliği ve türkiye’ye olası etkileri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22 (1), 47-65.
36. Khalid, T. (2001). Pre-Service teachers’ misconceptions regarding three environmental issues. Canadian Journal of Environmental Education. 6 (1), 102-120. http://cjee.lakeheadu.ca/index.php/cjee/article/view/290/198 (indirilme tarihi: 2012).
37. Papadimitriou, V. (2004). Prospective primary teachers’ understanding of climate change, greenhouse effect and ozone layer depletion. Journal of Science Education and Technology, 13 (2), 299-307. http://link.springer.com/article/10.1023%2FB% 3AJOST.0000031268.72848.6d?LI=true (indirilme tarihi: 25.10.2012)
38. Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7 (2), 281-326.
39. Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulama Eğitim Yönetimi, 55, 45949
40. Saban, A., Koçbeker, B. N. ve Saban, A. (2006). Öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6 (2), 461-522.
41. Schreiner, C., Henriksen, E., K. ve Hansen, P. J. K. (2005). Climate education: Empowering today's youth to meet tomorrow's challenges. Studies In Science Education. 41 (1), 3-50. http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/03057260508560213. (indirilme tarihi: 2012)
42. Selvi, M. ve Yıldız, K. (2009). Biyoloji öğretmen adaylarının sera etkisi ile ilgili algılamaları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7 (4), 813-852.
43. Sönmez, V. ve Alacapınar, F. G. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
44. Spence, C. (2007). Küresel Isınma (Çev: S. Gönen ve S. Ağar). İstanbul: Pegasus Yayınları.
45. Töremen, F. ve Döş, İ. (2009). İlköğretim öğretmenlerinin müfettişlik kavramına ilişkin metaforik algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9 (4), 1973-2012.
46. Uzmen, R. (2007). Küresel ısınma ve iklim değişikliği. İstanbul: Bilge Yayıncılık.
47. Ünlü, İ., Sever, R. ve Akpınar, E. (2011). Türkiye’de çevre eğitimi alanında yapılmış küresel ısınma ve sera etkisi konulu akademik araştırmaların sonuçlarının incelenmesi. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 13 (1), 39-54.
48. Yıldırım, A., Ünal, A. ve Çelik, M. (2011). Öğretmen kavramına ilişkin öğretmen, yönetici ve müfettiş algılarının analizi. Uluslar arası İnsan Bilimleri Dergisi, 8 (2), 92-10
49. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
50. Yılmaz, A., Morgil, İ., Aktug, P. ve Göbekli, İ. (2002). Ortaöğretim ve üniversite öğrencilerinin çevre, çevre kavramları ve sorunları konusundaki bilgileri ve öneriler. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 156-162.
51. Yob, I. M. (2003). Thinking constructively with metaphors. Studies in Philosophy and Education, 22 (2), 127–138. http://link.springer.com/article/10.1023%2FA %3A1022289113443?LI=true (indirilme tarihi: 25.10.2012).