Yıl 2020, Cilt , Sayı 65, Sayfalar 147 - 180 2020-12-18

LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR

Fatma UYGUR [1]


Birinci Dünya Savaşı’nı fiilen bitiren barış antlaşmalarının sonuncusu, Lozan’da 24 Temmuz 1923’te imzalanmıştır. Bu sürece giderken taraf devletlerden Fransa, Britanya’nın baskıları veya değişen hükümet politikaları sebebiyle Türkiye ile yakınlaşmasını kimi zaman geciktirmiştir. Ankara hükümetine, İngiltere karşısında denge unsuru olarak yakınlaşmak mecburiyetinde kalan Fransa, Mudanya ve Lozan dönemlerinde İngiltere’nin piyon olarak kullandığı Yunan tezini desteklememiş adeta İngiliz menfaatlerine karşı çıkmıştır. Bununla birlikte Fransa, 143 madde ve çok sayıda ek protokolden oluşan bu antlaşmayı kendi milli meclisine gecikmeli sunmuştur. Antlaşmanın bir yıl geciktirilerek Fransız meclisine getirilmesi bazı milletvekilleri tarafından Raymond Poincaré hükümetinin önemli bir kusuru olarak görülmüştür. Mecliste söz konusu antlaşmanın genelde aleyhine hararetli tartışmalarla dolu bir celse gerçekleşmiştir. Fransız Meclis müzakere tutanaklarında, Suriye/İskenderun sancağı, yabancı okullar, borçlar meselesi gibi bazı konularda Şark Meselesi bağlamında ciddi itirazlar görülmüştür. Fransız parlamentosunun, 13. yasama döneminin 25 Ağustos 1924 tarihli birleşiminin 43. oturumunda yapılan müzakere tutanaklarında, Lozan Antlaşması’nın maddeleri bölümler hâlinde tartışılırken aynı zamanda Türk tarafının şiddetle reddettiği Sevr Antlaşması’nın ilgili hükümleriyle karşılaştırılması bazı milletvekillerinin olumsuz yönde oy vermesine yol açmıştır. Fransız meclisinde, Türk-Fransız İtilâfnamesini (Ankara’da 20 Teşrinievvel 1337-1921) imzalamış, Sakarya Meydan Muharebesinden sonra da bizzat Mustafa Kemal ve hükümet yetkilileriyle yakın temas kurmuş bir politikacı olarak Franklin Bouillon Fransız Dışişleri Komisyon Başkanı sıfatıyla Lozan Antlaşması hakkında olumlu konuşmalar yapmıştır. Fransız milletvekillerinin ise alabildiğine sert bir biçimde eleştirdikleri bu antlaşma için, Fernand Enderand gibi bazı vekiller Avrupalı milletleri memnun etmeyen bir anlaşma olarak değerlendirmiş ve anlaşmaya kaybolan hayaller adını vermek istemiştir. Bu çalışmada, Fransız milletvekillerinin Fransız Milli Meclisi’nde Lozan Barış Antlaşması’na dair yaptıkları görüşmelerin, münakaşaların ve münazaraların yer aldığı Journal Officiel de la République Française Débats Parlementaires (Fransız Cumhuriyeti Resmî Gazetesi Meclis Tartışmaları) zabıtları başta olmak üzere Fransız matbuatının Lozan’a yaklaşımları ele alınmıştır.
Lozan Barış Antlaşması, Şark Meselesi, Franklin Bouillon
  • Armaoğlu, Fahir. (2010). 19. Yüzyıl Siyasî Tarihi (1789-1914). İstanbul: Alkım Yayınevi.
  • Armaoğlu, Fahir. (1983). 20. Yüzyıl Siyasî Tarihi (1814-1918). İstanbul: İş Bankası Yayınları.
  • Atatürk, Kemal. (1981). Nutuk 1920-1927. Cilt: II. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  • Aydemir, Şevket Süreyya. (1987). Tek Adam Mustafa Kemal1922-1938. Cilt III, İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Babin, Gustave. (1915). La bataille de la Marne (6-12 septembre 1914), esquisse d'un tableau d'ensemble, Paris: Plon-Nourrit et Cie. Berthon, André. 01.07.2020 tarihinde http://www2.assembleenationale.fr/sycomore/fiche/(num_dept)/735 adresinden erişildi.
  • Bilgenoğlu, Ali. (2007). Osmanlı Devleti’nde Arap Milliyetçi Cemiyetleri, Antalya: Yeniden Anadolu ve Müdafaa-i Hukuk Yayınları.
  • Bulletin de la Presse allemande, 29 Novembre 1922.
Birincil Dil tr
Konular Edebiyat
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-7919-1695
Yazar: Fatma UYGUR
Kurum: ANKARA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 18 Temmuz 2020
Kabul Tarihi : 21 Ekim 2020
Yayımlanma Tarihi : 18 Aralık 2020

Bibtex @araştırma makalesi { atauniefd842401, journal = {Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2602-2788}, eissn = {2717-7289}, address = {}, publisher = {Atatürk Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {}, pages = {147 - 180}, doi = {}, title = {LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR}, key = {cite}, author = {Uygur, Fatma} }
APA Uygur, F . (2020). LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR . Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi , (65) , 147-180 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniefd/issue/58201/842401
MLA Uygur, F . "LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR" . Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (2020 ): 147-180 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniefd/issue/58201/842401>
Chicago Uygur, F . "LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (2020 ): 147-180
RIS TY - JOUR T1 - LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR AU - Fatma Uygur Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 147 EP - 180 VL - IS - 65 SN - 2602-2788-2717-7289 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR %A Fatma Uygur %T LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR %D 2020 %J Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi %P 2602-2788-2717-7289 %V %N 65 %R %U
ISNAD Uygur, Fatma . "LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 65 (Aralık 2020): 147-180 .
AMA Uygur F . LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2020; (65): 147-180.
Vancouver Uygur F . LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2020; (65): 147-180.
IEEE F. Uygur , "LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NA DAİR FRANSIZ MECLİS ZABITLARINDA İTİRAZLAR VE İTİRAFLAR", Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, sayı. 65, ss. 147-180, Ara. 2020