FEKAL MİKROBİYOTA TRANSPLANTASYONU VE HEMŞİRELİK
Öz
Fekal Mikrobiyata Transplantasyonu (FMT), diğer isimleriyle fekal bakteriyoterapi, fekal transfüzyon ve gaita transplantasyonu son yüzyılın en dikkat çekici tedavilerinden biri olarak kabul edilmektedir. FMT, sağlıklı bir donörden alınan gaitanın filtre ve dilue edilerek, alıcının gastrointestinal sistemine yerleştirilmesi işlemidir. Fekal mikrobiyota transplantasyonu, 4. yüzyılda ilk kez ağız yoluyla “Sarı Çorba” adıyla Çin’de Ge Hong tarafından gıda zehirlenmesi ve ciddi diyarede oral olarak kullanılmıştır. 16. yüzyılda yüksek ateş, kronik diyare ve konstipasyonda, 17. yüzyılda veteriner tıbbında yaygın olarak kullanılmış, 20.yüzyılda Bedouins tarafından “Sıcak deve feçesi” tavsiye edilmiştir. 2. Dünya savaşında Afrika’da Alman askerleri tarafından kullanılmış, 1958’de insanda modern tıpta, ilk kez Eiseman B. tarafından kullanmıştır. Son zamanlarda, çeşitli klinik durumlarda, Clostridium Difficile enfeksiyonunun tekrarlayan ve dirençli durumlarında yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. FMT işleminin amacı, bozulan bağırsak mikrobiyotasını sağlıklı bakteri topluluğu ile baskılayarak barsak florasını daha iyi hale getirmektir. FMT, sadece gastrointestinal sistem hastalıkları değil, aynı zamanda diğer sistem hastalıklarının da tedavisi için, antibiyotiklerin daha önce başarısız olduğu durumlarda bağışıklık sistemini değiştirip düzenlemek ve enfeksiyonları ortadan kaldırmak için özetle gastrointestinal mikrobiyotanın gücünden yararlanmak için değişik amaçlarla kullanılmaktadır. FMT işlemi, sağlıklı donör dışkısından elde edilen mikrobial solusyonun lavman, nazoduodenal/nazojejunal sonda, gastroskopi, jejunoskopi ve kolonoskopi gibi çeşitli yollarla alıcıya nakledilmesi ile gerçekleştirilir. İşlem öncesinde alıcı ve vericiye gerekli taramalar yapılarak işleme özel hazırlık yapılır. İşlem sonrasında da nakil yapılan hasta kısa süreli minör ve uzun dönem yan etkiler açısından izlenir. Literatürde FMT ile ilgili çok sayıda çalışma bulunmaktadır; ancak çalışmaların büyük çoğunluğu tedavinin prosedürünü içerdiği için daha çok hekimlere yönelik çalışmalardır. Oysa bu farklı ve yararlı tedavinin başarısı ve daha sık uygulanması için hemşirenin de FMT sürecinin tüm yönlerine dahil olması gerekmektedir. Bu makalede güncel tedavi olan FMT ile ilgili genel bilgiler, işlem basamakları, işlem öncesi- sonrası hasta izlemi ve bu süreçlerle ilgili hemşirelik sorumlulukları literatür ışığında irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Matsuoka K, Mizuno S, Hayashi A, Hisamatsu T, Naganuma M, Kanai T. Fecal microbiota transplantation for gastrointestinal diseases. The Keio Journal of Medicine 2014;63(4):69-74.
- 2. Guinane CM, Cotter PD. Role of the gut microbiota in health and chronic gastrointestinal disease: understanding a hidden metabolic organ. Therapeutic Advances in Gastroenterology 2013;6(4):295-308.
- 3. Icaza-Chávez ME. Gut microbiota in health and disease. Revista de Gastroenterología de México (English Edition) 2013;78(4):240-8.
- 4. Duncan SH, Louis P, Flint HJ. Cultivable bacterial diversity from the human colon. Letters in Applied Microbiology 2007;44(4):343-50.
- 5. Gupta A, Khanna S. Fecal microbiota transplantation. The Journal of the American Medical Association 2017;318(1):102.
- 6. Rossen NG, MacDonald JK, de Vries EM, D'Haens GR, de Vos WM, Zoetendal EG, et al. Fecal microbiota transplantation as novel therapy in gastroenterology: A systematic review. World Journal of Gastroenterology 2015;21(17):5359-71.
- 7. Zhang F, Luo W, Shi Y, Fan Z, Ji G. Should we standardize the 1,700-year-old fecal microbiota transplantation? The American Journal of Gastroenterology 2012;107(11):1755.
- 8. Uygun A, Ozturk K, Demirci H, Oger C, Avci IY, Turker T, et al. Fecal microbiota transplantation is a rescue treatment modality for refractory ulcerative colitis. Medicine 2017;96(16): e6479.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2020
Gönderilme Tarihi
10 Şubat 2019
Kabul Tarihi
14 Ekim 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 23 Sayı: 4