NÜFUS EKONOMİK BÜYÜME KAYNAĞI OLABİLİR Mİ?: “EN AZ ÜÇ ÇOCUK” POLİTİKASINA TARİHSEL BİR BAKIŞ

Demographic change theory is based on the opinion that there is a cross relation between the industrialisation and economic advancement, and birth-death rates, and that while countries are undergoing a structural change from farming into industry, both death and birth rates will get smaller. During the process, the population in working age (15-64 age group) increases while the population growth rate decreases, which is a case countries can come across once in their lives; and gives way to an unprecedented development opportunity called Demographic Opportunity Window. This process is being experienced by the developing countries and consequently by Turkey just as almost all the present developed countries used to in the past. During the process effective in (*) Doç. Dr., Atatürk Üniversitesi, İİBF İktisat Bölümü. (**) Öğr. Gör., Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Doğubayazıt Ahmed-i Hani MYO Dış Ticaret Bölümü. economic, social and political structure, Turkey may likely be to enhance income per capita and take the advantage of the economic growth through the right policies to be implemented especially in education, work force market and in health and social security system. The study carried out to this parallel aims at evaluating in an academic point of view, far from the political controversies, what effects “at least three-child policy” can produce on the process through which Turkey has been passing, on which the present political party often puts emphasis and has made it a government policy. In the study, it has been concluded that in Turkey between 2010-2050, the process of window of opportunity expected to cover a period of 40 years or so will be lived both at a longer period of time and with a younger population.

Demografik Değişim kuramı; sanayileşme ve ekonomik gelişme ile doğum-ölüm hızları arasında ters yönlü bir ilişkinin bulunduğu ve ülkelerin tarımdan sanayiye doğru yapısal bir değişim geçirirken, hem doğum hem de ölüm hızlarının azalacağı görüşüne dayanmaktadır. Bu süreç içerisinde, nüfus artış hızı azalırken, çalışma çağındaki nüfusun (15-64 yaş grubu) artması ve yüksek sayılara ulaşması ülkelerin tarihlerinde sadece bir kere karşılaşabilecekleri, Demografik Fırsat Penceresi olarak adlandırılan eşsiz bir büyüme fırsatını ortaya çıkarmaktadır. Günümüz gelişmiş ülkelerin hemen hepsinin geçmişte yaşadıkları bu süreci şu an itibariyle gelişmekte olan ülkeler ve dolayısıyla Türkiye’de yaşamaktadır. Ancak, Türkiye’nin; ekonomik, sosyal ve siyasal yapısı üzerinde etkili olacak bu süreç içerisinde, özellikle eğitimde, işgücü piyasasında, sağlık ve sosyal güvenlik sisteminde uygulanacak doğru politikalarla üretimi, dolayısıyla kişi başına düşen geliri hızla artırabilmek ve böylece sürecin öngördüğü ekonomik büyüme fırsatından yararlanabilmek mümkün olacaktır. Bu doğrultuda hazırlanan çalışmada, son yıllarda, mevcut siyasal iradenin sıklıkla vurguladığı ve hükümet politikasına dönüştürdüğü “en az üç çocuk” söyleminin, Türkiye’nin yaşamakta olduğu bu sürece etkilerinin neler olabileceğini siyasi tartışmaların uzağında akademik bir bakış açısıyla değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın sonucunda, “en az üç çocuk” söyleminin gerekli politika tedbirleriyle realize edilebilmesi halinde, Türkiye’de 2010-2050 yılları arasında yaklaşık olarak 40 yıl gibi kısa bir sürede yaşanması beklenen fırsat penceresi sürecinin hem daha uzun bir zaman aralığında hem de daha genç olan bir nüfusla yaşanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.