Hayat Sigortası Talebinin Belirleyicileri: Türkiye Örneği
Öz
Hayat sigortası bireyleri risklere karşı korurken aynı zamanda tasarruf yapabilmelerini de sağlamaktadır. Sigortanın bir parçası olan hayat sigortası ülke ekonomisinin uzun vadeli tasarruflar ile ekonomik büyümesine katkıda bulunmaktadır. Hayat sigortasının hem bireyler hem de ülke ekonomisi için önemine rağmen, gelişmekte olan ülkelerde hayat sigortası prim hacminin gelişmiş ülkelerin oldukça gerisinde kaldığı görülmektedir. Hayat sigortası talebinin belirleyicilerinin ortaya konulması hayat sigortası sektörünün gelişimi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de hayat sigortası talebinin ekonomik, finansal ve demografik belirleyicilerini ortaya koymaktır. Literatür taramasında farklı ülkelerinde yer aldığı panel veri ve çapraz kesit örneklemlerinde Türkiye’nin yer aldığı ancak Türkiye özelinde hayat sigortası talebi araştırmalarının sınırlı olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, 2009-2019 yıllar arasında çeyreklik verilerle zaman serisi analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Türkiye’de hayat sigorta talebini belirleyen faktörler olarak gelir, enflasyon, faiz oranı, finansal derinleşme, finansal sistemin karmaşıklığı ve nüfus değişkenleri ele alınmıştır. Model tahmini sonucunda tüm değişkenlerin anlamlı etkide bulunduğu görülmüştür. Ekonomik değişken olarak gelir değişkeni pozitif etkide bulunmuştur. Enflasyon ve reel faiz oranı beklendiği üzere negatif yönde etkileyen ekonomik değişkenler olmuştur. Finansal derinleşmenin pozitif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Finansal yapının karmaşıklığı faktörü negatif etkili saptanmıştır. Son olarak, demografik değişken olarak ele alınan çalışma çağındaki nüfus değişkenin negatif etkili olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Hayat Sigortası Talebi , Finansal Gelişme , ekonomik faktörler
Kaynakça
- ALIN, A. (2010). Multicollinearity. Wiley Interdisciplinary Reviews: Computational Statistics, 2(3), 370-374.
- ALHASSAN, A. L. ve BIEKPE, N. (2016). Determinants of life insurance consumption in Africa. Research in International Business and Finance, 37, 17-27.
- ANDREWS, D. W. ve MONAHAN, J. C. (1992). An improved heteroskedasticity and autocorrelation consistent covariance matrix estimator. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 953- 966.
- BABBEL, D. F. (1979). Measuring inflation impact on life insurance costs. Journal of Risk and Insurance, 425-440.
- BECK, T. ve WEBB, I. (2003). Economic, Demographic, and Institutional Determinants of Life Insurance Consumption across Countries. The World Bank Economic Review, 17(1), 51-88.
- BROWNE, M. J. ve KIM, K. (1993). An international analysis of life insurance demand. Journal of Risk and Insurance, 616-634.
- BURIC, M N., SMOLOVIC, J. C., BOZOVIC, M. L. ve FILIPOVIC, L. (2017), Impact of Economic Factorson Life Insurance Development in Western Balkan Countries, Vol 35, No 2, 331-352.
- ÇELİK, S., & KAYALİ, M. M. (2009). Determinants of demand for life insurance in European countries. Problems and perspectives in management, (7, Iss. 3), 32-37.
- CHEN, P. F., LEE, C. C.,ve LEE, C. F. (2012). How does the development of the life insurance market affect economic growth? Some international evidence. Journal of International Development, 24(7), 865-893.
- CUMMINS, D., CRAGG, M., ZHOU, B. ve deFONSEKA, J. (2018), The Social and Economic Contributions of the Life Insurance Industry, The Brattle Group. HOOD, C. C., ASHLEY, J. D. ve Findley, D. F. (2000, October). An empirical evaluation of the performance of TRAMO/SEATS on simulated series. In Proceedings of the American Statistical Association, Business and Economic Statistics Section. Alexandria VA: American Statistical Association, 171-176.
