The State-Religion Relations in Azerbaijan in the 17th – 18th Centuries

Abstract

From the 17th to the 18th century, the Afsharid Empire was transitioning from madhhabism to pan-Islamism, advocating Islamic unity and pan-Turkism. The Turkish language served as the language of communication for all peoples and the administrative language in the Empire. The Persian language was also used for official diplomatic correspondence. In the Qajar State, Islam had almost no effect on political governance. During the Azerbaijani khanates, the khan was the ruler pursuing domestic and foreign policy and exercising secular and religious powers. However, he adhered to sharia and national spiritual traditions. High religous class, as a specific social class, actively participated in public life and governance.

Keywords

• The Afsharids
• Madhhabism
• The Qajar State
• Islam
• Political Governance
• Khanates Of Azerbaijan
• Sharia
• Religious Establishment
• Governance

Azərbaycanda XVII-XVIII Əsrlərdə Dövlət-Din Münasibətləri

Öz

Əfşarlar imperiyasında məzhəbçilikdən ümmətçiliyə-islam birliyinə və türkçülüyə keçid prosesi baş verdi.İmperiyanın idarəçilik dili və bütün millətlərin ünsiyyət vasitəsi türk dili idi. Rəsmi diplomatik yazışmalarda fars dilindən də istifadə edilirdi.Qacarlar dövlətində islam dini siyasi idarəçiliyə o qədər də ciddi təsir edən amil deyildi. Azərbaycan xanlıqlarında xаn dахili, хаrici siyаsəti, dünyəvi, dini idarəçiliyi həyata keçirən başçı idi. Lаkin xan şəriətə və milli-mənəvi аdət-ənənələrə riayət edirdi. Аli ruhаnilər хüsusi zümrə kimi ictimai həyatda,dövlət idarəçiliyində fəal iştirak edirdilər.

Anahtar Kelimeler

• Əfşarlar
• Məzhəbçilik
• Qacarlar Dövləti
• Islam Dini
• Siyasi Idarəçilik
• Azərbaycan Xanlıqları
• Şəriət
• Ali Ruhаnilər
• Dövlət Idarəçiliyi.

Kaynakça

1. Şərq-Qərb, Bakı2007, s.122-153.
2. Azərbaycan tarixi, məs. red. İsmayılov, M., C.4, Elm, Bakı 2007.
3. BAKIXANOV, A.A., Gülüstani-İrəm, Minarə, Bakı2000.
4. ƏLƏKBƏRLİ, F., Türk sivilizasiyasına giriş: Turan məfkurəsi və tanrıçılıq, Elm və təhsil, Bakı 2021.
5. HƏSƏNZADƏ, T. XVIII-XIX əsr Əfşarlar və Qacarlar dövrünün görkəmli Azərbaycan türkləri, Elm və təhsil,Bakı 2013.
6. HÜSEYNLİ, R., “Аzərbаycаn ruhаniliyi XVIII yüzilliyin sоnu-XIX yüzilliyin оrtаlаrındа”, Tаrix еlmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş dissеrtаsiyаnın аvtоrеfеrаtı, Bakı 1996 . HÜSEYNLİ, R., Azərbaycan ruhaniliyi (Xanlıqlar dövründən sovet işğalınadək), Kür, Bakı 2002.
7. QÜDDÜSÜ, H.M., Nadir şah, Gənclik, Bakı 1999.
8. MUSTAFAZADƏ, T., Qubа хаnlığı, Elm,Bаkı2005.