Terminlərin Tərcümə Metodları

Fəxrəddin Eylazov; Ceyhun əliyev

Terminlərin Tərcümə Metodları

Öz

Bütün elm sahələrində vacib elmi-tədqiqat işlərindən biri terminlərin nizama salınmasıdır. Nizamasalma prosesində anlayışlar təhlil olunur, sistemləşdirilir və normalaşdırılır. Terminin daxil olduğu sahənin daxili bölgüsü geniş olduqda terminlər bu sahədə funksional ixtisaslaşmış anlayışları ifadə edir. Bu halda yaxın anlayışların müxtəlif terminlərlə adlandırılması tələb olunur. Yaxın anlayışları bildirən terminlərin qarışdırılması, onlardan birinin digərinin əvəzinə istifadə edilməsi baş verir. Terminləri dəqiq istifadə etmək məqsədilə ümumi mənanın funksional ixtisaslaşmasını öyrənmək yaxın terminlərin sinonim sırasını qurmaq və onların real tətbiq sahəsini (peşə uzusu) tapmaq lazım gəlir. Terminin real funksionallıq sferası sahəyə aid mənbələr əsasında müəyyənləşdirilir. Terminoloji sistemdə dubletlər alınma terminlərin iştirakı ilə formalaşır. Fasiləsiz təhsil sistemində semantik baxımdan yaxın anlayışları bildirən terminlərə çox təsadüf edilir. Belə terminlərin bir qismi ümumi mənanın sahədaxili funksional ixtisaslaşması üzrə fərqlənir. Terminlər elmi-texniki tərəqqi prosesində yaranır. Bu tərəqqi ilə bağlı dilin lüğət fondundakı terminlərin sayı müntəzəm artır. Anlayış bildirən hər hansı bir söz elm sahəsində predmetin, hadisənin, gerçəkliyin elmi təsəvvüründən keçərək xüsusiləşməsi yolu ilə terminləşir. Yeni termin təkcə bu və ya digər elm sahəsinin xüsusi leksik vahidi deyil, həm də sahənin əsaslarını, cəmiyyətin sosial-ictimai fəaliyyətini dildə əks etdirən leksik qatıdır. Terminlərinin öyrənilməsində struktur-semantik təhlillə yanaşı əksər hallarda müqayisəli metoddan da istifadə edilir. Müxtəlifsistemli dillərin leksik sistemi və məna strukturları arasında olan fərqləri araşdırmaq üçün müxtəlif metodlara ehtiyac yaranır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağayev, Ə. (1984). Kitabi-Dədə Qorqud da işlənən terminlər. Azərbaycan filologiya məsələləri Elm.
Boduyen, De K. I. A. (1963). Izbrannyye trudy po obshchemu yazykoznaniyu. TLM Danilenko, V. P. (1977). Russkaya terminologiya: Opyt lingvisticheskogo opisaniya. Moskva.
Golovin, B. N. (1977). Vvedeniye v yazykoznaniye. Vysshaya shkola.
Grinev, S. V. (1993). Vvedeniye v terminovedeniye. Litsey.
Leychik, V. M. (2007), Terminovedeniye: predmet, metody, struktura. Izd-vo LKI.
Qurbanova, K. A. (2001). Antroponimiyanın nəzəri məsələlərinə dair. Elm.
Reformatskiy, A. A. (1961).Chto takoye termin i terminologiya//Voprosy terminologiya. Izd-vo AN SSSR.
Superanskaya, A. V. (1989). Podol'skaya N.V., Vasit'yeva N.V. Obshaya terminologiya: Voprosy teorii. Nauka.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Fəxrəddin Eylazov Bu kişi benim
0000-0003-1778-4633
Azerbaijan

Ceyhun əliyev Bu kişi benim
0000-0002-4291-3989
Azerbaijan

Erken Görünüm Tarihi

8 Ekim 2023

Yayımlanma Tarihi

26 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

12 Aralık 2022

Kabul Tarihi

30 Mayıs 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 10 Sayı: 4

IZ

https://izlik.org/JA82BB83DU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Eylazov, F., & əliyev, C. (2023). Terminlərin Tərcümə Metodları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 10(4), 1275-1282. https://izlik.org/JA82BB83DU