19. yüzyılın İkinci Yarısında Erivan Şehirindeki Zanaatkar Birlikleri Hakkında

Öz

Zanaatın gelişmesinde önemli faktörlerden biri de zanaatkar birlikleridir. Bu çalışmada Erivan şehrindeki zanaatkar birlikleri hakkında bilgi verilmektedir. Erivan'daki zanaatkar birliklerine esnaf (lonca) deniliyordu. Diğer Esnaf birliklerine nazaran Erivan esnaf birliklerine girmek, usta ünvanı kazanmak daha kolaydı. Bu çalışmada ayrıca esnafın yapısı ve faaliyetlerine ilişkin bilgiler de incelenmiştir. Erivan şehrinde esnaf birliklerine ustabaşılar bir yıllık süre için seçilmekteydi. Bu Esnaf birliklerinde her ustanın yaklaşık olarak bir kalfa ve bir çırağı bulunmaktadır. Herhangi bir sanatı öğrenen çırak, ancak esnaf genel kurulu kararının neticesinde terfi alabilmekteydi. Erivan şehrinde usta ünvanını kazanmak için çırağın herhangi bir nitelikli eser ortaya koyması gerekli değildi. Ayrıca üretim alanının özelliklerine bağlı olarak Erivan şehrinde zanaatkarlar özel sokaklarda, mahallelerde veya banliyölerde yaşarlardı. Bunun yanı sıra Erivan'daki zanaatkar birliğine dahil olacak kişinin adli sicil kaydi büyük bir önem arzetmekteydi. Makalenin sonuç kısmında Erivan şehri esnaf birliklerinin her ne kadar kendine has özellikleri olsa da diğer esnaf birlikleriyle birçok ortak noktaları bulunduğu vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Erivan Şehri
• Zanaat
• Usta
• Çırak
• Esnaf Birliği
• Esnaf
• Atölye

About the 19th century craftsmen's associations in the city of Yerevan in the second half of the 19th century

Abstract

One of the important factors in the development of craftsmanship is craftsmen unions. This study provides information about the craftsmen unions in the city of Yerevan. Craftsmen unions in Yerevan were called artisans (guilds). Compared to other craftsmen guilds, it was easier to enter the Yerevan craftsmen guilds and gain the title of master. This study also analyses information on the structure and activities of craftsmen. In Yerevan, foremen were elected for a period of one year. In these artisan associations, each master had approximately one journeyman and one apprentice. An apprentice who learnt any art could only be promoted as a result of the decision of the general assembly of craftsmen. In order to earn the title of master in Yerevan, it was not necessary for the apprentice to produce any qualified work. In addition, depending on the characteristics of the production area, craftsmen in Yerevan lived in private streets, neighbourhoods or suburbs. In addition, the criminal record of the person who would join the craftsmen's union in Yerevan was of great importance. In the concluding part of the article, it is emphasised that although Yerevan's artisans' unions had their own characteristics, they had a lot in common with other artisans' unions.

Keywords

• Yerevan City
• Crafts
• Master
• Apprentice
• Artisan Union
• Artisan
• Workshop

Kaynakça

1. Adonts, M. (1957). Ekonomiçeskoe razvitie Vostoçnoy Armenii v XIX veke. İzd-vo Akad. nauk Arm. SSR.
2. Ağamalı, F. (2007). XVIII əsrin II yarısı - XIX əsrin əvvəllərində Quzey Azərbaycan xanlıqlarında sosial-iqtisadi münasibətlər, Bakı Universiteti.
3. Akopyan, T. (1977). Ocherk istorii Erevana. İzdatelstvo Erevanskoqo Universiteta tipoqrafiya.
4. Akopyan, T. (1978). Razvitie Erevana posle prisoedineniya Vostoçnoy Armenii k Rossii. İzdatelstvo Erevanskoqo Universiteta tipoqrafiya.
5. Əliyev, F. (1960). XVIII əsrin ikinci yarısında Şimali Azərbaycan şəhərləri. Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası.
6. Kavkazskiy kalendar na 1852 qod. (1851). V tipoqrafii Kantselyarii Namstnika Kavkazskoqo, otd. III.
7. Kavkazskiy kalendar na 1866 qod. (1865). V tipoqrafii Kantselyarii Namstnika Kavkazskoqo, otd. III.
8. Kavkazskiy kalendar na 1866 qod. V tipoqrafii Kantselyarii Namstnika Kavkazskoqo. (1865). Tiflis.

9. Qarayev, E. (2016). Azərbaycanın İrəvan bölgəsinin tarixindən (XVII yüzilliyin sonu–XIX yüzilliyin ortalarında). Mütərcim.
10. Qorodskoe poselenie Erivanskoy qubernii. Sbornik statistiçeskix svedeniy o Kavkaze (1869). t.I, otd.I.
11. Ququşvili, P. (1957). Razviteie promışlennosti v Qruzii i Zakavkaze, t.I, İzd. AN Qruz. SSR tipoqrafiya.
12. Mustafayev, C. (2004). Xanlıqlar dövründə Azərbaycanda sənətkarlıq. AMEA A.A. Bakıxanov adına Tarix İnstitutu.
13. Mustafayev, C. (2019). Azərbaycanın sənətkarlıq təşkilatlarında idarəçilik məsələləri (XVIII-XIX əsrlər). İpək yolu.
14. Şopen, İ. (1852). İstoriçeskiy pamyatnik sostoyaniya Armyanskoy-oblasti v epoxu eya prisoedineniya k Rossiyskoy-imperii. V tipoqrafii İmperatorskoy Akademii Nauk.
15. Yeqiazarov, S. (1891). İssledovaniya po istorii uçrejdeniy v Zakavkaze ç. II Qorodskie tsexi. İmperatorskaqo Universiteta tipoqrafiya.