Araştırma Makalesi

ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی

Cilt: 12 Sayı: 2 3 Haziran 2025
PDF İndir
TR FA EN

ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی

Öz

ابوسلیمان جوزجانی (۲۰۰ هـ.ق/۸۱۶ م) از مشاهیر فقهای احناف در قرن دوم هجری است که در میان علمایِ اعلام آن روزگار از نفوذ، شهرت و اعتبار ویژه‌ای برخوردار بوده و با عناوین صدوق، پرهیزگار، فقیه رأی گرای (اهل نظر) حنفی و شاگرد امام محمد و ابو یوسف رحمها الله شناخته شده است. ابوسلیمان جوزجانی از یک سو برای شناخت صحیح مذهب حنفی که نمایانگر فقه اهل رأی است، تلاش کرد و از سوی دیگر، سعی کرد که اصول اساسی عقیده اهل سنت را که هنوز در حال نظام‌بندی بود، تثبیت کند. به همین دلیل، این مقاله تلاش دارد تا نخست به زندگی، استادان، شاگردان، آثار و شخصیت امام جوزجانی نزد علماء می‌پردازد و سپس به دو نکته اصلی؛ یعنی تعیین جایگاه امام جوزجانی در فقه حنفی و علم حدیث بپردازد. وجود احادیث متعدد در کتابهای حدیث حاصل تلاش راویانی است که با تلاشهای ویژه خود توانسته اند در این راستا نقش ویژه‌ی ایفاءکنند. این نوشتار در پاسخ به این مسأله است که امام جوزجانی در جهت حفظ، نشر و انتقال فقه حنفی و احادیث نبوی، چه نقشی داشته است؟. در این مقاله از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده و معلومات براساس روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و با استفاده از کتابهای رجال، طبقات و کتب فقه احناف توضیحات داده شده است. نظر به ضرورت تحقیق، مقالۀ دست‌داشته شامل مقدمه، بدنه، نتیجه گیری و منابع می‌باشد. امام جوزجانی یک عالم اهل رأی و در مقابل کسانی که قرآن را مخلوق می‌دانند استادگی کرده و یکی از دو شخصی است که (راوی دیگر این کتاب اسماعیل بن توبه القزوینی است) راوی کتاب امام محمد رحمة الله علیه‌ نیز می‌باشد. همچنین وی از مشایخ مشهور عصر خود علم فراگرفته و شاگردانی را نیز تربیه کرده است. شناخت صحیح نقش وی در انتقال تراث اسلامی به فقیهان کمک می‌کند تا بتوانند از روایاتی که با تحمل سختی های فراوان و از طرق معتبر نقل نموده در استنباط مسائل دینی بهره ببرند.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abd el-Aziz b. Ahmed b. Muhammed, Ala ed-Din el-Buhari el-Hanefi. (Beyta), Keşf el-Esrar Şerh Usul el-Bezdevi. Dar el-Kitab el-Islami, 1-4. (In Persian).
  2. Abd el-Hay b. Fekhr ed-Din b. Abd el-Ali el-Huseni et-Talibi. (1999 M.), el-I'lam biman fi Tarih el-Hind min el-A'lâm el-Mesma. Dar Ibn Hazm, Lübnan, 1-8. (In Persian).
  3. Abd el-Kadir b. Muhammed b. Nasr Allah el-Kurashi, Abu Muhammed, Muhyi ed-Din el-Hanefi, (Beyta), el-Cavahir el-Muddiye fi Tabakat el-Hanefiye. Mir Muhammed Kitabhane, Karaçi, 1-2. (In Persian).
  4. Abd el-Kerim b. Muhammed b. Mansur et-Tamimi es-Semani el-Mervazi, Abu Sa'd, (1962 H.) el-Ansab, müfettiş: Abd el-Rahman b. Yahya el-Ma'limi el-Yemani ve diğerleri, Osmanlı Bilgi Dairesi, Haydarabad, 1-13. (In Persian).
  5. Abu Abdullah Muhammed b. el-Hasan b. Farqad el-Şeybani (1433 H. / 2012 M.). el-Aṣl, tahkik ve inceleme: Dr. Muhammed Bouynoukaln, Dar Ibn Hazm, Beyrut - Lübnan, 1-12. (In Persian).
  6. Abu Ömer Yusuf b. Abdullah b. Abd el-Barr el-Nemri el-Kurtubi (1405 H. / 1985 M.). el-Istighna fi Ma'rifet el-Meşhurin min Hamalet el-Ilm bil-Kunā, inceleme ve tahkik: Abdullah Marhul el-Suwalmeh, Dar Ibn Teymiyeh, Suudi Arabistan, Riyad, 1-3. (In Persian).
  7. Abu Abdullah Muhammed b. İshak b. Muhammed b. Yahya b. Mendeh el-Abdi, (1996 M.). Fetḥ el-Bab fi el-Kunā ve el-Alkab, müfettiş: Abu Kuteybe Nazar Muhammed el-Fariyabi, Suudi Arabistan: Maktabat el-Kawthar, Riyad. (In Persian).
  8. Abu Abdullah Muhammed b. İshak b. Muhammed b. Yahya b. Mendeh el-Abdi, (2005 M.). Ma'rifet el-Sahabe li Ibn Mendeh, tahkik ve sunumu: Amir Hasan Sabri, Emirat Üniversitesi Yayınları, Birleşik Arap Emirlikleri.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Farsça

Konular

Dini Araştırmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

3 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

22 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Hakim, M. A. (2025). ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(2), 902-921. https://doi.org/10.46868/atdd.2025.898
AMA
1.Hakim MA. ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی. ATDD. 2025;12(2):902-921. doi:10.46868/atdd.2025.898
Chicago
Hakim, Muhammad Akram. 2025. “ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 12 (2): 902-21. https://doi.org/10.46868/atdd.2025.898.
EndNote
Hakim MA (01 Haziran 2025) ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 12 2 902–921.
IEEE
[1]M. A. Hakim, “ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی”, ATDD, c. 12, sy 2, ss. 902–921, Haz. 2025, doi: 10.46868/atdd.2025.898.
ISNAD
Hakim, Muhammad Akram. “ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 12/2 (01 Haziran 2025): 902-921. https://doi.org/10.46868/atdd.2025.898.
JAMA
1.Hakim MA. ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی. ATDD. 2025;12:902–921.
MLA
Hakim, Muhammad Akram. “ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 12, sy 2, Haziran 2025, ss. 902-21, doi:10.46868/atdd.2025.898.
Vancouver
1.Muhammad Akram Hakim. ابوسليمان جوزجانی و جایگاه او در فقه اسلامی. ATDD. 01 Haziran 2025;12(2):902-21. doi:10.46868/atdd.2025.898

 

Copyright and Licensing Policy

All articles published in the Journal of Academic History and Ideas / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi are copyrighted by the journal. The journal provides immediate open access to its content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0): https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ 

Under this license, users may read, download, copy, distribute, print, search, link to, reproduce, adapt, translate, and build upon the material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the author(s) and the journal.

Any commercial use of the published material requires prior written permission from the Editorial Board. Requests concerning commercial reuse should be addressed to: akademiktarihvedusunce@gmail.com 

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board. The editors and the Editorial Board disclaim any responsibility or liability for the content of published works.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). This work is licensed under CC BY-NC 4.0.