‘The Copper Horseman": What the Reign of Tsar Peter I Speaks to the Present

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 566 - 604, 03.06.2025

Ammor Khasanov

Öz

Although the poem Медный Всадник (The Copper Horseman) by A.S. Pushkin (1799-1837) seems to be about a Russian monarch, it is a historical experience that provides a unique perspective to contemporary philosophical debates. The focal point of the poem, Tsar Peter I (Пётр I Алексéевич), adopted an understanding that can be defined as ‘State Idea’ (государственность) in order to develop Russia, which had experienced a total decline due to many unfavourable historical processes. According to this understanding, the development of Russia depends entirely on the strengthening of the Russian state, and therefore on investments that strengthen the state such as the army, economy, academia and industry. In this context, the ruler carried out a series of modernisation revolutions that encompassed every aspect of Russian society in order to consolidate the state, and even sacrificed his people and himself for the sake of the state during these revolutions. As a result, although he developed Russia materially, he did not observe most universal human values, especially justice and respect for human beings. This situation led to the monarch being perceived as a hero and a tyrant. Pushkin's poem Медный Всадник is noteworthy for the positive and negative aspects of Peter I's revolutions. The aim of this study is not only to present a cross-section of Russian history, but also to show that the poem breathes new life into contemporary philosophical discussions of creation and provides an important insight into materialist conceptions of politics.

Anahtar Kelimeler

Peter I , Modernisation , Revolution , St. Petersburg , Materialism

''Bakır Atlı'': Çar I. Petro Hükümdarlığının Günümüze Söyledikleri

Öz

A.S. Puşkin'in (1799-1837) Медный Всадник (Bakır Atlı) poeması her ne kadar bir Rus hükümdarını konu ediniyor görünse de günümüz felsefi tartışmalara özgün bir bakış açısı sağlayan tarihsel bir tecrübeyi dillendirmektedir. Poemanın odak noktası Çar I. Petro (Пётр I Алексéевич), birçok olumsuz tarihsel süreçler nedeniyle toptan bir gerileme yaşayan Rusya'yı kalkındırmak için ''Devlet Ülküsü'' (государственность) şeklinde tanımlanabilecek bir anlayış benimsemiştir. Bu anlayışa göre Rusya'nın kalkınması tamamen Rus devletinin güçlenmesine, dolayısıyla da ordu, ekonomi, akademi, sanayi gibi devleti güçlendiren yatırımlara bağlıdır. Bu bağlamda hükümdar devleti pekiştirmek üzere Rus toplumunun her yönünü kuşatan bir dizi modernleşme devrimlerini gerçekleştirmiş, hatta bu devrimler boyunca devlet uğruna halkını ve bizzat kendisini feda etmiştir. Bunun sonucunda Rusya'yı maddi açıdan kalkındırmışsa da adalet ve insana saygı başta olmak üzere çoğu evrensel insani değerleri gözetmemiştir. Bu durum hükümdarın kâh kahraman, kâh zalim olarak algılanmasına yol açmıştır. İşte Puşkin'in Медный Всадник poeması I. Petro'nun devrimlerini olumlu-olumsuz yanlarıyla gözler önüne sermesi bakımından dikkate değerdir. Bu çalışmanın amacı yalnızca Rus tarihinden bir kesit aktarmakla kalmayıp ilgili poemanın günümüz felsefi yaratılış tartışmalarına yeni bir soluk getirdiğini ve maddeci siyaset anlayışlarına önemli bir bakış kazandırdığını göstermektir.

Anahtar Kelimeler

I. Petro , Modernleşme , Devrim , St. Petersburg , Maddecilik (Materyalizm)

Kaynakça

• Ambartsumov, İ. D. (2022). Duhovnıy Oblik İmperatora Petra I: Antihrist İli Spasitel. Rojdenie Rossiysoq İmperiy: Vzglyad Crvoz’ Stoletiya 2021. Kul’turno-Prosvetitel’skoe Tovarişestvo, 209 (In Russian).
• Anisimov, А. В. (2008). Preventivnaya Politika V Otnosheni Dezadaptirovannıh Nesovershennoletnih V Rossii XVIII Stoletiya. Vestnik Vladimirskogo Yuridicheskogo İnstituta, 1, 238. (In Russian).
• Anisimov, Е. V. (2024). Aleksey Petrovich. https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/1811770. (In Russian).
• Aseev, А. G., & Buryakov, V. N. & Shevchenko, İ. V. (2017). Natsional’naya Gvardiya Rossii: İstoriko-Pravovoy Aspekt. Novosibirski Voennıy İnstitut İmeni Generala Armi İ. K. Yakovleva Voysk Natsional’noy Gvardii Rossiyskoy Federatsiy, 61. (In Russian).
• Azanchevski, М. P. (1859). İstoriya Preobrajenskogo Polka. Tipografiya Katkova i К° 1-5. (In Russian).
• Benda, V. N. (2017). K Probleme Otsenki İnozemnogo Vliyaniya Na Razvitiye V Rossiyskom Gosudarstve Nauki İ Voennoy Shkolı V Petrovskiye Vremena. İnteraktivnaya Nauka, 12, 6-30. (In Russian).
• Bıstrov, А. А. (2011). Sohraniye Jizni Nepovinnıh Mladentsev: Vospitatelnıye Doma V Rossii V XVIII — Nachale XX Veka. Chelovek, 3, 60-62. (In Russian).
• Chastuhina, С. G. (2022). Aleksandr Danilovich Menshikov. Miass: Tsentralizovannaya Bibliatechnaya sistema. (In Russian).
• Chernikova, Т.V. (2012). Zapadnıe Slujilıye İnozemtsı İ Pridvornıe Vrachi Vo Vremena İvana Groznogo. Vestnik MGİMO Universiteta, 4, 34-102. (In Russian).
• Chernikova, Т. V. (2021). Оbratnaya Storona» Petrovskih Reform. Vestnik RUDN. Seriya: İstoriya Rossii, 1, 88–107. (In Russian).
• Del’vig, V.S. (2011). Otnosheniye Svetskoy İ Duhovnoy Vlasti Moskovskoy Rusi R İnoslavnım İz Zapadnoy Evropı Vo Vremena Stanovleniya Samoderjaviya. Obshestvo. Sreda. Razvitiye (Terra Humana), 3, 28-29. (In Russian).
• Fasmer, М. (1987). Etimologicheski Slovar’ Russkogo Yazıka Tom 3 (perevod О.N. Trubachev). Progress. (In Russian).
• Forumspb.com. (2024). Sankt-Peterburg-Gorod S Trehstoletney İstoriey. https://forumspb.com/o-sankt-peterburge/history/ (In Russian).
• Gluhovski, F. V. (2006). Rossiyskoe Krestyanstvo V Period Reform Petra I İ Pri Ego Preemnikah VXVIII V.'İzvestiya Orenburskogo Gosudarstvennogo Agrarnogo Universiteta. 80-82. (In Russian).
• Gorosh’enova, О. А. (2005). Shkola Matematicheskih İ Navigatskih Nauk V Moskve (1701-1752 GG.) İ Ee Prodoljateli. Voprosı İstorii: Ejemesyachnıy Jurnal, 10, 151, 152-153. (In Russian).
• Gridnev, V. P. (2023). Bor’ba Petra I S Korruptsiey V Rossii. Upravlencheskoe Konsultirovaniye,1.  10.22394/1726-1139-2023-1-100-106 2023 101-104. (In Russian).
• Hosking, G. (2011). Rusya ve Ruslar Erken Dönemden 21. Yüzyıla. (Çev. Kezban Acar). İletişim.
• İgnatova, E. (2005). Zapiski O Peterburge. AMFORA. (In Russian).
• İstoriya RF(2024b). Основана Академия Наук.: https://histrf.ru/read/articles/osnovana-akadiemiia-nauk-event (In Russian).
• Kostomarov, N. İ. (1992). Russkaya İstoriya V Jizneopisaniyah Ee Glavneyshih Deyateley.: A/O Kniga i Biznes. (In Russian).
• Krılov, G.А. (2005). Etimologicheski Slovar’ Russkogo Yazıka. OOO Poligrafuslugi. (In Russian).
• Klyuchevski, V. O (1987 - 1990a). Kurs Russkoy İstorii, 59. Leksiya Moskva: http://www.spsl.nsc.ru/history/kluch/kluch59.htm (In Russian).
• Klyuchevski, В. О. (1987-1990b). Kurs Russkoy İstorii, 60. Leksiya Moskva http://www.spsl.nsc.ru/history/kluch/kluch60.htm (In Russian).
• Kul’tura.RF(2024a). Александр Меньшиков: https://www.culture.ru/persons/9435/aleksandr-menshikov. (In Russian).
• Kurat, A. N. (1948). Rusya Tarihi Başlangıçtan 1917'ye Kadar. Türk Tarih Kurumu.
• Liksina, Е.V. & А. А. Chuenkov (2022). Petra Tvorenie: Kak Pyotr I Stroil Peterburg?. Penzenski Gosudarstvennıy Technologicheski Universitet, 52-53. (In Russian).
• Litvinov, S.V. (2007). Vzaimodeystviye Russkoy İ Zapadnoevropeyskoy Kul’tur V Tsarstviyovaniye İvana Groznogo (Vtorya Polovina XVİ Veka). İstoricheskiye Nauki, 2 58-62 (In Russian).
• Luppov, S. P. (1957). İstoriya Stroitel’stva Peterburga V Pervoq Chetverti XVIII Veka. Akademiya Nauk SSSR. (In Russian).
• Lyash’enko, P. İ. (1956). İstoriya Narodnogo Hozyastva SSSR (Cilt 1). Gos. Sots.-Ekon. Izd-vo. (In Russian).
• Martınenko, B. К. (2016). Gosudarstvennoe (Politicheskoye) Nasiliye Pri Petre I: Rasprava Nad Streltsami. Vestnik Krasnodarskogo Universiteta MVD Rossii, 4, 114-116. (In Russian).
• Маyakova, Окsana (2024). Zachem Petr I Ustrayeval Vseshuteyshiy Sobor? https://www.culture.ru/s/vopros/vseshuteyshiy-sobor-petra/ (In Russian).
• Mehtiev, V. G. (2021). Eshe O Simvolah Sankt-Peterburga V Romane F.M. Dostoevskogo Prestuplenie İ Nakazanie. Studia Humanitatis, 3, 2. (In Russian).
• Mikirtichan, G. L. (2012). К 300-Letiyu Vıhoda Ukazov Petra I (1712) О Sozdanii Domov Prizreniya Dlya Nezakonnorojdennıh Detey. Bulleten’ Natsional’nogo Nauchno-İssledovatel’skogo İnstituta Obshestvennogo Zdorovya İmeni N.A. Semashko, S1, 112. (In Russian).
• Nefedov, S. А. (2017). "Vızovı" İ "Оtvetı" V İstorii Rossii (Na Primere Dopetrovskih İ Petrovskih Reform, 1615-1725)". Sotsiologicheskiye İssledovaniya, 9, 79-82. (In Russian).
• Оparina, T. (2012). Slujilıye İnozemtsı' İ Groznıy Tsar’. Rodina, 2, 40-41. (In Russian).
• Parşina, Yu.А. (2020). Zarojdenie Poteshnıh Polkov Petra I. Konvergentsiya Sotsial’no-Gumanitarnıh İ Estestvenno-Tehnicheskih Nauk, 14, 23-25. (In Russian).
• Parşina, E. A. (2009). Akademiya Nauk. Sankt-Peterburg. HelloPiter: https://hellopiter.ru/Academy_of_sciences_spb.html. (In Russian).
• Pogodin, М. P. (1873). Streletskie Buntı. Tipografiya V. S. Balaşiva. (In Russian).
• Prlib.ru (2024a). Rodilsya Tsarevich Aleksey Petrovich: https://www.prlib.ru/history/619063. (In Russian).
• Prlib.ru (2024b). Osnovan Gorod Sankt-Peterburg: https://www.prlib.ru/history/619267. (In Russian).
• Polyakova, М. А. (2017). Reglamentatsiya Shkolnogo Dela V Nemetskih Ustavah Konfessionalnoy Epohi İ Gthvıe Nemetskie Shkolı V Moskve. Religiya Tserkov’ Obshestvo, 6, 335-338. (In Russian).
• Potepalov, D. V. (2016). Zarojdenie Gosudarstvennogo Popecheniya O Vnebrachnıh Detyah İ Sirotah V Period Pravleniya Petra I". Sotsiokulturnoe Prostranstvo Rossii İ Zarubej’ya'' Obshestvo, Obrazovanie, Yazık, 5, 95-101. (In Russian).
• Puşkin, А. S. (1994). А.S. Puşkin: Polnoe Sobraniye Sochinenii V 19. Тоmah 1994-1997 Tom Pyatıy: Poemı 1825-1833. Akademiya Nauk. (In Russian).
• Rojkov, N. А. (1928). Russkaya İstoriya V Sravnitelno-İstoricheskom Osvesh’enii (Osnovı Sotsialnoy Dinamiki) (C. 5). Kniga. (In Russian).
• Rojkov, А. (2024). Stolitsa Rossii – V Chujom Gosudarstve. Taynı Stroitelstva Peterburga. https://histrf.ru/read/articles/stolitsa-rossii-v-chuzhom-ghosuda (In Russian)
• Serdar, İ. (2023). 18. Yüzyıl Rusya'sında Devrim Hareketleri Ekseninde Dil Devrimi. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 37, 1365-1372. https://doi.org/10.29000/rumelide.1406075
• Serov, D. О. (2005). Vıshie Administratorı Pod Sudom Petra I. İzvestiya Uralskogo Gosudarstvennogo Universiteta, 39, 52-53. (In Russian).
• Serov, D. О. (2006). Palach Vzyalsa Za Topor. Rodina, 8, 31-32. (In Russian).
• Sklyar, Т. V. (2008). Sotsialnaya Deyatelnost V Delah Prizreniya Maloletnih Detey V Rossii (XVI-XX Veka). Vestnik Severnogo (Arkticheskogo) Federalnogo Universiteta. Seriya: Gumanitarnıe İ Sotsialnie Nauki, 2, 104. (In Russian).
• Stroyev, V. N. & Kurdinovski, B. N. & Bubnov, N. L. (1910). Petr Velikiy V Ego İzrecheniyah. b. i. (In Russian).
• Syuefen, S. Yu. (2004). Reformı Petra 1 İ Pervıy Akademicheski Universitet. Strabitsı İstorii, 6, 166-167. (In Russian).
• Şener, L. (2013). Büyük Petro Dönemi Rusya'da Çeviri Faaliyetleri. Tarih Okulu Dergisi, 15, 570-573. http://dx.doi.org/10.14225/Joh285
• Tarle, Е. V. (2024). Severnaya Voyna İ Shvedksoe Nashestvie Na Rossiyu. Directmedia (In Russian).
• Vasilyev, Yu. S. & Poltorak S. N. (2018). Sozdanie Sankt-Peterburga – Strategicheski Zamısel Petra I. İstroiya Peterburga, 1, 3-4. (In Russian).
• Vernadski, George (2011). Rusya Tarihi. (Çev. D. Mızrak ve E. Çağrı Mızrak). Selenge Yayınları.
• Vorodyuhin, S. Е. (2015). Vıshiye Gosudarstvennıye Organı V Sisteme Vzimaniya GerbogoS bora V Rossiqciq İmperii O Vtoroy Polovine XIX – Nachale XX V. Vestnik Tambovskogo Universiteta Seriya: Gumanitarnıye Nauki. 2 (142), 2. (In Russian).
• Yahshiyan, О. Yu. (2021). Petr Velikiy İ Modernizatsiya Krepostnichestva V Rossii. Vestnik Universiteta, 10, 39. (In Russian).
• Zapari, V. V. (2016). Petrovskaya Modernizatsiya İ Metallurgiy Urala (1700-1725). İstoriko-Ekonomicheskiye İssledovaniya, 1, 96-99. (In Russian).
• Görsel 1, 2: https://aria-art.ru/0/A/Aleksej%20Mihajlovich/1.html (solda), ressamı bilinmiyor; https://gallerix.ru/storeroom/1532786015/N/1420582958/ (sağda), ressamı Поль Деларош
• Görsel 3: https://www.youtube.com/watch?v=
• Görsel 4: https://www.prlib.ru/item/681544, fotoğrafçısı Валерий Николаевич Гулякин
• Görsel 5: Sol: Марк Гривес (Ressamı) Sağ: https://www.youtube.com/watch?v=
• Görsel 6: Rus belgeselinden bir kare: https://www.youtube.com/watch?v=
• Görsel 7: https://technolog.edu.ru/public/userfiles/files/75/Mundiry_otechestva_sayt.pdf
• Görsel 8: https://meotyda.ru/node/92 sitesinden aktarılmıştır.
• Görsel 9: Ressamı: Юрий Кушевский (2005) https://historyrussia.org/tsekh-istorikov/pjotr-i-ego-komanda-spodvizhniki.html
• Görsel 10, 11, 15, 16: https://www.prlib.ru/item/680940
• Görsel 12: https://rodinananeve.ru/pyotr-i-czar-industrializator/
• Görsel 13: soldaki için: Serdar, 2023: 1370, sağdaki için: https://blagogon.ru/digest/566/
• Görsel 14: https://www.culture.ru/s/vopros/vseshuteyshiy-sobor-petra/
• Görsel 17,18, 19: https://kannelura.ru/?p=3793
• Harita 1: Google Haritalar'dan bir kesittir
• Harita 2: https://www.aroundspb.ru/karty/377/spb_1700_1840.html
• Harita 3: https://www.aroundspb.ru/uploads/maps/spb/spb_1700_
• Tablo 1: https://istoriarusi.ru/car/tabel-o-rangah.html