Fortified Position Command in the Defense of the Straits during the Gallipoli Campaign (1915)

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 200 - 217, 03.06.2025

Orhan Fiş

https://doi.org/10.46868/atdd.2025.920

Öz

In the days when the First World War (1914-1918) spread to European territories, the Ottoman Empire attached great importance to the defence of the Dardanelles, which had military, strategic and geographical importance. Upon the outbreak of the war on the borders of the Ottoman Empire, the Ottoman Ministry of War held the Çanakkale Fortified Position Command primarily responsible for the execution of land and naval activities in the region for the defence of the Dardanelles. With the declaration of general mobilisation by the Ottoman Empire on 02/03 August 1914, the Çanakkale Fortified Position Command rapidly mobilised the land troops under its command and placed them in important strategic regions and coasts of the strait. With the instructions of the Commander-in-Chief, the Fortified Position Command was reinforced with the land troops of the 3rd Corps in Thrace, local gendarmerie units, artillery batteries, naval mine and torpedo elements and an aerial reconnaissance aircraft. The Bosphorus defence plan prepared by the Commander of the Fortified Position, Cevat Pasha, and his headquarters during the preparation phase of the war produced very successful results in contrast to the plan of the German officers. Within the framework of this plan, the artillery batteries under the command of the fortified position, the old cannons dismantled from the ships and the cannons ordered from Germany were used to reinforce the bastions on the coasts and important parts of the strait.

Anahtar Kelimeler

Mobilisation , Fortified , Bastion , Fleet , Detachment

Çanakkale Savaşı (1915) Boğaz Savunmasında Müstahkem Mevki Komutanlığı

Öz

Birinci Dünya Savaşı (1914-1918)’nın Avrupa topraklarına yayıldığı günlerde Osmanlı Devleti, askeri, stratejik ve coğrafi önemi olan Çanakkale Boğazı’nın savunmasına çok önem vermişti. Savaşın Osmanlı Devleti sınırlarına dayanması üzerine Osmanlı Harbiye Nezareti, Boğazın savunması için bölgedeki kara ve deniz faaliyetlerinin yürütülmesinden Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığını birinci derecede sorumlu tutmuştur. Osmanlı Devleti’nin 02/03 Ağustos 1914 tarihinde genel seferberlik ilan etmesi ile birlikte, Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı emrindeki kara birliklerini süratle seferber ederek boğazın önemli stratejik bölge ve kıyılarına yerleştirmiştir. Başkomutanlığın talimatları ile Müstahkem Mevki Komutanlığı, Trakya’daki 3. Kolordu kara birlikleri, yerel jandarma birlikleri, topçu bataryaları, deniz mayın, torpido unsurları ve bir hava keşif uçağı ile takviye edilmiştir. Harbe hazırlık safhasında, Müstahkem Mevki Komutanı Cevat Paşa ve karargahının hazırladığı boğaz savunma planı, Alman subaylarının planının aksine oldukça başarılı sonuçlar doğurmuştur. Bu plan çerçevesinde Müstahkem Mevki’nin emrindeki topçu bataryaları, gemilerden sökülen eski toplar ve Almanya’dan sipariş edilen toplarla kıyılardaki tabyalar ve boğazın önemli yerleri takviye edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Seferberlik , Müstahkem , Tabya , Filo , Müfreze

Kaynakça

• Adil Paşa, S. (2005). Çanakkale Cephesinden Mektuplar Hatıralar. Yeditepe Yayınları.
• Aspinall-Oglander, C. F. (1939). Büyük Harbin Tarihi, Çanakkale Gelibolu Askeri Harekâtı. (Çev. T. Tunay). Askeri Matbaa.
• Atabey, F. (2014). Çanakkale Muharebelerinin Deniz Cephesi. A Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• Babüroğlu, N. (2016). Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı ve Alman Komutanlarının Askerî Planları ve Alınan Sonuçlar. [Doktora Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yök Tez.
• Baycan, N. (1991). Orgeneral Cevat Çobanlı. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 7 (20), 367-389.
• Bayur, Y. H.(1952). Türk İnkılabı Tarihi. (C.II, Kısım IV). TTK Basımevi.
• Esenkaya, A. (2016). Çanakkale Cephesi’nde 5’nci Ordu Kuruluncaya Kadar Kara Birlikleri. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 21,181-212.
• Eraslan, C. (2002). I. Dünya Savaşı ve Türkiye. Yeni Türkiye Yayınları.
• Erkal, Ş. (2014). Birinci Dünya Savaşı Çanakkale Cephesi Harekâtı (Haziran 1914- Ocak 1916). Genelkurmay Yayınevi.
• Kabasakal, H. (1990). Birinci Dünya Savaşı Çanakkale Muharebelerinde Türk ve Alman Savunma Planları Konusunda Yorumlar. Çanakkale Muharebeleri 75’inci Yıl Armağanı, 83-84.
• Kansu, Y. (1971). Havacılık Tarihinde Türkler. (C. I). Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayınevi.
• Mirliva Sedat. (2007) Boğazlar Meselesi ve Çanakkale Deniz Savaşı’nda Türk Zaferi. Ankara Yayınevi.
• Osmanoğlu, S. (2019). Orgeneral Cevat Çobanlı Paşa'nın Çanakkale Boğazı Muharebelerindeki Askerî Faaliyetleri Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14/1, 389-407.
• Özhan, H. Ö. (2014). Çanakkale Cephesi’nde Cevat Paşa (Çobanlı), International Journal of Humanities and Education, 336-337.
• Yetkin, G. (1966). Yaratanların Ağzından 18 Mart, Çanakkale Zaferi. Genelkurmay Basımevi.
• Yurttakal, A. (2014). Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı. Malatya Kitaplığı Yayınları.