An Example of Regional Development of Skiing in Turkey: Bitlis Ski Club (1964-1971)

Abstract

This study aims to analyse the historical development of skiing in Bitlis and the impact of Bitlis Ski Club on the national level. Throughout history, skiing has been used for transport, transport and military purposes; and towards the end of the 19th century, it started to develop as a systematic sport. The first applications of ski training in Turkey were carried out in Erzurum and Kars regions during World War I in order to increase the mobility of soldiers in harsh winter conditions. After the proclamation of the Republic, Halkevleri undertook an important mission to introduce and popularise skiing to the public. The Republican People's Party contributed to the infrastructure works by providing materials to the People's Houses in provinces favourable to skiing. In Bitlis, skiing activities started within the People's House, and sporting activities increased with the establishment of Güzel Dere and Yıldırım Sports Clubs. The regional successes of Bitlis athletes enabled the city to be represented in national competitions and in 1956 Bitlis was included in the activities of the Mountaineering and Winter Sports Federation. In the same year, Bitlis was selected as the centre of the Southeast Group Ski Competitions. Founded in 1964, the Bitlis Ski Club has institutionalised its activities and enabled the sport to reach wider masses. As a result of these efforts, a ski facility was built in Bitlis city centre by the General Directorate of Physical Education and Bitlis Teleski Ski Centre, which was put into service in 1969, was among the modern facilities of the period. This study examines the place of skiing in Bitlis and its contributions to the city in detail by making use of newspapers, magazines and research works of the period.

Keywords

• Skiing
• Bitlis
• Bitlis Ski Club
• Turkish Ski Federation
• Southeast Ski Competitions

Türkiye’de Kayak Sporunun Bölgesel Gelişimine Bir Örnek: Bitlis Kayak Kulübü (1964-1971)

Öz

Bu çalışma, Bitlis’te kayak sporunun tarihsel gelişimini ve Bitlis Kayak Kulübü’nün ulusal düzeydeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Kayak, tarih boyunca ulaşım, nakliye ve askeri amaçlarla kullanılmış; 19. yüzyılın sonlarına doğru ise sistematik bir spor dalı olarak gelişmeye başlamıştır. Türkiye’de kayak eğitiminin ilk uygulamaları, I. Dünya Savaşı sırasında Erzurum ve Kars bölgelerinde, askerlerin zorlu kış koşullarında hareket kabiliyetlerini artırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Cumhuriyet’in ilanından sonra kayak sporunun halka tanıtılması ve yaygınlaştırılması için Halkevleri önemli bir misyon üstlenmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi, kayakçılığa elverişli illerde Halkevlerine malzeme temin ederek altyapı çalışmalarına katkı sağlamıştır. Bitlis’te kayak faaliyetleri, Halkevi bünyesinde başlamış, zamanla Güzel Dere ve Yıldırım Spor Kulüplerinin kurulmasıyla sportif etkinlikler artmıştır. Bitlisli sporcuların bölgesel başarıları, şehrin ulusal yarışmalarda temsil edilmesini sağlamış ve 1956 yılında Bitlis, Dağcılık ve Kış Sporları Federasyonu’nun faaliyetlerine dahil edilmiştir. Aynı yıl, Bitlis Güneydoğu Grubu Kayak Yarışmalarının merkezi olarak seçilmiştir. 1964 yılında kurulan Bitlis Kayak Kulübü, faaliyetlerini kurumsal bir yapıya kavuşturmuş ve sporun daha geniş kitlelere ulaşmasına olanak tanımıştır. Bu çabaların bir sonucu olarak, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü tarafından Bitlis şehir merkezine kayak tesisi inşa edilmiş ve 1969 yılında hizmete açılan Bitlis Teleski Kayak Merkezi, dönemin modern tesisleri arasında yer almıştır. Bu çalışma, dönemin gazete, dergi ve araştırma eserlerinden yararlanarak, kayak sporunun Bitlis’teki yerini ve şehre sağladığı katkıları ayrıntılı bir şekilde incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kayak Sporu
• Bitlis
• Bitlis Kayak Kulübü
• Türkiye Kayak Federasyonu
• Güneydoğu Kayak Yarışmaları

Kaynakça

1. Bitlis’te kayak sporunun kısa tarihi ve Bitlis Kayak Kulübü’nün kurulmasına giden sürece ilişkin bilgilerin yer aldığı bir yazı. (Mayıs-Haziran 1969). Türkiye Kayak Federasyonu Yayını Kayak Dergisi, 1 (5-6) 8.
2. Çelebi, C. (1969). Bitlis Kayak Kulübü. Türkiye Kayak Federasyonu Yayını, Kayak Bülteni, 1 (5-6), 8.
3. Eken, F. (2020). İlk Resmi Spor Dergisi: Türk Spor Kurumu Dergisi’ne Bir Bakış (1936-1938). Belgi Dergisi, 2 (20), 2537-2552. https://doi.org/10.33431/belgi.698695
4. Kardaş, A. (2015). Cumhuriyet Dönemi’nde Van Gölü Havzası’nda Yapılan Kamu Harcamaları ve Yatırımlar (1923-1950). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
5. Kardaş, A. & Deniz, A. (2023). Eğitim ve Sosyal Faaliyet Olarak Doğu Anadolu Halkevlerinde Kayak Sporu. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 34, 472-486. https://doi.org/10.29000/rumelide.1316210
6. Kılıç, S. (2019). Birinci Dünya Savaşı Sırasında Erzurum Palandöken’de Bir Kayak Kursu ve Bakû Heyet-i Seferiyesi. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 64, 355-368. Kutlay, R. & Yılmaz, H. (1969). Yaz Faaliyetleri. Türkiye Kayak Federasyonu Yayını, Kayak Bülteni, 1 (7-8), 2.
7. Öztürk, K. (1998). Türk Parlamento Tarihi TBMM – IX. Dönem (1950-1954), (IIV. Cilt), TBMM Vakfı Yayınları No: 18.
8. Saral, İ. T. (2018). Ordumuzda Dağ ve Kızaklı Keşşaflar Sınıfı Nasıl Kuruldu. Düşünce ve Tarih Dergisi, 4 (47), 36-45.

9. Savaşır, V. A. (2 Şubat 1963). Kayak Sporumuz. Akis, 27 (449), 34.
10. Tuğan, G. (1969). Dünya Kayak Tarihi. Türkiye Kayak Federasyonu Yayını, Kayak Bülteni, 1 (1), 4.
11. Tuğan, (1969). Dünya Kayak Tarihi. Türkiye Kayak Federasyonu Yayını, Kayak Bülteni, 1 (4), 5.
12. Tuğan, (1969). Dünya Kayak Tarihi. Türkiye Kayak Federasyonu Yayını, Kayak Bülteni, 1 (5), 6.
13. Türkiye Kayak Federasyonu’nun Bitlis’in Tatvan ilçesinde gerçekleştirdiği kampa ait bir görüntü. (Eylül-Ekim 1969). Türkiye Kayak Federasyonu Yayını, Kayak Dergisi, 1 (9-10), 2.
14. Uluca, T. (1966, Nisan 12). Ay-Yıldızlı Formayı İlk Defa Giymiştim. Bitlis’ten Sesleniş, 4-17. Yıl Özel Sayısı.
15. İnternet Kaynakları
16. Bitlis Kent Belleği, YouTube. (2017). https://www.youtube.com/watch?v=ZxcUjIgN_yg.
17. Türkiye Kayak Federasyonu Tarihçesi (2025) https://tkf.org.tr/tarihce/