Atina’nin Gölgesinde Kadın: Platon’un “Devlet” ve Euripides’in “Medea” adlı Eserleri Üzerine

Öz

Dünya felsefe, siyaset ve sanat tarihini şekillendiren önemli düşünürlerin, sanatçıların ve eserlerin ortaya çıktığı, bugünü etkileyen birçok gelişmenin yaşandığı Antik Yunan, tiyatro sanatı için de özel bir yere sahiptir. Tiyatronun doğup biçimlendiği M.Ö. 5. yüzyıldan itibaren pek çok toplumsal değişimin yaşandığı Atina toplumunda, kadının sosyal hayat içinde önemli ölçüde dışarıda bırakıldığı göze çarpmaktadır. Bu durum, toplumsal yaşayış ile felsefi ve edebi metinlerdeki kadın karakterlerin tasvirleri arasında bir farklılık doğmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, Antik Yunan toplumunda kadının toplumsal hayattaki yeri üzerinde durulmuş ve kadınların etki(sizlik) alanına değinilmiştir. Çalışmanın bir sonraki bölümünde dönemin anlayışı ile Platon’un “Devlet” adlı eserindeki kadın kavrayışı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Son olarak bu dönemde yazılmış/sahnelenmiş olan Euripides’in “Medea” adlı tragedyasının dramatik akışı analiz edilmiş ve Medea karakteri, Atina toplumunun dinamikleri ile Euripides’in bakışı üzerinden karşılaştırmalı analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Medea
• Euripides
• Tragedya
• Feminizm
• Platon
• Devlet

Women in the Shadow of Athens: on Plato's ‘State’ and Euripides' ’Medea’

Abstract

Ancient Greece, where important thinkers, artists and works that shaped the history of world philosophy, politics and art emerged, and where many developments affecting today took place, has a special place for the art of theatre. In Athenian society, where many social changes have taken place since the 5th century BC, when the theatre was born and shaped, it is noticeable that women were significantly excluded from social life. This situation has led to a difference between social life and the depictions of female characters in philosophical and literary texts. In this study, qualitative research method was used, the place of women in social life in Ancient Greek society was emphasised and the field of (in)influence of women was mentioned. In the next part of the study, the understanding of the period and the understanding of women in Plato's ‘State’ are analysed comparatively. Finally, the dramatic flow of Euripides‘ tragedy “Medea”, which was written/performed in this period, was analysed and the character of Medea was evaluated by comparative analysis method through the dynamics of Athenian society and Euripides’ perspective.

Keywords

• Medea
• Euripides
• Tragedy
• Feminism
• Plato
• State

Kaynakça

1. Bulutsuz, S. (2004). Atinalı Savaşçı Medea. in F. Akyol (Ed.). Sina Kabaağaç’ı Anma Toplantısı, Trajedi. (ss. 86-130). Ark ve Sanat Yayınları.
2. Çolakoğlu, H. (2015). Antik Yunan ve Platon’da cinsiyet sorunu. Atatürk İletişim Dergisi, (9), 223-229.
3. Demir, K. A. (2019). Platon’un Devlet Kurgusunun Modern Kamu Yönetimine Yansımaları. FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), 27, 203-219.
4. Erhat, A. (1996). Mitoloji Sözlüğü. Remzi Kitabevi.
5. Euripides. (2006). Medea (M. Balay, Çev.). Mitos Boyut Yayınları.
6. Hesiod. (1988). Theogony & Works and Days (M. L. West, Çev.) Oxford University Press.
7. Kılıç, H. (2000). Antikçağdan Günümüze Batı’da Kadın ve Cinsellik. Otopsi Yayınevi.
8. Keuls, E. C. (1993). The Reign Of The Phallus: Sexual Politics In Ancient Athens. University Of California Press. (S. Bulutsuz tarafından aktarıldığı şekliyle, 2004).

9. Okur, N. E. (2010). Euripides Tragedyalari Işığında Klasik Çağ Atina’sında Kadının Konumu [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yök Tez.
10. Şahin, Ü. (2019). Jean Anouilh’in Antik Yunan Uyarlamalarında Modern Dünyanın Yorumlanması [Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi]. Yök Tez.
11. Şenel, A. (1970). Eski Yunan’da Eşitlik ve Eşitsizlik Üstüne. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
12. Platon. (1999). Devlet. (Çev. S. Eyüboğlu & M. A. Cimcoz). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
13. Russell, B. (1969). Batı Felsefe Tarihi (Antik Çağ). (Çev. M. Sencer). Say Yayınları.