Ədəbiyyatşünaslıq Üzrə Rəqəmsal Məlumat Bazalarının Yaradılması İnformasiya Tələbatının Ödənilməsi Probleminin İnnovativ Həlli Kimi

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1, 709 - 719, 08.04.2025

Cəmilə Azizova

https://doi.org/10.5281/zenodo.15627714

Öz

Tədqiqat işinin əsas obyekti Azərbaycanda ədəbiyyatşünaslıq üzrə rəqəmsal məlumat bazaları təşkil edir. Tədqiqatın predmeti isə Azərbaycan kitabxanalarında bu istiqamətdə hazırlanan rəqəmsal məlumat bazalarının nəzəri və təcrübi məsələlərinin öyrənilməsindən ibarətdir. Qarşıya qoyulmuş əsas məqsəd dövlət mədəniyyət siyasəti çərçivəsində ədəbiyyatşünaslığa dair informasiya tələbatçılarının sorğularının operativ və əhatəli ödənilməsi məqsədilə rəqəmsal məlumat bazalarının əhəmiyyətini göstərmək, respublikanın iri mədəniyyət müəssisələri olan kitabxanaların, xüsusilə Azərbaycan Milli Kitabxanasının bu sahədə fəaliyyətinin geniş təhlilini verməkdir. Ümumiyyətlə, informasiya cəmiyyəti şəraitində əhalinin elmi-intellektual və milli-mənəvi potensialının inkişafına xidmət göstərən ədəbiyyatşünaslığın inkişafına ciddi təsir edən rəqəmsal məlumat bazalarını öyrənən tədqiqat mövzusu mühüm aktuallıq kəsb edir. Burada ədəbiyyatşünaslığa dair informasiya texnologiyaları əsasında müasir kitabxana-informasiya fəaliyyətinin elmi-nəzəri əsasları araşdırma mövzusu kimi hərtərəfli təhlilə cəlb olunur. Araşdırmanın nəzəri əsasları qloballaşma dövrünün metodoloji ənənələrinə söykənir. Onun metodoloji bazasını ədəbiyyatşünasların, kitabxanaşünasların, kulturoloqların və elmin digər sahələrində çalışan alimlərin tədqiqatlarından nümunələr verməklə, onların fikir və yanaşmalarına müəllifin şəxsi münasibəti təşkil edir. Azərbaycan və digər ölkələrin alimlərinin mövzu ilə əlaqədar tədqiqatları işin metodologiyası və metodikasında mühüm yer tutur. Tədqi¬qat işində müqayisə, məntiqilik, sistemli yanaşma metodlarına müraciət edilmiş, analiz, sintez, induksiya və deduksiya metodlarından istifadə olunmuşdur. Əldə olunmuş elmi nəticələrdən gələcək elmi işlərdə, ali təhsil müəssisələrində kitabxanaşünaslıq və ədəbiyyatşünaslıq sahəsində mühazirələrin, elmi məruzələrin hazırlanmasında, eləcə də metodik vəsaitərin və tədris proqramlarının tərtibində istifadə etmək mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Bədii Təfəkkür , Ədəbi Yaradıcılıq , Poetik Fikir , Mənəvi Dəyərlər , Mədəniyyət

Creating Digital Databases in the Field of Literary Studies as an Innovative Solution to the Problem of Meeting the Demand for Information

Öz

The main objective of the research is the creation of digital databases on Azerbaijani literature research. The subject of the research is to analyse the theoretical and practical problems of digital databases developed in Azerbaijani libraries in this direction. The main objective is to demonstrate the importance of digital databases in order to respond quickly and comprehensively to the demands for information on literary science within the framework of the state cultural policy and to provide a comprehensive analysis of the activities of libraries, especially the National Library of Azerbaijan, which are important cultural institutions of the republic, in this field. In general, the study of digital databases, which serve the development of scientific-intellectual and national-spiritual potential of society in the conditions of information society and have a serious impact on the development of literary science, is of great importance. Here, the scientific and theoretical foundations of modern library and information activities based on information technologies in literary studies are considered as a comprehensive research topic. The theoretical foundations of the research are based on the methodological traditions of the era of globalisation. The methodological basis is formed from the author's personal attitude to the ideas and approaches of literary critics, librarians, cultural scientists and scientists working in other fields of science, with examples from their research. Researches conducted by scientists from Azerbaijan and other countries on the subject play an important role in the methodology and approach of the study. The methods of comparison, logic and systematic approach were applied in the research and the methods of analysis, synthesis, induction and deduction were used. The scientific results obtained can be used in future scientific studies, in the preparation of courses and scientific reports in the field of librarianship and literary science in higher education institutions, as well as in the development of methodological materials and curricula.

Anahtar Kelimeler

Artistic Thought , Literary Creativity , Poetic Thought , Spiritual Values

Kaynakça

• Electronic Literature as a Model for Creativity and Innovation in Practice. (2019). Electronic Literature Knowledge Base, https://elmcip.net/ knowledgebase.
• Isgandar, S. M., vd. (2024). On the history and role od education psychology in pedagogy: based on the example of Azerbaijan. Sep-oct, Revista Universidad Y Sociedad 16 (5), 303-309.
• İsmayılova, S (2002). Ədəbi biblioqrafik mənbələr ədəbiyyatşünaslığın biblioqrafik informasiya təminatında mühüm vasitə kimi. Kitabxanaşünaslıq və biblioqrafiya: elmi-nəzəri, metodik və təcrübi jurnal, 1, 97-101.
• Qasımlı, H., & Məhəmmədli, D. (2024a). Turizm sahəsi üzrə “İnformasiya tələbatı” konsepsiyası. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(6), 4588-4595.
• Qasımlı, H., & Məhəmmədli, D. (2024b). Biblioqrafik Xidmət Kitabxana-İnformasiya Mərkəzlərində Turizmə Dair Sənəd Axınının Müəyyənləşdirilməsinin Başlıca Komponenti Kimi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(6), 4718-4726.
• Mahammadi, D. H. (2024). Issues of Legal, Scientific, Theoretical, Methodological and Practical Significance as an Important Component of the Informatization of the Library Infrastructure of the Republic (Strategy For The Development of Libraries in the Regions of Azerbaijan). Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(1), 611-619.
• Mammadov, J., Talibov, N., Huseynov, A., Abdullayev, L., & Mammadova, S. (2018, July). Development of a conceptual model of multi-skilled specialist training. In 4th International Conference on Higher Education Advances (HEAD'18) (pp. 1615-1622). Editorial Universitat Politècnica de València.
• Məhəmmədli, D. (2024). Kitabxana Saytlarının Funksiyaları və Onların Təsnifatı. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(6), 4708-4717.
• Məlumat bazaları, (2024). Elektron resurs, Azərbaycan Milli Kitabxanasının rəsmi saytı, https://www.millikitabxana.az/databases
• Rettberg, S. (2012). Collective Memory and the Development of a Field: Building the Elmcip Electronic Literature Knowledge Base. The Digital Subject: Questioning Hypermnesia. International and Transdisciplinary Conference, Keynote Address.
• Shemberko, L. B. & Sliva, A. YA. (2016). Obzor literatury: informatsiya ot izdateley, nekotoryye stat'i, printsipy sotrudnichestva i strategiya politiki. Nauchno-tekhnicheskaya informatsiya. Seriya 1: Organizatsiya i metodika informatsionnoy raboty, (10), 22-32.