An Overview of the Relationship between Turkology, Literature and Bureaucracy

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 317 - 328, 03.06.2025

Hamza Aydoğdu

https://doi.org/10.46868/atdd.2025.927

Öz

Language and literature can provide a strong intellectual dimension to its interlocutor through a systematic and qualified education. A person who is familiar with the language and the world of words formed by it looks at the world from a broad perspective. When this quality is combined with the richness of literature, the world of emotion and thought becomes deeper. Individuals who receive a good education in Turkology departments and integrate this richness with many disciplines such as history, aesthetics, art, culture, mathematics, psychology play a pioneering role in society. When we take a look at history, it will be seen that this competence opens up a great space for individuals in their bureaucratic journey. Even the Divan poets alone provide us with important data in this regard. Most of the Tanzimat literary figures such as Namik Kemal, Ziya Pasha, Ahmet Midhat Efendi, Şinasi and Ali Suavi also held senior positions and had a significant impact on society. In this article, we would like to make a general evaluation on the place of Turcology and literature education in the bureaucracy journey by limiting this issue, which requires a very wide research, to Tanzimat period literary figures.

Anahtar Kelimeler

Turkology , Literature , Bureaucracy , Language , Tanzimat

Türkoloji, Edebiyat ve Bürokrasi İlişkisine Bir Bakış

Öz

Dil ve edebiyat sistemli ve nitelikli bir eğitim sayesinde muhatabına güçlü bir entelektüel boyut kazandırabilir. Dile ve onun oluşturduğu kelimeler dünyasına vakıf olan kişi, dünyaya da geniş bir perspektiften bakar. Bu nitelik edebiyatın zenginliğiyle de birleşince duygu ve düşünce dünyası daha da derinleşir. Türkoloji bölümlerinde iyi bir eğitim alan ve bununla da yetinmeyerek tarih, estetik, sanat, kültür, matematik, psikoloji gibi pek çok bilim dalıyla da bu zenginliği bütünleştiren şahsiyetler toplumda da öncü bir rol oynarlar. Tarihe göz attığımızda da bu yetkinliğin kişilere bürokrasi yolculuğunda da büyük bir alan açtığı görülecektir. Sadece Divan şairleri bile bize bu hususta önemli bir veri sunmaktadır. Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Midhat Efendi, Şinasi, Ali Suavi gibi Tanzimat edebiyatçılarının çoğu da üst düzey görevlerde bulunmuş; toplumda önemli etkiler bırakmış şahsiyetlerdir. Biz de bu yazımızda oldukça geniş bir araştırma gerektiren bu hususu Tanzimat dönemi edebiyatçılarıyla sınırlandırarak Türkoloji, edebiyat eğitiminin bürokrasi yolculuğundaki yeri üzerinde genel bir değerlendirme yapmak istiyoruz.

Anahtar Kelimeler

Türkoloji , Edebiyat , Bürokrasi , Dil , Tanzimat

Kaynakça

• Aksan, D. (1995). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim I. Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Akyüz, K. (1988). Namık Kemal, Vatan Yahut Silistre. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Çanaklı, L. A. (2007). Türk Romanında Bürokrasi ve Memurlar (Yayımlanmamış doktora tezi). Uludağ Üniversitesi.
• Durmaz, U. (2023). 21. Yüzyılda Türkiye Üniversitelerindeki Türkoloji Bölümlerinin Bugünkü Durumu ve Geleceği Hakkında Tespitler, İncelemeler, Öneriler. Çağdaş Yaklaşımlar Odağında Toplum Ve Kültür Araştırmaları- IV. M. Aça- M.Ali Yolcu (Ed.). Paradigma Akademi.
• İnalcık, H. (2019). Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ (1300-1600). Yapı Kredi Yayınları.
• Kahraman, Â. (2010). Şinasi. İçinde. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 39, ss. 166-169). TDV Yayınları.
• Karal, E. Z. (1995). Osmanlı Tarihi. (C. VI). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• Okay, M. O. (1989). Ahmed Midhat Efendi. İçinde. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 2, ss. 100-103). TDV Yayınları.
• Oral, M. (2004). Türkoloji tarihinde 1926 Bakü Türkiyat Kongresi. Folklor/Edebiyat, 10-1 (37/1) 17-37.
• Sazyek, H. (2013). Akademi ve Edebiyat Bilimi. Millî Eğitim, 199.
• Solak, Ö. (2014). Edebiyat Biliminin Disiplinerarası İmkânları. Pegem/Akademi Yayınları.
• Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi I-II. (2001).Yapı Kredi Yayınları.
• Tarlan, A. N. (1981). Edebiyat Meseleleri. Ötüken Neşriyat.
• Türk, V. (2012). 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı. Düşünce Dünyasında Türkiz, 17.
• Türkiyatçı / Türklük Bilimci. (2025). https://sozluk.gov.tr/.
• Uçman, A. (1989). Ali Sûavi. İçinde. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 2, ss. 445-448). TDV Yayınları.
• Uçman, A. (2010).Şemseddin Sami. İçinde. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 38, ss. 519-523). TDV Yayınları.
• Unan, F. (2010). Türkiye'de Türkoloji. Türk Yurdu, 273, 38-43.
• Gündüz, M. (2021). Ziya Paşa. Türk Maarif Ansiklopedisi, https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/ziya-
• Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi I-II, Yapı Kredi Yayınları, 2001.