The Predictive Role of Prosocial Behavior on Communication Skills in Preschool Teachers

Öz

This study examines the relationship between preschool teachers’ prosocial behaviors and their communication skills and investigates whether these variables differ across selected demographic characteristics. The research was conducted using a correlational survey design. The population consisted of preschool teachers working in public independent kindergartens and preschool classrooms within primary schools affiliated with the Ministry of National Education in the central districts of Diyarbakır (Bağlar, Kayapınar, Sur, and Yenişehir). The sample was determined through stratified sampling and included a total of 309 teachers, of whom 262 were female and 47 were male. The findings indicate that preschool teachers demonstrate generally high levels of both prosocial behavior and communication skills. Analyses based on gender revealed that prosocial behavior scores differed significantly in favor of female teachers. Furthermore, correlation analysis showed a moderate, positive, and statistically significant relationship between prosocial behaviors and communication skills. Regression analysis results demonstrated that prosocial behavior is a significant predictor of communication skills, explaining approximately 24% of the total variance (R² = 0.242). These findings suggest that higher levels of prosocial tendencies contribute to more effective, sensitive, and constructive communication processes among teachers.

Anahtar Kelimeler

• Prosocial behavior
• communication skills
• preschool teachers
• early childhood education
• teacher behavior

Okul Öncesi Öğretmenlerinde Prososyal Davranışların İletişim Becerileri Üzerindeki Yordayıcı Rolü

Öz

Bu araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin prososyal davranışları ile iletişim becerileri arasındaki ilişki incelenmiş ve bu değişkenlerin çeşitli demografik özellikler açısından farklılaşıp farklılaşmadığı analiz edilmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Diyarbakır ili merkez ilçelerinde (Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir) Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı bağımsız anaokulları ile ilkokulların anasınıflarında görev yapan okul öncesi öğretmenleri oluşturmuştur. Örneklem, tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olup araştırmaya 262’si kadın ve 47’si erkek olmak üzere toplam 309 öğretmen katılmıştır. Araştırma bulguları, okul öncesi öğretmenlerinin prososyal davranış ve iletişim becerisi düzeylerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Cinsiyet değişkenine göre yapılan analizlerde, prososyal davranış puanlarının kadın öğretmenler lehine anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca korelasyon analizi sonuçlarına göre, prososyal davranışlar ile iletişim becerileri arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Regresyon analizi bulguları, prososyal davranışların iletişim becerilerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğunu ve iletişim becerilerindeki toplam varyansın yaklaşık %24’ünü açıkladığını göstermektedir (R² = 0.242). Bu sonuç, prososyal eğilimlerin öğretmenlerin iletişim süreçleri üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Prososyal davranış
• iletişim becerileri
• okul öncesi öğretmenleri
• erken çocukluk eğitimi
• öğretmen davranışları

Kaynakça

1. Aksoy, A. (1994). Okul öncesi eğitim kurumlarında yönetim. Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Yayınları.
2. Bağcı, B. (2015). Çocuk ve yetişkin prososyallik ölçeklerinin geçerlik ve güvenirlik çalışması ve çocuk ile anne-baba prososyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
3. Bağcı-Çetin, B., & Öztürk-Samur, A. (2018). 60–72 aylık çocukların prososyal davranışları ile anne-babalarının prososyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 1–17.
4. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
5. Caprara, G. V., Steca, P., Zelli, A., & Capanna, C. (2005). Self-efficacy beliefs as determinants of positive thinking and happiness. European Psychologist, 10(4), 275–286.
6. Ceylan, E. A. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk sevme düzeyleri ile iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
7. Cüceloğlu, D. (2011). Yeniden insan insana. Remzi Kitabevi.
8. Dinç, B. (2002). Okul öncesi eğitimin 4–5 yaş çocuğunun sosyal gelişimine etkileri konusunda öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.

9. Durmuşoğlu, S. N., & Erbay, F. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin konuşma, dinleme ve empati becerilerinin çocuk sevme davranışı açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 159–174.
10. Essa, E. L., & Burnham, M. M. (2019). Introduction to early childhood education. SAGE Publications.
11. Fitzgerald, S. M., Rumrill, P. D., Jr., & Schenker, J. D. (2004). Correlational designs in rehabilitation research. Journal of Vocational Rehabilitation, 20(2), 143–150.
12. Gözün-Kahraman, Ö. (2012). Zihin kuramına dayalı eğitim programının 48–60 aylık çocukların bilişsel bakış açısı becerileri ve prososyal davranışları üzerindeki etkisi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
13. Karadağ, E., & Mutafçılar, I. (2009). Prososyal davranış ekseninde özgecilik üzerine teorik bir çözümleme. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (8), 41–69.
14. Kardaş, F. (2021). Yürümeye devam et. Timaş Yayınları.
15. Kısaç, İ. (2014). Öğretmen-öğrenci iletişimi. E. Karip (Ed.), Sınıf yönetimi (ss. 113–132). Pegem Akademi.
16. Korkut, F. (2005). Yetişkinlere yönelik iletişim becerileri eğitimi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 143–149.
17. Korkut Owen, F., & Demirbaş Çelik, N. (2018). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak öznel iyi oluş ve öz-yeterlik. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(49), 1–18.
18. Kumru, A., Carlo, G., & Edwards, C. P. (2004). Olumlu sosyal davranışların ilişkisel, kültürel, bilişsel ve duyuşsal bazı değişkenlerle ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 19(54), 109–128.
19. Metin, N. (2000). Kaynaştırma sınıfında normal çocuğun durumu. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 227–232.
20. Mutafçılar, I. (2008). Özgecilik kavramının tarihsel gelişimi ve öğretmen özgeciliği üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
21. Penner, L., Dovidio, J., Piliavin, J., & Schroeder, D. (2005). Prosocial behavior: Multilevel perspectives. Annual Review of Psychology, 56(1), 365–392.
22. Poyraz, H., & Dere, H. (2001). Okul öncesi eğitiminin ilke ve yöntemleri. Anı Yayıncılık.
23. Şen, H. S., & Erişen, Y. (2002). Öğretmen yetiştiren kurumlarda öğretim elemanlarının etkili öğretmenlik özellikleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 99–116.
24. Tanrıöğen, A. (Ed.). (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
25. Tanrıverdi, H., & Erarslan, N. (2015). Okul öncesi çocukların sosyal uyum ve beceri düzeyleri ile değer kazanımları arasındaki ilişki. KTÜ Sosyal Bilimler Dergisi, (9), 9–23.