Comparative Analysis of the Constitutional and Legal Status of Prosecutorial Authorities in Azerbaijan, Russia and Kazakhstan

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 4, 129 - 143, 27.09.2025

Kərəm Mansurov

Öz

This study compares the constitutional and legal status of the public prosecutor's office in the republics of Azerbaijan, Russia and Kazakhstan. The importance of the article stems from the scientific, theoretical and practical significance of determining the place of the public prosecutor's office in the system of separation of powers in these countries. The study is based on a systematic analysis of the provisions of the constitutions of all three countries relating to the prosecution service, the relevant legislation, and the scientific literature. The results of the study reveal that, although the constitutional and legal status of the prosecution services in these three post-Soviet countries is based on a single model, there are significant differences in terms of the functional purpose and scope of authority of the prosecution services. The article provides a comparative analysis of the prosecutorial systems of the three countries, highlighting their similarities and differences and examining the legal and historical foundations of these differences. The study shows that the similarity in the constitutional and legal status of the prosecutorial institutions in the republics of Azerbaijan, Russia, and Kazakhstan stems from the existence of a single prosecutorial model in these countries. At the same time, significant differences are observed between the duties and powers of the prosecutorial institutions as defined in the legislation.

Anahtar Kelimeler

Prosecutorial Institutions , Constitutional-Legal Status , Separation of Powers , Judicial Authority , Ensuring the Rule of Law , Criminal Prosecution

Azərbaycan, Rusiya və Qazaxıstan Respublikalarının Prokurorluq Orqanlarının Konstitusiya-Hüquqi Statusunun Müqayisəli Təhlili

Öz

Bu tədqiqatda Azərbaycan, Rusiya və Qazaxıstan respublikalarının prokurorluq orqanlarının konstitusiya-hüquqi statusu müqayisəli aspektdə araşdırılır. Məqalənin aktuallığı adı çəkilən ölkələrdə prokurorluq institutunun hakimiyyət bölgüsü sistemindəki yerinin müəyyənləşdirilməsinin elmi-nəzəri və praktiki əhəmiyyəti ilə şərtlənir. Tədqiqat hər üç ölkənin konstitusiyalarının prokurorluğa aid müddəalarının, müvafiq qanunvericilik aktlarının və elmi ədəbiyyatın sistemli təhlili metodologiyasına əsaslanır. Araşdırma nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, post-sovet məkanında yerləşən bu üç dövlətdə prokurorluğun konstitusiya-hüquqi statusu vahid model əsasında formalaşdırılsa da, prokurorluq orqanlarının funksional təyinatı və səlahiyyət dairəsi baxımından əhəmiyyətli fərqlər mövcuddur. Məqalədə hər üç ölkənin prokurorluq sistemlərinin müqayisəli təhlili aparılmış, oxşar və fərqli cəhətlər aşkarlanmış, bu fərqlərin hüquqi və tarixi əsasları araşdırılmışdır. Tədqiqat göstərir ki, Azərbaycan, Rusiya və Qazaxıstan respublikalarında prokurorluq orqanlarının konstitusiya-hüquqi statusunun oxşarlığı bu ölkələrdə prokurorluğun vahid modelinin mövcudluğu ilə əlaqədardır. Bununla yanaşı, qanunvericilikdə təsbit olunmuş prokurorluq orqanlarının funksiyaları və səlahiyyətləri arasında mühüm fərqlər də müşahidə edilir.

Anahtar Kelimeler

Prokurorluq Orqanları , Konstitusiya-Hüquqi Status , Hakimiyyət Bölgüsü , Məhkəmə Hakimiyyəti , Qanunçuluğun Təminatı , Cinayət Təqibi

Kaynakça

• Akhmetova, A. B. (2014). Razvitaya analiticheskaya situatsiya Izdaniya i Respubliki Kazakhstan i Rossiyskaya Federatsiya. Izvestiya vysshikh uchebnykh zavedeniy. Povolzhskiy rayon. Nablyudeniya, 1 (29), 61-67. (In Russian).
• Avakgen, S. A. (2019). Postoyannaya praktika. Forma: obucheniye student. (v 2 t). INFRA. (In Russian).
• Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsi. 2025, https://e-qanun.az/
• Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası. 2025, https://e-qanun.az/framework
• Bessarabov, V. G. (2001). Prosecutor's Office in the system of state control of the Russian Federation [dissertation for the degree of Doctor of Legal Sciences]. Moscow.
• Cəfərov, İ. (2010). Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının şərhi. Hüquq ədəbiyyatı nəşriyyatı.
• Əsgərov, Z. (2024). Konstitusiya hüququ. Bakı Universiteti nəşriyyatı.
• Federal'nyy zakon ot 17 goda 1992 goda Rossiyskoy Federatsii. 2025, (In Russian). https://www.consultant.ru/
• Ivanyushko, D.V. (2011). Constitutional and legal status of the prosecutor's office in the CIS countries. Actual Problems of Russian Law, 2, 314-323.(In Russian).
• Konstitutsiya Respubliki Kazakhstan. 2025, https://www.akorda.kz/ru/ (In Russian).
• Konstitutsiya Rossiyskoy Federatsii, 2025, http://www.constitution. (In Russian).
• Konyuk, A. B. (2024). Organizatsii i sistemy SNG. (y.y.). (In Russian).
• Mikhaylovich, K. M. (2019). Zakupki i sistemnaya organizatsiya stran SNG. Rossiyskiy zhurnal pravovykh issledovaniy, 6 -3 (20). 130-137. (In Russian).
• Mukhametzhanova, D. E. (2020). Povysheniye statusa ili organizatsii Respubliki Kazakhstan: opyt sravnitel'nogo issledovaniya. Skif. Voprosy studencheskoy nauki, 5-2 (45), 272-276. (In Russian).
• Nadin, A. N. (2021). Features of the legal status of prosecutor's offices in the CIS member states (on the example of Russia, Kazakhstan and Belarus). Electronic supplement to the Russian Law Journal, 2, 42-51.
• On the role of prosecutors outside the criminal justice system (adopted by the Committee of Ministers of the Council of Europe at the 1151st meeting of the Ministers' Representatives on September 19, 2012) https://rm.coe.int/1680a21d04.
• Prokurorluq haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu. 7 dekabr 1999, http://www.e-qanun.az/
• Rosinskiy, V. V. (2010). Sootvetstviye zayavleniya Prokurora Rossiyskoy Federatsii. (y.y.). (In Russian).
• Shcherba, S.P. (Ed.). (2007). Prosecutor's Office in the CIS Countries: Legal Status, Functions, Powers: Scientific and Educational Manual. Publishing House. (In Russsian).
• Ugolovno-protsessual'nyy kodeks Respubliki Kazakhstan ot 4 iyulya 2014 goda. 2025, https://kodeksy-kz.com/ka/
• Zakon Respubliki Kazakhstan ot 30 iyunya 2017 goda O prokurature, 2025, https://online.zakon. (In Russian).