Araştırma Makalesi

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları

Cilt: 13 Sayı: 3 21 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları

Öz

Bu çalışma, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı modernleşme politikaları çerçevesinde inşa edilen Bursa–Mudanya demiryolu hattını endüstri mirası perspektifinden incelemektedir. Hattın tarihsel gelişimi, istasyon yapılarının mimari özellikleri ve günümüzdeki fiziksel durumları; arşiv belgeleri, saha araştırmaları, tarihsel haritalar ve karşılaştırmalı mekânsal analizler aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bulgular, istasyon yapılarının günümüze farklı düzeylerde ulaşabildiğini ortaya koymaktadır. Tescilli kültür varlığı niteliğindeki yapıların büyük ölçüde özgün özelliklerini koruduğu, buna karşılık tescilsiz istasyonların zaman içerisinde gerçekleştirilen müdahaleler ve değişiklikler sonucunda önemli ölçüde kimlik kaybına uğradığı belirlenmiştir. Demirtaş ve Yörükali istasyonlarının karşı karşıya bulunduğu riskler, demiryolu koridorunun bütününü kapsayan kapsamlı bir koruma stratejisinin bulunmadığını göstermektedir. Uluslararası örneklerle yapılan karşılaştırmalar, Bursa–Mudanya hattının yeniden işlevlendirme uygulamaları ve kültürel miras rotalarına entegrasyon açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymakla birlikte, mevcut müdahalelerin parçalı ve sınırlı kaldığını göstermektedir. Çalışma, demiryolu hattının bir kültürel peyzaj unsuru olarak ele alınmasını esas alan bütüncül bir koruma yaklaşımının gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu doğrultuda, istasyon yapılarının tematik işlevlerle yeniden canlandırılması ve miras temelli bir kültürel rota sistemi içerisinde değerlendirilmesi önerilmektedir. Araştırma, bu yönüyle Türkiye’de demiryolu mirasına ilişkin sınırlı literatüre katkı sunmakta ve gelecekte geliştirilecek koruma politikaları ile planlama stratejileri için bilimsel bir zemin oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akalın, A. O. (2010). Bir kurum olarak Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları tarihi (Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi). YÖK Tez.
  2. Alpan, A. (2012). Geografías para el patrimonio industrial en España: El caso de Barcelona. Planlama, 1(1), 4–20.
  3. Alper, M. (1994). Mudanya Garı’ndan Montania Otel’e. Arkitekt, 417, 52-53.
  4. Anonim. (1869). Şimendiferimiz. Hüdavendigar Gazetesi, (30).
  5. Archeyes. (2024). Coal Drops Yard by Heatherwick Studio: A dynamic fusion of heritage and innovation. https://archeyes.com/coal-drops-yard-by-heatherwick-studio-a-dynamic-fusion-of-heritage-and-innovation/
  6. Archiobjects. (2023). Musée d’Orsay in Paris, Gae Aulenti. https://www.archiobjects.org/musee-dorsay-in-paris-gae-aulenti/
  7. Avcı, M. (2014). Atatürk dönemi demiryolu politikası. Atatürk Yolu Dergisi, 14, 39–58.
  8. Aydın, S. (2001). Türkiye’nin demiryolu serüvenine muhtasar bir bakış. Kebikeç, 11, 49-94.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapılı Çevrenin Tarihi ve Teorisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Kasım 2025

Kabul Tarihi

10 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Akşar, S. (2026). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(3). https://izlik.org/JA94WP45YG
AMA
1.Akşar S. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları. ATDD. 2026;13(3). https://izlik.org/JA94WP45YG
Chicago
Akşar, Sadık. 2026. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (3). https://izlik.org/JA94WP45YG.
EndNote
Akşar S (01 Haziran 2026) Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 3
IEEE
[1]S. Akşar, “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları”, ATDD, c. 13, sy 3, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA94WP45YG
ISNAD
Akşar, Sadık. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/3 (01 Haziran 2026). https://izlik.org/JA94WP45YG.
JAMA
1.Akşar S. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları. ATDD. 2026;13. Available at https://izlik.org/JA94WP45YG.
MLA
Akşar, Sadık. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 3, Haziran 2026, https://izlik.org/JA94WP45YG.
Vancouver
1.Sadık Akşar. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa–Mudanya Demiryolu Hattı: Endüstri Mirası, Mekânsal Dönüşüm ve Koruma Sorunları. ATDD [Internet]. 01 Haziran 2026;13(3). Erişim adresi: https://izlik.org/JA94WP45YG

 

Copyright and Licensing Policy

All articles published in the Journal of Academic History and Ideas / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi are copyrighted by the journal. The journal provides immediate open access to its content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0): https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ 

Under this license, users may read, download, copy, distribute, print, search, link to, reproduce, adapt, translate, and build upon the material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the author(s) and the journal.

Any commercial use of the published material requires prior written permission from the Editorial Board. Requests concerning commercial reuse should be addressed to: akademiktarihvedusunce@gmail.com 

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board. The editors and the Editorial Board disclaim any responsibility or liability for the content of published works.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). This work is licensed under CC BY-NC 4.0.