Hazar Denizi Bağlamında Kazakistan–Azerbaycan Ticari İlişkilerinin Dinamikleri ve Gelişme Perspektifleri

Öz

Bu makalede, Hazar Denizi bağlamında Azerbaycan ile Kazakistan arasındaki ticari ilişkilerin mevcut durumu ve geleceğe yönelik gelişme perspektifleri ele alınmaktadır. 2005–2023 dönemine ait dış ticaret hacmi verileri kullanılarak uzun dönemli eğilimler ile kısa dönemli ekonomik dalgalanmalar Hodrick–Prescott ve Baxter–King filtreleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. BDS testi, zaman serisinde rassal olmayan örüntüler ile yapısal bağımlılıkların varlığını ortaya koymaktadır. Bulgular, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin uzun vadede yükselen bir eğilim izlediğini, buna karşılık bölgesel ve küresel ekonomik gelişmelere bağlı dönemsel dalgalanmaların da devam ettiğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde Bakü ve Aktau limanlarının modernizasyonu, gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması ve yatırım ile ulaştırma-lojistik alanlarında iş birliğinin genişletilmesine yönelik çeşitli politika önerileri sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kazakistan
• Azerbaycan
• ticari ilişkiler
• Hazar Denizi
• ekonomik dinamikler

Dynamics and Development Prospects of Kazakhstan–Azerbaijan Trade Relations in the Context of the Caspian Sea

Abstract

This article examines the current state and future prospects of trade relations between Azerbaijan and Kazakhstan within the Caspian Sea region. Using foreign trade turnover data for the period 2005–2023, long-term trends and short-term economic fluctuations are evaluated through the Hodrick–Prescott and Baxter–King filters. The BDS test identifies the existence of non-random patterns and structural dependence in the time series. The results indicate a sustained upward tendency in bilateral trade relations, accompanied by periodic fluctuations shaped by regional and global economic developments. In light of these findings, the study offers several policy recommendations, including the modernization of the Baku and Aktau ports, the simplification of customs procedures, and the expansion of investment and transport-logistics cooperation between the two countries.

Keywords

• Kazakhstan
• Azerbaijan
• trade relations
• Caspian Sea
• economic dynamics

Kaynakça

1. Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi. (n.d.). Azərbaycanın xarici ticarəti. https://stat.gov.az/source/trade/az/f_trade/xt002_1.xls
2. AZERTAC. (2023a, April 6). Azerbaijani, Kazakh companies sign agreements. https://azertag.az/en/xeber/azerbaijani_kazakh_companies_sign_agreements-2560520
3. AZERTAC. (2023b, March 25). SOCAR starts transit of Kazakh oil. https://azertag.az/en/xeber/socar_starts_transit_of_kazakh_oil-2542970
4. Huseynov, R. (2017). Azerbaijan–Kazakhstan relations: Current situation and prospects. Przegląd Politologiczny, 22(3), 139–160. https://doi.org/10.14746/pp.2017.22.3.11
5. Ibraev, R. (2000, October 25). U nashego sotrudnichestva strategicheskiy kharakter: O svyazyakh Azerbaidzhana i Kazakhstana. Bakinskiy rabochiy, p. 3. (in Russian).
6. İmanquliyev, B. (2023, April 12). Azərbaycan–Qazaxıstan: İki regionun iki lideri: Prezident İlham Əliyev: “Ölkələrimiz arasında müttəfiqlik münasibətləri bizim qarşılıqlı fəaliyyətimizin gələcək inkişafının möhkəm təməlidir”. Azərbaycan, (75), p. 5.
7. Mahmudov, R. Z. (2005). Gosudarstvennoye regulirovaniye Azerbaidzhano-Kazakhstanskikh ekonomicheskikh otnosheniy. Audit, (2–3), 58–61. (in Russian).
8. Musayev, M. G. (2010). Problema statusa Kaspiya: K istorii voprosa. XXI vek: Itogi proshlogo i problemy nastoyashchego, (13), 52–56. (in Russian).

9. Özsoy, B. (2019). Hazar Denizi meselesi bağlamında Türk Cumhuriyetleri arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkiler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1/1), 461–478.
10. Süleymanov, E., Rahmanov, F., & Eminov, A. (2017, October 5–7). Rusya, Kazakistan ve Azerbaycan'ın devlet bütçe giderlerinde sosyal harcamaların karşılaştırmalı analizi. In International Conference on Eurasian Economies (pp. 400–411). Bişkek, Kırgızistan.
11. The Astana Times. (2023, April 6). Kazakhstan, Azerbaijan sign $55 million in contracts during trade mission to Baku. https://astanatimes.com/2023/04/kazakhstan-azerbaijan-sign-55-million-in-contracts-during-trade-mission-to-baku
12. Turan, A. P. (2010). Hazar Havzası’nda enerji diplomasisi. Bilge Strateji, 2(2), 43–73.
13. Vəliyev, Y., & Əhmədli, C. (2016, November 24–25). Xəzərin hüquqi statusu probleminin həllinə əsas yanaşmalar və beynəlxalq təcrübə. In Sosial, iqtisadi və siyasi sferaların qarşılıqlı təsir problemləri elmi-praktiki konfransın materialları (pp. 96–100). Bakı Dövlət Universiteti.