Artificial Intelligence–Supported Learning Designs in Social Sciences Education for Gifted Students

Öz

The rapid diffusion of artificial intelligence (AI) technologies is transforming educational environments and prompting new approaches to teaching and learning. Although AI-supported learning has attracted increasing scholarly attention, its pedagogical implications for the social sciences education of gifted students remain insufficiently explored. This study addresses this gap by examining how AI-supported learning designs can be conceptualized and applied within the context of social sciences education for gifted learners. The study employs a qualitative review approach based on document analysis. Academic publications produced between 2015 and 2025 were systematically examined through a thematic analysis framework in order to identify dominant approaches, conceptual models, and emerging pedagogical applications concerning AI integration in gifted education. The findings indicate that AI technologies offer significant opportunities for personalized learning experiences, accelerated and enriched content delivery, multi-perspective historical analysis, and geographically based simulations in social sciences education. Based on these findings, the study adapts a four-dimensional AI integration framework—affective, content, process, and product—to the context of social sciences learning. In addition, several AI-supported learning activities and instructional modules suitable for Science and Art Centers (BİLSEM) are proposed. By integrating theoretical discussion with design-oriented pedagogical proposals, the study contributes to the emerging literature on AI-supported learning for gifted students and provides a conceptual framework to guide future research and educational practice.

Anahtar Kelimeler

• Gifted Students
• Social Studies Education
• Artificial Intelligence
• Instructional Design
• Science and Art Centers (BILSEM)

Proje Numarası

yok

Özel Yetenekli Öğrencilerin Sosyal Bilimler Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Öğrenme Tasarımları

Öz

Bu derleme çalışmasının amacı, özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilimler eğitiminde yapay zekâ destekli öğrenme tasarımlarını kuramsal bir çerçevede incelemektir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Ulusal ve uluslararası veri tabanlarında 2015–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar sistematik biçimde taranmış ve tematik analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, yapay zekâ teknolojilerinin özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilimler eğitiminde kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri, hızlandırılmış ve derinleştirilmiş içerik sunumu, çok perspektifli tarihî analizler ve coğrafi simülasyonlar gibi alanlarda önemli fırsatlar sunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada dört boyutlu yapay zekâ entegrasyon çerçevesi (duyuşsal, içerik, süreç ve ürün) sosyal bilimler eğitimine uyarlanmış; tarihî figürlerle yapay zekâ destekli diyaloglar, çok perspektifli analiz projeleri ve sanal mekân keşifleri gibi özgün etkinlik tasarımları önerilmiştir. Ayrıca Bilim ve Sanat Merkezlerinde uygulanabilecek yapay zekâ destekli modüller geliştirilmiştir. Araştırma sonucunda, yapay zekâ destekli öğrenme tasarımlarının etkin uygulanabilmesi için öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığının geliştirilmesi, pedagojik ilkelerin merkeze alınması ve etik boyutların gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Çalışmanın, özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilimler eğitiminde yapay zekâ entegrasyonuna ilişkin alan yazına kuramsal katkı sunması ve uygulamacılara yol göstermesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• özel yetenekli öğrenciler
• sosyal bilimler eğitimi
• yapay zekâ
• öğrenme tasarımı
• BİLSEM

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, Gemlik Kaymakamlığı’nın kurumsal ve akademik destekleyici yaklaşımı çerçevesinde hazırlanmıştır.

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Bu çalışma derleme niteliğinde olup herhangi bir insan ya da hayvan üzerinde veri toplamayı gerektirmemektedir. Bu nedenle etik kurul izni gerekmemektedir. Çalışma sürecinde araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Kaynakça

1. Akdeniz, M., & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zekâ konusunda Türkiye adresli çalışmaların incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 912–932.
2. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71–88.
3. Ataman, A. (2003). Üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklar. In A. Ataman (Ed.), Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş (pp. 173–195). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
4. Avcı, H. E., & Günay, İ. U. (2024). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ tutumları: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi örneği. RESS Journal Route Educational & Social Science Journal, 11(4), 1–15.
5. Baykoç Dönmez, N. (2004). Üstün yetenekli çocukların eğitimlerinde Bilim ve Sanat Merkezlerinin kuruluşu ve işleyişinde yapılması gereken düzenlemeler. In Üstün Yetenekli Çocuklar Bildiriler Kitabı (pp. 69–73). Çocuk Vakfı Yayınları.
6. Berson, I. R., & Berson, M. J. (2023). The democratization of AI and its transformative potential in social studies education. Social Education, 87(5), 256–259.
7. Çalışkan, H., & Uzunkol, E. (2021). Sosyal bilgiler alanı, özellikleri ve temel amaçları. In V. Aktepe, M. Gündüz, N. Kurtdede Fidan, & E. Yalçınkaya (Eds.), Kuramdan uygulamaya sosyal bilgiler öğretimi (pp. 1–21). Pegem Akademi.
8. Çetin, M., & Aktaş, A. (2021). Yapay zekâ ve eğitimde gelecek senaryoları. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Eğitim Bilimleri Özel Sayısı), 4225–4268. https://doi.org/10.26466/opus.911444

9. Çığır-Dikyol, D., & Şar-İşbilen, E. (2020). Tarih öğretiminde sanal gerçeklik teknolojisi kullanımı: Çatalhöyük örneği. Journal of History School, 45, 677–712.
10. Çitil, M. (2018). Türkiye’de üstün yeteneklilerin eğitimi politikalarının değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 47(1), 143–172.
11. Ecker, J., Eckert, G., & Cummings, E. (2025). Augmenting gifted education through artificial intelligence: A four-dimensional framework for AI tutoring integration. Journal of Advanced Academics, 36(1), 1–25. https://doi.org/10.1177/1932202X251356326
12. Enç, M. (2005). Üstün beyin gücü gelişim ve eğitimleri (2nd ed.). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
13. Gagné, F. (2004). Transforming gifts into talents: The DMGT as a developmental theory. High Ability Studies, 15(2), 119–147.
14. Guilbault, K. M., Wang, Y., & McCormick, K. M. (2025). Using ChatGPT in the secondary gifted classroom for personalized learning and mentoring. Gifted Child Today, 48(2), 93–103. https://doi.org/10.1177/10762175241308950
15. Güzeldemirci, İ. C. (2024). İçerik üretiminde yapay zekâ araçlarının kullanımı. ENTIS-Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 44–52.
16. Koç, O. (2024). Sosyal bilimler eğitiminde yapay zekâ. International Journal of Social and Humanities Sciences, 8(3), 51–80.
17. McCarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, N., & Shannon, C. E. (1955). A proposal for the Dartmouth summer research project on artificial intelligence. Dartmouth College.
18. Millî Eğitim Bakanlığı. (2023). Bilim ve Sanat Merkezleri yapay zekâ uygulamaları atölye programı. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
19. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Bilim ve Sanat Merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme kılavuzu. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
20. Özbay, Y., & Palancı, M. (2011). Üstün yetenekli çocuk ve ergenlerin psikososyal özellikleri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 89–108.
21. Pane, J. F., Steiner, E. D., Baird, M. D., & Hamilton, L. S. (2015). Continued progress: Promising evidence on personalized learning. RAND Corporation.
22. Reis, S. M., & Renzulli, J. S. (2018). The five dimensions of differentiation. International Journal for Talent Development and Creativity, 6(1–2), 87–94.
23. Renzulli, J. S. (1986). The three-ring conception of giftedness: A developmental model for creative productivity. In R. J. Sternberg & J. E. Davidson (Eds.), Conceptions of giftedness (pp. 53–92). Cambridge University Press.
24. Seward, K. (2025, April). Using artificial intelligence to transform curriculum for gifted students and for teachers. NAGC Blog. https://www.nagc.org/news
25. Siegle, D. (2024). Using artificial intelligence (AI) technology to support the three legs of talent development. Gifted Child Today, 47(3), 221–227. https://doi.org/10.1177/10762175241242495
26. Şahin, F. (2020). Türkiye’de özel yeteneklilerin eğitimi: Politika belgeleri ve yasalar bağlamında bir tartışma. Yeni Türkiye, 115, 63–76.
27. UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137
28. VanTassel-Baska, J. (2018). Considerations in curriculum for gifted students. In S. I. Pfeiffer, E. Shaunessy-Dedrick, & M. Foley-Nicpon (Eds.), APA handbook of giftedness and talent (pp. 349–369). American Psychological Association.
29. Yalçın, A. (2023). Sosyal bilgilerde yapay zekâ ve veri bilimi okuryazarlığının kullanımı. İzmir Demokrasi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 87–123. https://doi.org/10.61127/idusos.1370409
30. Yell, M. M. (2023). Social studies, ChatGPT, and lateral reading. Social Education, 87(3), 138–141.
31. Yeşilyurt, S., Dündar, R., & Aydın, M. (2024). Sosyal bilgiler eğitimi alanında lisansüstü eğitimini sürdüren öğrencilerin yapay zekâ hakkındaki görüşleri. Asya Studies – Academic Social Studies, 8(27), 1–14.
32. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9th ed.). Seçkin Yayıncılık.