The Role of the CIS and GUAM in the Implementation of Settlement Measures in Conflict Zones of the South Caucasus and Moldova (1991–2020)

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 6/Ek -6 (Suppl.), 1050 - 1059, 03.01.2026

Aynur Alishanova

https://doi.org/10.5281/zenodo.18176616

Öz

The collapse of the USSR in 1991 revealed a range of geopolitical and security challenges in the post-Soviet space. Ethnic, political, and territorial conflicts intensified in states that had newly gained independence. In particular, the Nagorno-Karabakh conflict in the South Caucasus, together with the Abkhaz and Georgian–Ossetian conflicts, as well as the Transnistrian issue in Moldova, contributed to regional destabilization and increased the need for long-term settlement efforts. In response to these problems, diplomatic and political initiatives aimed at resolving conflicts were implemented through various international and regional organizations. Although regional structures such as the Commonwealth of Independent States (CIS) and GUAM (Georgia, Ukraine, Azerbaijan, and Moldova) undertook efforts to promote the peaceful resolution of conflicts, the effectiveness of these initiatives produced differing outcomes. This article examines the role of the CIS and GUAM in the settlement of conflicts in the South Caucasus and Moldova between 1991 and 2020. It analyzes the strategies adopted by these organizations, as well as their achievements and structural limitations in addressing conflicts that have become long-standing and “frozen.”

Anahtar Kelimeler

South Caucasus , conflict resolution , Nagorno-Karabakh , Abkhazia , Georgian–Ossetian conflict

Güney Kafkasya ve Moldova’daki Çatışma Bölgelerinde Çözüm Tedbirlerinin Hayata Geçirilmesinde BDT ve GUAM’ın Rolü (1991–2020)

Öz

1991 yılında SSCB’nin dağılması, Sovyet sonrası coğrafyada bir dizi jeopolitik ve güvenlik sorununu ortaya çıkarmıştır. Yeni bağımsızlığını kazanan devletlerde etnik, siyasi ve bölgesel nitelikli çatışmalar yoğunlaşmıştır. Özellikle Güney Kafkasya’daki Dağlık Karabağ çatışması ile birlikte Abhaz ve Gürcü–Oset çatışmaları ve Moldova’daki Transdinyester sorunu, bölgesel istikrarsızlığa yol açmış ve uzun vadeli çözüm çabalarına duyulan ihtiyacı artırmıştır. Bu sorunlara yanıt olarak, çatışmaların çözümüne yönelik diplomatik ve siyasi girişimler çeşitli uluslararası ve bölgesel örgütler aracılığıyla hayata geçirilmiştir. Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ve GUAM (Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova) gibi bölgesel yapılar çatışmaların barışçıl yollarla çözümünü teşvik etmeye yönelik çabalar göstermiş olsa da, bu girişimlerin etkinliği farklı sonuçlar doğurmuştur.
Bu makale, 1991–2020 yılları arasında Güney Kafkasya ve Moldova’daki çatışmaların çözümünde BDT ve GUAM’ın rolünü incelemektedir. Çalışmada, söz konusu örgütlerin benimsedikleri stratejiler ile uzun süredir devam eden ve “donmuş” nitelik kazanan çatışmaların ele alınmasında ortaya koydukları başarılar ve yapısal sınırlılıklar analiz edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Güney Kafkasya , çatışma çözümü , Dağlık Karabağ , Abhazya , Gürcü–Oset çatışması

Kaynakça

• Adliya. (2021). Soglashenie o gruppakh voennykh nabliudatelei i kollektivnykh silakh po podderzhaniiu mira v Sodruzhestve Nezavisimykh Gosudarstv (in Russian). https://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=1001
• Aze.Az. (2006). Ministr inostrannykh del Azerbaidzhana nakhoditsia s vizitom v N’iu-Iorke (in Russian). https://aze.az/news_ministr_inostrannyih_del_1354.html
• Baky Declaration “GUAM: Bringing continents together”. (2007). GUAM Official Website. https://guam-organization.org/en/baky-declaration-guam-bringing-continents-together/
• Weitz, R. (2008, August 20). GUAM and the Georgian war. Central Asia-Caucasus Analyst. https://www.cacianalyst.org/publications/analytical-articles/item/11676-analytical-articles- Hromadske. (2017). V Kieve podpisali protokol soglasheniia o zone svobodnoi torgovli mezhdu stranami GUAM (in Russian). https://hromadske.ua/ru/posts/v-kyeve-podpysaly-protokol-
• Vlasov, A. (n.d.). Azerbaidzhan i SNG. Ot kakoi integratsii my otkazyvaemsia? (in Russian). IA Center. https://ia-centr.ru/experts/1053/
• Vlasov, A. (n.d.). Azerbaidzhan i SNG. Ot kakoi integratsii my otkazyvaemsia? (in Russian). IA Center. https://ia-centr.ru/experts/1053/
• PointNews. (2006). Glavy MID stran GUAM dogovorilis’ sozdat’ sobstvennye politseiskie sily (in Russian). https://point.md/ru/novosti/politika/glavi-mid-stran-guam-dogovorilisj-sozdatj-sobstvennie-policejskie-sili-kotorie-dolzhni-zamenitj-rossijskih-mirotvorcev-v-konflik
• Zaiavlenie Soveta glav gosudarstv o provedenii operatsii po podderzhaniiu mira v zone gruzino-abkhazskogo konflikta. (1994). Sodruzhestvo. Informatsionnyi vestnik Soveta glav gosudarstv i Soveta glav pravitel’stv SNG, 1(14), 152–153. (in Russian).
• GUAM Official Website. (2007). Kommiunike Bakinskogo sammita GUAM (in Russian). http://guam-organization.org/kommyunike-bakinskogo-sammita-guam/
• Kulagin, V. M. (2007). Mezhdunarodnaia bezopasnost’. Aspekt Press. (in Russian)
• Trend IA. (2007). Natskoordinatory GUAM vstretятся v Baku dlia podgotovki povestki zasedaniia SMID (in Russian). https://www.trend.az/azerbaijan/politics/971629.html
• Trend IA. (2007). Politolog: Strany-chleny GUAM poka iavliaiutsia slabymi investorami (in Russian). https://www.trend.az/azerbaijan/politics/943795.html
• Regnum. (2009). Prezident Moldavii: “GUAM nezhiznesposoben i besperspektiven” (in Russian). https://regnum.ru/news/1116535.html
• Kommersant. (2006, September 27). Protiv rossiiskikh mirotvortsev sobiraiut politseiskie sily (in Russian), p. 1.
• ReliefWeb. (1997). General Agreement on the Establishment of Peace and National Accord in Tajikistan. https://reliefweb.int/report/tajikistan/general-agreement-establishment-peace-and-national-accord-tajikistan
• RTVI. (n.d.). Saakashvili ne veril v peregovornyi protsess. Eks-posol Gruzii v OON Iraklii Alasaniia o voine v Iuzhnoi Osetii (in Russian). https://rtvi.com/broadcast/byvshiy-posol-gruzii-v-oon-irakliy-alasaniya-o-voyne-v-yuzhnoy-osetii/
• Kreikemeyer, A. (2021). The Commonwealth of Independent States. In L. Jonson & C. Archer (Eds.), Peacekeeping and the role of Russia in Eurasia (pp. 161–162). Routledge.
• Shakirzade, N. A. (2007). Sodruzhestvo Nezavisimykh Gosudarstv. In Azerbaidzhanskaia Respublika vo vneshnepoliticheskikh i vneshneekonomicheskikh protsessakh: 1991–2006 gg. Sada. (in Russian).
• TSN. (2010). Ianukovich otkazyvaetsia ot GUAM (in Russian). https://ru.tsn.ua/ukrayina/yanukovich-otkazyvaetsya-ot-guam.html