The Role of Women in Resistance in Early Medieval North Africa: The Case of Al-Kahina (Dihya) (7th Century)

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 6/Ek -6 (Suppl.), 1154 - 1166, 03.01.2026

Ali Hedidi Moussa Djouad Abderrahman Benatiallah

Öz

This research paper examines the role of women in resistance movements in Early Medieval North Africa, with particular emphasis on the historical experience of Amazigh women in Algeria and the leadership of Dihya, known as Al-Kahina. Early Amazigh history indicates a significant female presence in social, economic, religious, and political spheres, providing an essential context for understanding women’s participation in resistance. Within this framework, the study focuses on Queen Dihya of the Aurès region, analyzing her leadership of the Jarawa tribe and her resistance to Islamic expansion during the seventh century. The paper explores her strategic approaches, most notably the scorched earth policy, and examines the long-term historical legacy attributed to her leadership. The central research questions guiding the study are as follows: How did Al-Kahina contribute to resistance against Islamic expansion in North Africa, and who was Al-Kahina in terms of her specific role in these historical events? By addressing these questions, the research highlights the complex nature of resistance and emphasizes the often-overlooked but pivotal role of women, using Al-Kahina as a critical historical case study.

Anahtar Kelimeler

Women in resistance , Al-Kahina (Dihya) , Early Medieval North Africa , Amazigh history , Islamic expansion

Erken Orta Çağ Kuzey Afrika’sında Direnişte Kadınların Rolü: El-Kahina (Dihya) Örneği (7. Yüzyıl)

Öz

Bu araştırma makalesi, Erken Orta Çağ Kuzey Afrika’sında direniş hareketlerinde kadınların rolünü incelemekte; özellikle Cezayir’deki Amazig kadınlarının tarihsel deneyimine ve El-Kahina olarak bilinen Dihya’nın liderliğine odaklanmaktadır. Erken Amazig tarihi, kadınların toplumsal, ekonomik, dinsel ve siyasal alanlarda belirgin bir varlık gösterdiğine işaret etmekte ve bu durum, kadınların direnişe katılımını anlamak açısından önemli bir bağlam sunmaktadır. Bu çerçevede çalışma, Aurès bölgesinin kraliçesi Dihya’yı merkeze almakta; onun Cerâve (Jarawa) kabilesindeki liderliğini ve yedinci yüzyılda İslami genişlemeye karşı yürüttüğü direnişi analiz etmektedir. Makale, özellikle “yakıp yıkma politikası” (scorched earth policy) başta olmak üzere Dihya’nın stratejik yaklaşımlarını incelemekte ve liderliğine atfedilen uzun vadeli tarihsel mirası değerlendirmektedir. Çalışmayı yönlendiren temel araştırma soruları şunlardır: El-Kahina, Kuzey Afrika’daki İslami genişlemeye karşı direnişe nasıl katkıda bulunmuştur ve El-Kahina bu tarihsel süreçte nasıl bir rol üstlenmiştir? Bu sorulara yanıt arayan araştırma, Erken Orta Çağ’daki direniş olgusunun karmaşık doğasını ortaya koymayı ve El-Kahina’yı güçlü bir örnek olay olarak kullanarak, kadınların çoğu zaman göz ardı edilen ancak belirleyici rolünü vurgulamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Direnişte kadınlar , El-Kahina (Dihya) , Erken Orta Çağ Kuzey Afrika’sı , Amazig tarihi , İslami genişleme

Kaynakça

• Aggoun, L. (2011). Al-Kāhina fī al-maṣādir al-ʿarabiyya bayna al-usṭūra wa-al-khiṭāb al-siyāsī. Majallat Asinag, 53, 53–62. (in Arabic).
• Albikri, A. O. (n.d.). Al-Maghrib fī dhikr bilād Ifrīqiya wa-al-Maghrib. Maktabat al-Muthannā. (in Arabic).
• Aldabaagh, A. (1968). Maʿālim al-aymān fī maʿrifat ahl al-Qayrawān. Maṭbaʿat al-Sunna al-Muḥammadiyya. (in Arabic).
• Aleati, M. S. (2002). Wakhruwn tārīkh al-Maghrib wa-al-Andalus fī al-ʿaṣr al-islāmī. Al-Jāmiʿiyya li-al-Ṭibāʿa wa-al-Nashr. (in Arabic).
• Algharayb, M. (2005). Al-jānib al-insānī fī al-muqāwamāt al-Amazīghiyya. Al-Ribāṭ. (in Arabic).
• Almaliki, A. B. (1994). Riyāḍ al-nufūs fī ṭabaqāt ʿulamāʾ al-Qayrawān wa-zuhhādihim (B. Bikūsh, Ed.; 2nd ed.). Dār al-ʿArab al-Islāmī. (in Arabic).
• Alqulqashandi, A. A. (n.d.). Maʾāthir al-anāqa fī maʿālim al-khilāfa. ʿĀlam al-Kutub. (in Arabic).
• Alsanusi, M. B. (1970). Al-durar al-saniyya fī akhbār al-sulālāt al-Idrīsiyya. Manshūrāt Maṭbaʿat al-Shabāb. (in Arabic).
• Al-Talibi, M. (1994). Al-Kāhina. In Dāʾirat al-maʿārif al-Tūnisiyya (pp. 29–45). (in Arabic).
• Althaalibi, A. A. (1990). Tārīkh shimāl Ifrīqiya min al-fatḥ al-islāmī ilā nihāyat al-dawla al-Aghlabiyya (A. B. Milād & M. Būd Dirīs, Eds.; 2nd ed.). Dār al-Gharb al-Islāmī. (in Arabic).
• Ben Dib, A. (2013). Ḥassān ibn al-Nuʿmān wa-atharuh fī irsāʾ qawāʿid al-dawla al-islāmiyya fī bilād al-Maghrib. Majallat Āfāq al-Thaqāfa wa-al-Turāth, 82, 47–66. (in Arabic).
• Benatiallah, A. (2013). Ḥassān ibn al-Nuʿmān wa-atharuh fī irsāʾ qawāʿid al-dawla al-islāmiyya fī bilād al-Maghrib. Majallat Āfāq al-Thaqāfa wa-al-Turāth, 82, 225–248. (in Arabic).
• Bouacharach, A. (2013). Al-qabāʾil al-badawiyya bi-bilād al-Maghrib al-awsaṭ: Jarāwa namūdhajan (min al-fatḥ al-islāmī ilā nihāyat al-qarn al-awwal al-hijrī) (Master’s thesis). Université Constantine 2 Abdelhamid Mehri. (in Arabic).
• Dhanun, T. A. (2004). Dirāsāt fī tārīkh wa-ḥaḍārat al-Maghrib al-islāmī. Dār al-Madār al-Islāmī. (in Arabic).
• Ibn Abd al-Hakam, A. (2001). Futūḥ Miṣr wa-al-Maghrib (A. ʿĀmir, Ed.). Al-Hayʾa al-ʿĀmma li-Quṣūr al-Thaqāfa. (in Arabic).
• Ibn Abi Daynar. (1286). Al-muʾnis fī akhbār Ifrīqiya (1st ed.). Maṭbaʿat Tūnis al-Duwaliyya. (in Arabic).
• Ibn ʿIdhārī. (1983). Al-bayān al-mughrib fī akhbār al-Andalus wa-al-Maghrib (J. Brufinsal, Ed.). Dār al-Thaqāfa. (in Arabic).
• Ibn ʿAmaira. (1984). Dawr Zanāta fī al-ḥarakāt al-madhhabiyya bi-al-Maghrib al-islāmī. Al-Muʾassasa al-Waṭaniyya li-al-Kitāb. (in Arabic).
• Ibn Khaldun. (2001). Dīwān al-mubtadaʾ wa-al-khabar fī tārīkh al-ʿArab wa-al-Barbar (S. Zakkār, Ed.). Dār al-Fikr. (in Arabic).
• Ibn Said al-Maghribi, A. A. (1970). Kitāb al-jughrāfiyā (W. al-ʿArabī, Ed.; 1st ed.). Manshūrāt al-Maktab al-Tijārī li-al-Ṭibāʿa wa-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ. (in Arabic).
• Kawati, M. (2000). Al-Yahūd fī al-Maghrib al-islāmī (1st ed.). Dār Humat. (in Arabic).
• Majhoul, M. (2005). Mafākhir al-Barbar (A. Boubaya, Ed.; 1st ed.). Dār Riqrāq li-al-Ṭibāʿa wa-al-Nashr. (in Arabic).
• Mohammed, B. (1986). Mawqif al-Kāhina min al-fatḥ al-islāmī. Majallat al-Dirāsāt al-Tārīkhiyya, 2, 19–29. (in Arabic).
• Mouanis, H. (1992). Tārīkh al-Maghrib wa-ḥaḍāratuh. Al-ʿAṣr al-Ḥadīth li-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ. (in Arabic).
• Mouanis, H. (n.d.). Fatḥ al-ʿArab li-al-Maghrib. Maktabat al-Thaqāfāt al-Dīniyya. (in Arabic). Rahmani, M. (2007). Al-Awrās fī al-ʿaṣr al-wasīṭ: Min al-fatḥ ilā intiqāl khilāfat al-Fāṭimiyyīn (27–362H / 362–537AD). Université Mentouri. (in Arabic).
• Saad Zaghloul, A. (1993). Tārīkh al-Maghrib al-ʿArabī min al-fatḥ ilā bidāyat ʿaṣr al-istiqlāl (Vol. 1, p. 217). Dār al-Maʿārif. (in Arabic).