Türkiye’de Kiplik Üzerine Yapılan Çalışmaların Kaynakçası

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de kiplik üzerine yapılmış akademik çalışmaları kapsamlı bir biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, kiplik olgusunun dilbilim içindeki yeri, tarihsel gelişimi ve Türkçe bağlamındaki temel inceleme alanları dikkate alınmıştır. Literatür taraması kapsamında makaleler, bildiriler, kitaplar, yüksek lisans tezleri ve doktora tezleri sistematik biçimde incelenmiş; elde edilen veriler belirlenen tematik kategoriler doğrultusunda düzenlenerek değerlendirilmiştir. Bulgular, Türkiye’de kiplik çalışmalarının ağırlıklı olarak biçimbilimsel ve anlambilimsel yaklaşımlar çerçevesinde yoğunlaştığını göstermektedir. Özellikle epistemik, deontik ve dinamik kiplik üzerine yapılan araştırmaların literatürde önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. Bunun yanı sıra tarihî metin incelemeleri, lehçe ve ağız araştırmaları ile kiplik belirteçlerine yönelik çalışmaların da alana kayda değer katkılar sunduğu tespit edilmiştir. Edimbilimsel yaklaşımlar, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ve disiplinler arası incelemeler bağlamında gerçekleştirilen çalışmalar da literatürde önemli bir yer edinmiştir. Sonuç olarak kiplik üzerine yapılan araştırmaların, Türk dilbilimine hem kuramsal hem de uygulamalı açıdan önemli katkılar sağladığı ve alanın giderek çeşitlenen araştırma eğilimleriyle gelişimini sürdürdüğü anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kiplik
• Türkçe
• dilbilim
• zaman
• görünüş

Bibliography of Studies on Modality in Türkiye

Öz

This study aims to provide a comprehensive bibliography of academic research conducted on modality in Türkiye. The study examines the position of modality within linguistic theory, its historical development, and its principal areas of investigation in the context of Turkish. Within the scope of the literature review, articles, conference papers, books, master’s theses, and doctoral dissertations were systematically analyzed, and the collected data were organized and evaluated according to predetermined thematic categories. The findings demonstrate that research on modality in Türkiye has predominantly focused on morphological and semantic approaches. In particular, studies on epistemic, deontic, and dynamic modality occupy a significant place in the literature. Furthermore, analyses of historical texts, dialect and vernacular studies, and investigations into modality markers have made substantial contributions to the field. Research carried out within pragmatic frameworks, in the context of teaching Turkish as a foreign language, and through interdisciplinary perspectives also constitutes an important component of the literature. Consequently, studies on modality provide significant contributions to Turkish linguistics from both theoretical and applied perspectives, while the field continues to develop through increasingly diversified research orientations.

Anahtar Kelimeler

• Modality
• Turkish
• linguistics
• tense
• aspect

Kaynakça

1. Altun, E. (2014). Firdevsü’l-İkbal’de kip ve kiplik kullanımları. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 7(14), 209–234.
2. Benzer, A. (2012). Türkçede zaman, görünüş ve kiplik. Kabalcı.
3. Bybee, J. L., Perkins, R., & Pagliuca, W. (1994). The evolution of grammar: Tense, aspect, and modality in the languages of the world. University of Chicago Press.
4. Demirel, M. V. (2021). Dilde zaman, görünüş ve kip/kiplik. Pegem Akademi.
5. Doğan, T. (2021). Kaşkay Türkçesinde -(y)AsI gelecek zaman ekinin kullanım özellikleri ve kiplik anlamları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 52, 17–34. https://doi.org/10.21563/sutad.986468
6. Gencer, D. K. (2020). Anlamsal bir fenomen olarak kiplik: Dede Korkut örneği. Nobel Bilimsel Eserler. Hacıömeroğlu, M. S. (2007). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için kiplik öğretimi üzerine materyal geliştirme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yök Tez.
7. Hendek, M. (2019). How Turkish-speaking children tackle negation when it combines with modality and (non)factivity in complex sentences [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Boğaziçi Üniversitesi]. Yök Tez.
8. Hirik, S. (2017). İstemsel eşdizimlilik ve kiplik ilişkisi: Tahmin kiplikleri örneği. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(2), 719–733.

9. Karahan, P. (2017). Expression of epistemic modality in argumentative writing: A study based on learner corpora [Yayımlanmamış doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yök Tez.
10. Kerimoğlu, C. (2011). Kiplik incelemeleri ve Türkçe. Dinozor Kitabevi.
11. Kratzer, A. (1991). Modality. In A. von Stechow & D. Wunderlich (Eds.), Semantics: An international handbook of contemporary research (pp. 639–650). De Gruyter.
12. Lyons, J. (1977). Semantics (Vol. 2). Cambridge University Press.
13. Narrog, H. (2012). Modality, subjectivity, and semantic change: A cross-linguistic perspective. Oxford University Press.
14. Nuyts, J. (2001). Epistemic modality, language, and conceptualization: A cognitive-pragmatic perspective. John Benjamins.
15. Palmer, F. R. (2001). Mood and modality (2nd ed.). Cambridge University Press.
16. Saat, H. (2023). Bilgi kipliğinde anlamı oluşturan temel unsurlar. Gazi Türkiyat, 32, 121–139.
17. Seçkin, P. (2016). Eski Anadolu Türkçesinde olasılık kipliğinin görünümü. Gazi Türkiyat, 19, 223–238.
18. Üzüm, M. (2017). Eski Anadolu Türkçesinde epistemik kiplik: Kısas-ı Enbiya örneği [Yayımlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yök Tez.
19. Üzüm, M. (2019). Eski Anadolu Türkçesinde epistemik kiplik: Kısas-ı Enbiya örneği. Nobel Akademik Yayıncılık.