İKİNCİ QARABAĞ MÜHARİBƏSİNDƏN SONRA ERMƏNİSTANIN DAXİLİ VƏZİYYƏTİ, 2020–2024

Öz

Bu məqalədə İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra 2020–2024-cü illərdə Ermənistanın daxili siyasi, iqtisadi və sosial vəziyyətində baş verən proseslər təhlil edilir. Tədqiqatın əsas məqsədi müharibənin nəticələrinin ölkədaxili idarəetmə sisteminə, iqtisadi fəaliyyətə və ictimai münasibətlərə təsirini mövcud mənbələr əsasında qiymətləndirməkdir. Araşdırmada analitik-təsviri yanaşmadan istifadə olunmuş, beynəlxalq media materialları, statistik məlumatlar və elmi tədqiqatlar müqayisəli şəkildə nəzərdən keçirilmişdir. Təhlil göstərir ki, müharibədən sonra siyasi müzakirələr və institusional dəyişikliklər intensivləşmiş, iqtisadi sahədə isə uyğunlaşma tədbirləri, o cümlədən təkrar ixrac əməliyyatlarının genişlənməsi diqqətə çıxmışdır. Sosial müstəvidə məşğulluq, miqrasiya və müharibənin humanitar nəticələri ilə bağlı məsələlər aktuallaşmışdır. Ümumilikdə, bu dövrdə baş verən dəyişikliklər Ermənistanın daxili inkişaf dinamikasına və Cənubi Qafqaz regionunda formalaşan yeni geosiyasi şəraitə təsir göstərmişdir.

Anahtar Kelimeler

• İkinci Qarabağ müharibəsi
• Ermənistan
• daxili proseslər
• post-münaqişə dövrü
• iqtisadi uyğunlaşma

The Domestic Situation in Armenia After the Second Karabakh War, 2020–2024

Öz

This article analyzes the processes that took place in Armenia’s domestic political, economic, and social environment in the period 2020–2024 following the Second Karabakh War. The main objective of the study is to evaluate the impact of the war’s outcomes on the country’s governance system, economic activity, and societal relations on the basis of available sources. An analytical-descriptive approach was employed, and international media materials, statistical data, and scholarly studies were examined comparatively. The analysis demonstrates that in the post-war period political debates and institutional changes intensified, while in the economic sphere adaptation measures, including the expansion of re-export operations, came to the fore. In the social dimension, issues related to employment, migration, and the humanitarian consequences of the war became more pronounced. Overall, the developments of this period influenced Armenia’s internal development trajectory and the emerging geopolitical environment of the South Caucasus region.

Anahtar Kelimeler

• Second Karabakh War
• Armenia
• domestic processes
• post-conflict period
• economic adaptation.

Kaynakça

1. Anadolu Agency. (2023, December 4). Armenia, US begin military exercise for peacekeeping preparedness. https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/armenia-us-begin-military-exercise-for-peacekeeping-preparedness/2989612
2. Arminfo. (2022, June 13). Posle voyny 2020 goda v Armenii 1498 chelovek poluchili gruppu invalidnosti – Mintruda v sotsialnykh voprosov. https://arminfo.info/full_news.php?id=70480 (in Russian).
3. Aydabirian, R., Libaridian, J., & Papazian, T. (2021, July). The Karabakh war of 2020 and Armenia’s future foreign and security policies. Armenia Peace Initiative. https://armeniapeace.org/wp-content/uploads/2021/09/Armenia_Foreign_and_Security_Policies.pdf
4. Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi. (2020, July 24). İşğal olunmuş ərazilərdə Azərbaycanın təbii sərvətlərinin ermənilər tərəfindən talan olunması dünya dövlətlərinin diqqət mərkəzində olmalıdır. https://eco.gov.az/az/nazirlik/xeber?newsID=11228 (in Azerbaijani).
5. Deutsche Welle. (2024, June 1). Armyanskiy tranzit: reeksport zolota i almazov iz Rossii. https://www.dw.com/ru/armanskij-tranzit-put-zolota-i-almazov-iz-rossii-na-mirovoj-rynok/a-69235168 (in Russian).
6. EADaily. (2021, January 14). Krizisnoe sostoyanie armyanskoy ekonomiki: pandemiya i voyna obrushili VVP. https://eadaily.com/ru/news/2021/01/14/krizisnoe-sostoyanie-armyanskoy-ekonomiki-pandemiya-i-voyna-obrushili-vvp (in Russian).
7. Giraqosyan, R. (2020). Krizis poslevoennoy Armenii. EaP Think Bridge, 29, 11–13. https://prismua.org/wp-content/uploads/2020/12/EaP-Think-Bridge-%E2%84%9630-2020-rus.pdf (in Russian).
8. Golos Ameriki. (2020, November 17). Prezident Armenii prizval k dosrochnym vyboram i otstavke Pashinyana. https://www.golosameriki.com/a/armenian-president-calls-for-early-elections-pm-resignation/5665695.html (in Russian).

9. Hetq. (2024, August 8). Reeksport iz Armenii: spisok tovarov vozglavlyayut zoloto, brilianty i mobilnye telefony. https://www.hetq.am/ru/article/168619 (in Russian).
10. JAMnews. (2022, April 24). Oppozitsiya Armenii vykhodit na ulitsu. Budet li vtoraya “Barkhatnaya revolyutsiya?” https://jam-news.net/ru/oppozitsiya-armenii-vykhodit-na-ulitsu-budet-li-vtoraya-barkhatnaya-revolyutsiya/ (in Russian).
11. JAMnews. (2022, August 19). Stroitelstvo gosudarstva – delo ne prostoe: mnenie o vnutripoliticheskoy situatsii v Armenii. https://jam-news.net/ru/stroit-gosudarstvo-delo-ne-prostoe/ (in Russian).
12. Kocaoglu, F., & Kuzu, M. (2023). The impact of the second Karabakh war on the Armenian economy and financial markets in the framework of Armenians foreign relations. Review of Armenian Studies, 47, 119–158.
13. Krılov, A. B. (2021). Tyazhelyy god dlya Armenii. In A. S. Prozorovskiy & V. Q. Horos (Eds.), [Book title/series information]. IMEMO RAN. (in Russian). . Modern.az. (2021, June 20). Ermənistanda seçkilərin ilkin nəticələri açıqlandı. https://modern.az/aktual/295177/ermenistanda-seckilerin-ilkin-neticeleri-aiqlandi/ (in Azerbaijani).
14. Novaya Gazeta Europe. (2023, July 20). Polza ot pobega. https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/20/polza-ot-pobega (in Russian).
15. Puxov, R. N. (2021). Burya na Kavkaze. Tsentr analiza strategii i tekhnologii. (in Russian).
16. RBC. (2020, November 18). Pashinyan predstavil plan dlya Armenii posle voyny za Karabakh. https://www.rbc.ru/politics/18/11/2020/5fb4bc719a7947e3c536afc6 (in Russian)
17. TASS. (2020, December 29). Nestabilnost i ekonomicheskie problemy: posledstviya konflikta v Karabakhe dlya Armenii. https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/10374181 (in Russian).
18. Trading Economics. (n.d.). Armenia unemployment rate. Retrieved February 3, 2026, from https://ru.tradingeconomics.com/armenia/unemployment-rate
19. Vedomosti. (2024, August 30). Armeniya gotova ubrat iz konstitutsii Karabakha, no ne ranshe 2027 goda. https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/08/30/1058884-armeniya-gotova-ubrat-iz-konstitutsii-karabah-no-ne-ranshe-2027-goda (in Russian).
20. VOA News. (2023, December 4). US troops’ arrival in Armenia for training riles Russia. https://www.voanews.com/a/us-troops-arrival-in-armenia-for-training-riles-russia/7264316.html