An Illustrative Case for Understanding Ernesto Laclau’s Conceptualization of Hegemony: The Conception of God in Ancient Egypt

Öz

This study aims to interpret Ernesto Laclau’s post-Marxist theory of hegemony through early state formation and the theocratic political structure of Ancient Egypt, and to discuss the role of religious symbols in the construction of political consent. Unlike traditional Marxist approaches that explain social order solely through production relations and class structures, the study examines how social identities are discursively constructed and how antagonism operates within this process. The research is based on qualitative methods, namely document analysis, theoretical comparison and thematic analysis. In the first stage, the concepts of articulation and antagonism from Laclau and Mouffe’s theory of hegemony, together with the concept of the empty signifier developed in Laclau’s later work, are adopted as the theoretical framework. In the second stage, the secondary literature on the religious and political structure of Ancient Egypt, and the iconographic and textual evidence reported in this literature, are analysed under two themes. The analysis suggests that the figure of the king identified with Horus functioned as a hegemonic “empty signifier” unifying the diverse demands of society, while the opposition between ma’at (order) and isfet (chaos) operated as the antagonism constituting the external frontier of this chain of equivalence. While acknowledging Laclau and Mouffe’s historical qualification that links the hegemonic form of politics to the modern democratic revolution, the study proposes that hegemonic logics may still carry interpretive value in periods such as early state formation, when meaning had not yet been fixed.

Anahtar Kelimeler

• Ernesto Laclau
• hegemony
• Ancient Egypt
• antagonism
• empty signifier

Ernesto Laclau’nun Hegemonya Kavramsallaştırmasını Anlamak İçin Bir Örnek: Eski Mısır’da Tanrı Anlayışı

Öz

Bu çalışma, Ernesto Laclau’nun post-Marksist hegemonya teorisini Eski Mısır’ın erken devlet oluşumu ve teokratik siyasal yapısı üzerinden yorumlayarak siyasal rızanın inşasında dinsel simgelerin rolünü tartışmayı amaçlamaktadır. Geleneksel Marksist yaklaşımların toplumsal düzeni yalnızca üretim ilişkileri ve sınıf yapıları üzerinden açıklayan indirgemeci perspektifinin aksine, çalışma toplumsal kimliklerin söylemsel olarak nasıl kurulduğunu ve bu süreçte antagonizmanın nasıl işlediğini incelemektedir. Araştırma, nitel yöntemlerden doküman analizi, kuramsal karşılaştırma ve tematik çözümleme üzerine kurulmuştur. İlk aşamada Laclau ve Mouffe’un hegemonya teorisindeki eklemlenme ve antagonizma kavramları ile Laclau’nun sonraki çalışmalarında geliştirdiği boş gösteren kavramı kuramsal çerçeve olarak ele alınmıştır. İkinci aşamada Eski Mısır’ın dinsel ve siyasal yapısına ilişkin ikincil literatür ile bu literatürde aktarılan ikonografik ve yazılı tanıklıklar iki tema altında çözümlenmiştir. Analiz sonucunda Horus ile özdeşleşen kral figürünün toplumun farklı taleplerini bir araya getiren hegemonik bir “boş gösteren” işlevi gördüğü, ma’at (düzen) ile isfet (kaos) arasındaki karşıtlığın ise bu eşdeğerlik zincirinin dışsal sınırını kuran antagonizma olarak işlediği ileri sürülmüştür. Çalışma, Laclau ve Mouffe’un hegemonik siyaset biçimini modern demokratik devrimle ilişkilendiren tarihsel sınırlamasını kabul etmekle birlikte, hegemonik mantıkların erken devlet oluşumu gibi anlamın henüz sabitlenmediği dönemlerde de yorumlayıcı bir değer taşıyabileceğini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ernesto Laclau
• hegemonya
• Eski Mısır
• antagonizma
• boş gösteren

Kaynakça

1. Assmann, J. (2001). Mısır: Kültür ve anlam (N. Nişancı, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1996’da yayımlandı).
2. Bellah, R. N. (2017). İnsan evriminde din: Eski Taş Çağından Eksen Çağına (M. Tunçay, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Orijinal eser 2011’de yayımlandı).
3. Bowie, M. (2007). Lacan (V. P. Şener, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları. (Orijinal eser 1991’de yayımlandı).
4. Çifçi, M. K. (2010). Eski Mısır dininde tanrı ve öte dünya inancı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
5. Gramsci, A. (1971). Selections from the prison notebooks (Q. Hoare & G. Nowell Smith, Ed. & Çev.). International Publishers. (Orijinal eser 1948–1951’de yayımlandı).
6. Güzel, E. (2017). Eski Mısır tarihindeki dinsel yönetim stratejisinin Ptolemaios Hanedanı’ndaki yansımaları. Asya Studies – Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar, 1(2), 27–35. https://doi.org/10.31455/asya.372124
7. Laclau, E. (2000). Boş gösterenler siyasette niçin önemlidir? İçinde Evrensellik, kimlik ve özgürleşme (E. Başer, Çev.; ss. 95–109). Birikim Yayınları. (Orijinal eser 1996’da yayımlandı).
8. Laclau, E. (2007). Popülist akıl üzerine (N. B. Çelik, Çev.). Epos Yayınları. (Orijinal eser 2005’te yayımlandı).

9. Laclau, E. (2015). Marksist teoride ideoloji ve politika (F. Gültekin, Çev.). Doruk Yayınları. (Orijinal eser 1977’de yayımlandı).
10. Laclau, E., & Mouffe, C. (2012). Hegemonya ve sosyalist strateji: Radikal demokratik bir politikaya doğru (A. Kardam, Çev.; 2. bs.). İletişim Yayınları. (Orijinal eser 1985’te yayımlandı).
11. Wilkinson, T. A. H. (1999). Early dynastic Egypt. Routledge.
12. Žižek, S. (2010). Yamuk bakmak: Popüler kültürden Jacques Lacan’a giriş (T. Birkan, Çev.; 4. bs.). Metis Yayınları. (Orijinal eser 1991’de yayımlandı).