From Archaeological Object to Artistic Practice: Reinterpreting an Anatolian Idol through the Felt-Making Technique

Öz

Idols are cult objects that emerged as abstract representations of gods and goddesses and reflect the belief systems of early societies. Anatolian idols that have survived from ancient civilizations constitute the subject of this study. The primary reason for focusing on these idols is that, despite having survived from prehistoric times to the present, they continue to preserve their mystery regarding their meaning and function. Felt-making is one of the traditional crafts transmitted from generation to generation and has historically served both functional and aesthetic purposes. With the rise of industrial production and changing living conditions, the traditional uses of felt have declined; however, it has recently regained significance within the contexts of cultural heritage preservation, sustainability, and the creative industries. This study aims to explore the relationship between felt art and contemporary artistic practice through the reinterpretation of an Early Bronze Age idol while highlighting the cultural and aesthetic potential of felt and presenting an interdisciplinary perspective that brings together art history and traditional crafts. The study focuses on the reinterpretation of an Early Bronze Age idol preserved in the Anatolian Civilizations Museum through the medium of contemporary felt art. An idol was selected from the museum collection based on its aesthetic qualities and formal integrity. The selected object was digitally processed using Photoshop and Texcelle software, and an abstract design inspired by its form was subsequently developed. The research was conducted using a design-based research methodology.

Anahtar Kelimeler

• Art
• Early Bronze Age
• Idol
• Anatolian Civilizations Museum
• Felt-Making

Arkeolojik Nesneden Sanat Pratiğine: Bir Anadolu İdolünün Keçe Tekniği ile Yeniden Yorumu

Öz

İdoller, Tanrı ve Tanrıça tasvirlerinin soyutlanmış biçimleri olarak ortaya çıkan ve erken dönem inanç sistemlerini temsil eden kült nesneleridir. Anadolu’nun ilk çağ medeniyetlerinden günümüze ulaşan idoller, bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada idollerin ele alınmasının temel nedeni, tarih öncesi dönemlerden günümüze ulaşmalarına karşın anlam ve işlevlerine dair gizemlerini hâlâ korumalarıdır. Keçecilik, kuşaktan kuşağa aktarılan geleneksel el sanatları arasında yer almakta olup tarih boyunca hem işlevsel hem de estetik bir malzeme olarak kullanılmıştır. Endüstriyel üretim ve modern yaşam koşullarıyla birlikte kullanım alanları daralan keçe, günümüzde kültürel mirasın korunması, sürdürülebilirlik ve yaratıcı endüstriler bağlamında yeniden değer kazanmaktadır. Bu çalışmada, Eski Tunç Çağı'na ait bir idolden yola çıkarak keçe sanatının çağdaş sanatla kurduğu ilişkiyi ortaya koymak, malzemenin kültürel ve estetik potansiyeline dikkat çekmek ve sanat tarihi ile el sanatları arasında disiplinler arası bir yaklaşım sunmak amaçlanmıştır. Çalışma, Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde yer alan Eski Tunç Çağı'na ait bir idolün günümüz keçe sanatına aktarılmasını kapsamaktadır. Müze koleksiyonundan estetik nitelikleri ve form bütünlüğü dikkate alınarak seçilen idol, Photoshop ve Texcelle programları aracılığıyla dijital ortama aktarılmış ve bu idolden soyut bir tasarım oluşturulmuştur. Çalışmada yöntem olarak tasarım tabanlı araştırma modeli kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sanat, Eski Tunç Çağı, İdol, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Keçecilik

Anahtar Kelimeler

• Sanat
• Eski Tunç Çağı
• İdol
• Anadolu Medeniyetleri Müzesi
• Keçecilik

Kaynakça

1. Aktüre, S. (2004). Anadolu’da Bronz Çağı kentleri. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
2. Akurgal, E. (2005). Anadolu kültür tarihi. TÜBİTAK Yayınları.
3. Anadolu Medeniyetleri Müzesi. (2010). Müze eserleri. Dönmez Ofset.
4. Atayık, Ö. (2020). Tohumdan toprağa, topraktan İdol’e (Yüksek lisans tezi, Altınbaş Üniversitesi). YÖK Tez.
5. Aydıngün, Ş. G. (2005). Tunç Çağı’nın gizemli kadınları. Yapı Kredi Yayınları.
6. Begiç, H. N. (2017). Türk keçecilik sanatı. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
7. Belli, O. (2001). Anadolu tanrıçaları. Promote Yayıncılık. Diyarbekirli, N. (1972). Hun sanatı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
8. Ergenekon, C. (1994). Tepme keçelerin tarihsel gelişimi ile renk, desen, teknik ve kullanım özellikleri (Doktora tezi, Gazi Üniversitesi). YÖK Tez.

9. Gürçay, H. (1966). Keçe ve Keçecilik. Türk Etnografya Dergisi, 59, 21-32. https://izlik.org/JA68TM72GT
10. Kıraç, Y. (2021). 100. yılında Anadolu Medeniyetleri Müzesi. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, 82, 156–177.
11. Koyuncu Okca, A. (2022). Denizli-Çal Alfaklar’daki son kepenek ustası: Hüseyin Öksüz ve çalışmaları. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 15(29), 149–170.
12. Makowski, M. (2005). Anthropomorphic figurines of Early Bronze Age Anatolia. Archeologia, 56, 7–30.
13. Saltuk, S. (1997). Arkeoloji sözlüğü. İnkılap Kitabevi.
14. Seyirci, M., & Topbaş, A. (1982). Anadolu’da keçecilik. II. Uluslararası El Sanatları Sempozyumu Bildirileri (577-597). Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yayınları.
15. Sözen, M., & Tanyeli, U. (2003). Sanat kavram ve terimleri sözlüğü. Remzi Kitabevi.
16. Subaşı Avar, Ş. (2025). Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde yer alan Eski Tunç Çağı’na ait idollerin geleneksel keçe tekniği ile uygulanması (Doktora tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi). YÖK Tez.
17. Temizer, R. (1979). Anadolu Medeniyetleri Müzesi: Museum of Anatolian Civilizations. Kültür Bakanlığı Yayınları.
18. Yetilmezsoy, D. B. (2006). Tarihöncesi figürinlerin yorumlanmasında düşünsel ve kuramsal yaklaşımlar (Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi). YÖK Tez.
19. Yücel, Ç. (2018). Tarih öncesi insan biçimli figürinler hakkında genel bir değerlendirme. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 228–239.