Azerbaycan ve Türkiye Halkları Arasındaki İlişkilerin Tarihsel Köklerine Genel Bir Bakış

Öz

Azerbaycan ve Türkiye halkları arasındaki ilişkiler, uzun tarihsel süreçler içerisinde şekillenmiş çok katmanlı ve süreklilik arz eden bir yapı sergilemektedir. Bu ilişkiler yalnızca coğrafi yakınlık veya dilsel benzerliklerle açıklanamayacak kadar derin olup, etnik köken birliği, kültürel süreklilik ve ortak tarihsel tecrübelerin etkileşimiyle oluşmuştur. Türk etnosunun teşekkül sürecinde Azerbaycan ve Anadolu coğrafyaları hem geçiş alanı hem de yerleşim sahası olarak belirleyici rol oynamış, bu durum iki bölge arasında kalıcı bir etkileşim zemini meydana getirmiştir. Orta Çağ’da Selçuklu siyasi yapılanması ile kurumsallaşan ilişkiler, ortak bir siyasal ve kültürel alanın oluşmasına imkân tanımıştır. Safevî ve Osmanlı dönemlerinde ise siyasal rekabet ve mezhepsel farklılıklar ortaya çıkmış, ancak kültürel ve dilsel süreklilik korunmuştur. Yeni ve modern dönemlerde bu ilişkiler, millî kimlik inşası ve ideolojik yakınlaşma çerçevesinde yeniden şekillenmiştir. Günümüzde Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ilişkiler, tarihsel mirasın çağdaş siyasal ve stratejik iş birliklerine yansıması olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaycan–Türkiye ilişkileri
• Türk halkları
• ortak etnik köken
• Selçuklular
• Safevîler
• Osmanlı Devleti

A General Overview of the Historical Roots of Relations Between Azerbaijan and Turkey

Abstract

The relations between Azerbaijan and Turkey display a multi-layered and historically continuous structure shaped over extended periods. These relations cannot be sufficiently explained solely by geographical proximity or linguistic similarity; rather, they are grounded in shared ethnic origins, cultural continuity, and the interaction of common historical experiences. During the formation of Turkic identity, the regions of Azerbaijan and Anatolia played a decisive role both as transitional zones and areas of settlement, thereby establishing a lasting basis for mutual interaction. In the Middle Ages, the institutionalization of relations under the Seljuk political framework enabled the emergence of a common political and cultural sphere. During the Safavid and Ottoman periods, although political rivalry and sectarian differences emerged, cultural and linguistic continuity was largely maintained. In the modern era, these relations were reshaped within the framework of nation-building processes and ideological convergence. Today, relations between Azerbaijan and Turkey can be understood as the continuation of a shared historical legacy reflected in contemporary political and strategic cooperation.

Keywords

• Azerbaijan–Turkey relations
• Turkic peoples
• shared ethnic origin
• Seljuks
• Safavids
• Ottoman Empire

Kaynakça

1. Aliyev, K. (2016). Səlcuqlar dövründə Azərbaycan. Bakı.
2. Guliyev, V. (2019). Orta əsr Türk dövlətləri. Bakı.
3. Hasanov, A. (2018). Türk xalqlarının tarixi. Bakı.
4. Huseynova, M., Talishinsky, E., Yilmaz, B. A., Babayeva-Şükürova, F., İsmayılov, S., & İşbilir, C. (2025). Shared identity and philosophical heritage: The history of thought in Turkic culture. BZT Turan Publishing House.
5. Kasımov, M. (2020). Türkçülük ideologiyası. Bakı.
6. Məmmədov, S. (2017). Səfəvi dövləti. Bakı.
7. Süleymanov, C. (2015). Azərbaycan etnogenezi. Bakı.
8. Talışinski, E., & Nadirova, S. (2024). M. Ə. Rəsulzadənin siyasi görüşlərində milli identiklik məsələsinə dair. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araşdırmaları Dərgisi, xüsusi buraxılış, 263–275.