Araştırma Makalesi

İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî'nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme

Cilt: 13 Sayı: 4 4 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî'nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, çağdaş İran edebiyatının önemli yazarlarından Muhammed Hicâzî'nin aristokrat kökeni ve bürokratik tecrübesinin modern İran romanının gelişimindeki rolünü, Zîbâ (1930) romanı üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Meşrutiyet sonrası İran'ın sosyal ve kültürel krizlerini konu edinen Zîbâ, erken dönem toplumsal roman örneklerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Eser, dinî değerlerle yetişmiş idealist bir genç olan Şeyh Hüseyin'in, Zîbâ adlı hırslı bir kadına duyduğu aşkla başlayan ahlaki ve toplumsal çözülme sürecini merkeze almaktadır. Hicâzî, siyasal ve bürokratik tecrübelerinden hareketle Tahran bürokrasisindeki rüşvet, adam kayırmacılık ve nepotizm gibi yapısal sorunları toplumsal eleştiri çerçevesinde işlemektedir. Savunma raporu biçiminde kurgulanan roman, karakter psikolojisini doğrudan açıklamak yerine olay örgüsü ve karakterlerin eylemleri aracılığıyla yansıtmaktadır. Yapısal bazı zayıflıklarına rağmen Zîbâ, kadın karakterlerin psikolojik çözümlemeleri ve Farsça nesre kazandırdığı anlatım özellikleriyle modern İran romanının gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, Zîbâ romanı metin çözümleme ve sosyolojik eleştiri yöntemleri kullanılarak incelenmiş; eserin modern İran romanının oluşum sürecindeki yeri ve toplumsal eleştiri anlayışı değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Makalem etik beyan gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Ajand, Y. (1373). Derâmedî ber Dâstân-nevîsî der Îrân. In Edebiyât-i Dâstânî der Îrân ve Memâlik-i İslâmî. Neşr-i Ârmîn. (in Persian).
  2. Arûzî, N., & Kazvînî, M. (n.d.). Çehâr Makāle. İntişârât-i İrs. (in Persian).
  3. Aryanpûr, Y. (1374). Ez Nîmâ tâ Rûzigâr-i Mâ (1st ed.). İntişârât-i Zevvâr. (in Persian).
  4. Askerî, A. (1389). Nakd-i İctimâî-yi Român-ı Muâsır-ı Fârsî. Neşr-i Ferzan Rûz. (in Persian).
  5. 'Avfî, M. b., & Abbâsî, M. (1361). Tezkire-i Lübâbu'l-Elbâb. Kitâbfurûşî-yi Fahr-u Râzî. (in Persian).
  6. Bel'amî, E. A., & Rûşen, M. (Ed.). (1378). Târîhnâme-i Taberî (Gerdânîde-i Mensûb bi Bel'amî). Suruş. (in Persian).
  7. Bilgen, B. (2000). Çağdaş İran yazarlarından Ali Deştî. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 40(1–2), 37–57.
  8. Çegînî Aliabâdî, N. (n.d.). Lahn va Fazâsâzî dar Român-e "Zîbâ" Neveşte-ye Mohammad Hejâzî. https://parah.blogsky.com/1391/09/30/post-209. (in Persian).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fars Dili, Edebiyatı ve Kültürü

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

4 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

4 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

4 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Çelik, Z. K. (2026). İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(4). https://izlik.org/JA28AK23RF
AMA
1.Çelik ZK. İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme. ATDD. 2026;13(4). https://izlik.org/JA28AK23RF
Chicago
Çelik, Zeynep Kübra. 2026. “İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (4). https://izlik.org/JA28AK23RF.
EndNote
Çelik ZK (01 Ağustos 2026) İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 4
IEEE
[1]Z. K. Çelik, “İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme”, ATDD, c. 13, sy 4, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28AK23RF
ISNAD
Çelik, Zeynep Kübra. “İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/4 (01 Ağustos 2026). https://izlik.org/JA28AK23RF.
JAMA
1.Çelik ZK. İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme. ATDD. 2026;13. Available at https://izlik.org/JA28AK23RF.
MLA
Çelik, Zeynep Kübra. “İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 4, Ağustos 2026, https://izlik.org/JA28AK23RF.
Vancouver
1.Zeynep Kübra Çelik. İran Edebiyatında Modern Romanın Oluşumu: Muhammed Hicâzî’nin Zîbâ Romanı Üzerine Bir İnceleme. ATDD [Internet]. 01 Ağustos 2026;13(4). Erişim adresi: https://izlik.org/JA28AK23RF

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

2025 SOBİAD Journal Metrics
Citation Count: 90 • Impact Value: 0.205 • Quartile: Q2

https://atif.sobiad.com/ 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiUTIucG5nIiwicGF0aCI6IjU4MDMvM2Y2My8wMzJmLzZhNzNjOGRlNTUxMmM4LjMxOTI1MzY0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3NjU1OCwibm9uY2UiOiI5NzA2NTcwYjJjZGVhZmM4ODU2NDljNWJkZjNhNjQ3ZSJ9.S8EaUu-fmZna_dXRXNuK26x6n-V5w3fzzPHpnIYT6-o