Araştırma Makalesi

Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890)

Cilt: 13 Sayı: 5 11 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890)

Öz

Bu çalışma, Makriköy’de (Bakırköy) meydana gelen bir kuduz vakasının Osmanlı son dönemi basınında (1889-1890) nasıl ele alındığını inceleyerek sokak köpekleri meselesinin kamusal bir tartışma alanına dönüşümünü analiz etmektedir. Araştırmanın temel kaynaklarını, dönemin önemli gazetelerinden Mizan’da yayımlanan haber ve makaleler ile Osmanlı arşiv belgeleri oluşturmaktadır. Çalışmada tarihsel araştırma yöntemi benimsenmiş; gazete metinleri söylem analizi çerçevesinde değerlendirilirken arşiv belgeleri olayın idari ve kurumsal boyutunu ortaya koymak amacıyla kullanılmıştır. İnceleme sonucunda, başlangıçta münferit bir kuduz vakası olarak aktarılan olayın gazete söylemi aracılığıyla genişleyen bir kamusal meseleye dönüştüğü görülmüştür. Mizan, sokak köpekleri konusunu yalnızca haber düzeyinde ele almamış; kamu sağlığı, şehir düzeni, güvenlik ve merhamet kavramları etrafında çok katmanlı bir tartışma üretmiştir. Özellikle kuduz korkusunun, köpeklerin şehir yaşamındaki varlığını kamusal bir tehdit olarak çerçevelediği ve müdahale önerilerinin meşrulaştırılmasında etkili olduğu anlaşılmaktadır. Gazetedeki farklı görüşler, meselenin tek yönlü bir söylem alanı oluşturmadığını, aksine toplumsal ve ahlaki boyutlarıyla tartışmalı bir konu hâline geldiğini göstermektedir. Arşiv belgeleri ise bu tartışmaların yalnızca basın söylemi düzeyinde kalmadığını, idari mekanizmaları da harekete geçirdiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, Osmanlı Devleti’nin son döneminde kamu sağlığı, şehir yönetimi ve hayvan politikaları arasındaki ilişkinin basın aracılığıyla nasıl kamusal tartışmaya dönüştürüldüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbayar, N. (2001). Osmanlı yer adları sözlüğü. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  2. Argunhan, B. (2022). İstanbul şehremaneti (1855-1858). Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 2(1), 149⁠–⁠180. https://izlik.org/JA56PH78DR
  3. Aykanat, M. (2024). Osmanlı hukukunda ve uygulamasında sokak köpekleri. Ombudsman Akademik, (20), 47-80. https://izlik.org/JA69XM33TH
  4. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA). (t.y.). Dâhiliye Nezareti Mektubi Kalemi (DH. MKT.), 1381/5, 1398/10, 1681/55 ve 1682/1; Yıldız Sadaret Hususi Maruzat Evrakı (Y. A. HUS.), 231/42; Yıldız Mütenevvi Maruzat Evrakı (Y. MTV), 20/20 [Arşiv belgeleri].
  5. Çavuş, R. (2017). II. Abdülhamid döneminde dâülkelp (köpek hastalığı kuduz) tedavihanesi. Vakanüvis Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 2(1), 45-61. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.303270
  6. Çekim, M. (2023). Sultan II. Abdülhamid döneminde taltîfât (1876⁠–⁠1909) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
  7. Çekim, M. (2026). Ölümün dili ve ritüeli: İkdam gazetesi ışığında Osmanlı basınındaki ölüm haberleri (1898⁠–⁠1903). Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 93-107. https://doi.org/10.5281/zenodo.19221036
  8. De Amicis, E. (2009). İstanbul (S. Tezcan Yanar, Çev.). Pegasus Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

25 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

11 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Çekim, M. (2026). Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890). Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(5). https://izlik.org/JA32KG83RG
AMA
1.Çekim M. Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890). ATDD. 2026;13(5). https://izlik.org/JA32KG83RG
Chicago
Çekim, Meryem. 2026. “Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890)”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (5). https://izlik.org/JA32KG83RG.
EndNote
Çekim M (01 Ekim 2026) Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890). Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 5
IEEE
[1]M. Çekim, “Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890)”, ATDD, c. 13, sy 5, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32KG83RG
ISNAD
Çekim, Meryem. “Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890)”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/5 (01 Ekim 2026). https://izlik.org/JA32KG83RG.
JAMA
1.Çekim M. Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890). ATDD. 2026;13. Available at https://izlik.org/JA32KG83RG.
MLA
Çekim, Meryem. “Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890)”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 5, Ekim 2026, https://izlik.org/JA32KG83RG.
Vancouver
1.Meryem Çekim. Bir Kuduz Vakasından Kamusal Tartışmaya: Mizan Gazetesinde Sokak Köpekleri Meselesinin Temsili (İstanbul, 1889-1890). ATDD [Internet]. 01 Ekim 2026;13(5). Erişim adresi: https://izlik.org/JA32KG83RG

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

2025 SOBİAD Journal Metrics
Citation Count: 90 • Impact Value: 0.205 • Quartile: Q2

https://atif.sobiad.com/ 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiUTIucG5nIiwicGF0aCI6IjU4MDMvM2Y2My8wMzJmLzZhNzNjOGRlNTUxMmM4LjMxOTI1MzY0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3NjU1OCwibm9uY2UiOiI5NzA2NTcwYjJjZGVhZmM4ODU2NDljNWJkZjNhNjQ3ZSJ9.S8EaUu-fmZna_dXRXNuK26x6n-V5w3fzzPHpnIYT6-o