Modern Dönemde Azerbaycan–Türkiye Kültürel İlişkileri ve Türk Dünyasında Entegrasyon Süreci

Öz

Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler, ortak tarih, dil, din ve millî-manevî değerler temelinde şekillenen stratejik bir iş birliği modeli niteliği taşımaktadır. Azerbaycan’ın bağımsızlığını yeniden kazanmasının ardından iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler yeni bir gelişim aşamasına girmiştir. Bu çalışma, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki kültürel ilişkilerin gelişim süreçlerini, temel yönlerini ve modern dönemdeki kurumsal iş birliği mekanizmalarını incelemektedir. Araştırmada bilim, eğitim, sanat, kültürel mirasın korunması, uluslararası kuruluşlar çerçevesindeki iş birlikleri ve Türk dünyasının bütünleşme süreci kapsamlı biçimde analiz edilmiştir. Çalışmada karşılaştırmalı tarihsel analiz yöntemi kullanılmış; devlet belgeleri, bilimsel çalışmalar ve uluslararası kuruluşların raporları temel kaynaklar olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, “Tek millet, iki devlet” anlayışının Azerbaycan–Türkiye ilişkilerinin ideolojik temelini oluşturduğunu göstermektedir. Ayrıca TÜRKSOY, Türk Devletleri Teşkilatı ve UNESCO bünyesindeki faaliyetlerin kültürel bütünleşmenin kurumsal yapısını güçlendirdiği; eğitim ve bilim alanındaki ortak projelerin ise stratejik yakınlaşmayı desteklediği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak Azerbaycan–Türkiye kültürel ilişkileri, yalnızca ikili iş birliği modeli değil, aynı zamanda Türk dünyasında entegrasyonun önemli unsurlarından biri olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaycan–Türkiye ilişkileri
• kültürel diplomasi
• Türk dünyası
• kültürel entegrasyon
• uluslararası kuruluşlar

Modern Cultural Relations Between Azerbaijan and Türkiye and the Integration Process in the Turkic World

Öz

The relations between the Republic of Azerbaijan and the Republic of Türkiye represent a strategic cooperation model shaped by shared history, language, religion, and national and spiritual values. Following the restoration of Azerbaijan’s independence, political, economic, and cultural relations between the two countries entered a new phase of development. This study examines the developmental stages, principal directions, and institutional cooperation mechanisms of cultural relations between Azerbaijan and Türkiye in the modern era. The research comprehensively analyzes cooperation in the fields of science, education, art, preservation of cultural heritage, collaboration within international organizations, and the broader integration process in the Turkic world. A comparative historical analysis method was employed, and official state documents, academic studies, and reports of international organizations were utilized as the primary sources of the research. The findings demonstrate that the principle of “One nation, two states” constitutes the ideological foundation of Azerbaijan–Türkiye relations. Furthermore, the activities carried out within the frameworks of TÜRKSOY, the Organization of Turkic States, and UNESCO have strengthened the institutional structure of cultural integration, while joint projects in science and education have reinforced strategic rapprochement between the two countries. In conclusion, Azerbaijan–Türkiye cultural relations should be regarded not only as a bilateral cooperation model but also as one of the principal components of integration within the Turkic world.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaijan–Türkiye relations
• cultural diplomacy
• Turkic world
• cultural integration
• international organizations

Kaynakça

1. Əliyev, H. Ə. (1997). Müstəqilliyimiz əbədidir (1-ci cild). Azərnəşr.
2. Guliyeva, N. (2025). Development of education in Azerbaijan: Historical path, modern trends and prospects. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(4), 109–128. https://doi.org/10.5281/zenodo.17322798
3. Huseynova, M., Talishinsky, E., Yilmaz, B. A., Babayeva-Shukurova, F., Ismayilov, S., & Ishbilir, C. (2025). Shared identity and philosophical heritage: The history of thought in Turkic culture. BZT Turan Publishing House. https://doi.org/10.30546/19023.978-9952-8596-1-4.2025.0012
4. Ismayilov, S. (2025). Azerbaijan–Türkiye: Strategic cooperation in science, education and culture. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(3), 742–751. https://doi.org/10.5281/zenodo.17184601
5. Talishinski, E. (2023). Haydar Aliyev ve dini siyaset (Türkiye-Azerbaycan işbirliği bağlamında). In National leader Heydar Aliyev in the 100th anniversary: Investigation in the context of Turkey-Azerbaijan relations (pp. 79–93). Özgür Yayın Dağıtım Ltd. Şti.
6. Talishinski, E. B., & Hasanli, E. A. (2018). Religious education: Socio-philosophical and political aspect. Virtus, 22, 34–38.