Freedom, Gender, and the Regulating Gaze among Student Migrants: The Case of Azerbaijani and Turkish Student Migrants in Lithuania

Öz

This article examines why women and men within the same ethnographic field use the concept of freedom to describe materially different experiences. Drawing on nine months of fieldwork conducted in two Lithuanian student dormitories, sixteen in-depth interviews, and more than two hundred and forty hours of participant observation among Azerbaijani and Turkish student migrants, I argue that women in this corpus describe a form of freedom that is bodily, sartorial, ambient, and morally unobserved. Men, by contrast, more often describe a freedom that is political, mobile, rights-based, and associated with the withdrawal of the state as a source of everyday constraint. The findings further suggest that this distinction cannot be explained by biological gender alone. A queer male participant whose pre-migration life had been organised through the same architecture of moral observation that shaped the lives of the women participants described freedom in terms that closely resembled the women’s accounts. The pattern corresponds to what I term the regulating gaze: the cumulative attention of family members, neighbours, kin networks, and small-scale moral discourse under which participants lived prior to migration. Situated at the intersection of the anthropology of freedom and scholarship on gendered transnational migration, the article proposes the regulating gaze as a heuristic that enables researchers to examine gendered experiences of migration without reducing explanation to gender alone.

Anahtar Kelimeler

• student migration
• freedom
• ethnography
• Lithuania
• Azerbaijan
• Türkiye

Öğrenci Göçmenler Arasında Özgürlük, Toplumsal Cinsiyet ve Düzenleyici Bakış: Litvanya’daki Azerbaycanlı ve Türkiyeli Öğrenci Göçmenler Örneği

Öz

Bu makale, aynı etnografik alanda yer alan kadın ve erkeklerin özgürlük kavramını neden maddi olarak farklı deneyimleri ifade etmek için kullandıklarını incelemektedir. Litvanya’daki iki öğrenci yurdunda yürütülen dokuz aylık saha araştırmasına, on altı derinlemesine görüşmeye ve iki yüz kırk saati aşan katılımcı gözleme dayanan çalışma, kadın katılımcıların özgürlüğü bedensel, giyim pratikleriyle ilişkili, çevresel ve ahlaki gözetimden uzak bir deneyim olarak tanımladıklarını göstermektedir. Erkek katılımcılar ise özgürlüğü daha çok siyasal, hareketlilik odaklı, hak temelli ve devletin gündelik yaşam üzerindeki etkisinin geri çekilmesiyle ilişkili bir durum olarak ifade etmektedir. Bulgular, bu farklılığın yalnızca biyolojik cinsiyetle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Göç öncesi yaşamı kadın katılımcıların deneyimlediğine benzer bir ahlaki gözlem ve denetim düzeni içerisinde şekillenen queer bir erkek katılımcı, özgürlüğü kadınların kullandığı kavramsal çerçeveye oldukça yakın biçimde tanımlamıştır. Bu örüntü, çalışmada “düzenleyici bakış” olarak adlandırılan olguya işaret etmektedir. Düzenleyici bakış, bireylerin göç öncesinde aile, akrabalık çevresi, komşuluk ilişkileri ve küçük ölçekli toplumsal çevrelerde dolaşıma giren ahlaki değerlendirmelerin sürekli etkisi altında yaşamalarını ifade etmektedir. Özgürlük antropolojisi ile toplumsal cinsiyet temelli ulusötesi göç literatürünün kesişiminde konumlanan bu çalışma, düzenleyici bakış kavramını, toplumsal cinsiyetin göç deneyimindeki etkilerini incelemeye olanak tanırken analizi yalnızca toplumsal cinsiyete indirgemeyen açıklayıcı bir kavramsal araç olarak önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• öğrenci göçü
• özgürlük
• etnografi
• Litvanya
• Azerbaycan
• Türkiye

Kaynakça

1. Abu-Lughod, L. (2013). Do Muslim women need saving? Harvard University Press.
2. Anthias, F. (2002). Where do I belong? Narrating collective identity and translocational positionality. Ethnicities, 2(4), 491–514. https://doi.org/10.1177/14687968020020040301
3. Antonsich, M. (2010). Searching for belonging: An analytical framework. Geography Compass, 4(6), 644–659. https://doi.org/10.1111/j.1749-8198.2009.00317.x
4. Berlin, I. (2002). Two concepts of liberty. In H. Hardy (Ed.), Liberty (pp. 166–217). Oxford University Press. (Original work published 1958).
5. Boyd, M. (2021). Women, gender, and migration trends in a global world. In C. Mora & N. Piper (Eds.), The Palgrave handbook of gender and migration (pp. 19–36). Palgrave Macmillan.
6. Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Pantheon Books.
7. Friedman, J. (1994). Cultural identity and global process. Sage.
8. Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.

9. Hondagneu-Sotelo, P. (1994). Gendered transitions: Mexican experiences of immigration. University of California Press.
10. Humphrey, C. (2007). Alternative freedoms. Proceedings of the American Philosophical Society, 151(1), 1–10.
11. Ibayev, S. (2026). Free but not at home: (Dis)belonging among Azerbaijani and Turkish student migrants in Lithuania [Unpublished master's thesis]. Vytautas Magnus University.
12. Laidlaw, J. (2014). The subject of virtue: An anthropology of ethics and freedom. Cambridge University Press.
13. Lambek, M. (Ed.). (2010). Ordinary ethics: Anthropology, language, and action. Fordham University Press.
14. Mahler, S. J., & Pessar, P. R. (2001). Gendered geographies of power: Analyzing gender across transnational spaces. Identities: Global Studies in Culture and Power, 7(4), 441–459. https://doi.org/10.1080/1070289X.2001.9962675
15. Mahmood, S. (2005). Politics of piety: The Islamic revival and the feminist subject. Princeton University Press. Manalansan, M. F. (2006). Queer intersections: Sexuality and gender in migration studies. International Migration Review, 40(1), 224–249. https://doi.org/10.1111/j.1747-7379.2006.00009.x
16. OECD. (2025a). What are the key trends in international student mobility? Education Indicators in Focus (No. 88). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/2a423a76-en
17. OECD. (2025b). Education at a glance 2025: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/1c0d9c79-en
18. Pessar, P. R., & Mahler, S. J. (2003). Transnational migration: Bringing gender in. International Migration Review, 37(3), 812–846. https://doi.org/10.1111/j.1747-7379.2003.tb00159.x
19. Raghuram, P., & Sondhi, G. (2021). Gender and international student migration. In C. Mora & N. Piper (Eds.), The Palgrave handbook of gender and migration (pp. 221–235). Palgrave Macmillan.
20. Robertson, S. (2013). Transnational student-migrants and the state: The education-migration nexus. Palgrave Macmillan.
21. Usta, D. D., & Ozbilgin, M. F. (2023). The hidden side of migration: Understanding sexuality as an aspiration to migrate. Frontiers in Sociology, 7, Article 1027268. https://doi.org/10.3389/fsoc.2022.1027268
22. Werbner, P. (Ed.). (2008). Anthropology and the new cosmopolitanism: Rooted, feminist and vernacular perspectives. Berg.
23. Yuval-Davis, N. (2006). Belonging and the politics of belonging. Patterns of Prejudice, 40(3), 197–214. https://doi.org/10.1080/00313220600769331