Araştırma Makalesi

Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində

Cilt: 13 Sayı: 3 24 Haziran 2026
  • Nailə Ciddi
PDF İndir
AZ EN

Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində

Öz

Məqalədə Azərbaycanın Şamaxı bölgəsinin mətbəx ənənələri etnoqrafik və tarixi aspektlərdən araşdırılır. Şamaxı mətbəxi zəngin plov, kabab və qənnadı məmulatları ilə seçilir. Bölgədə hazırlanan plovların çoxsaylı növləri, müxtəlif kabab çeşidləri və ənənəvi şirniyyatlar həm gündəlik qidalanmada, həm də mərasim və bayram süfrələrində mühüm yer tutur. Məqalədə turşulu-döşəməli plov, şüyüdlü plov, balıq çilovu və döymə-döşəməli plov kimi spesifik plov növləri, eləcə də müxtəlif kababların hazırlanma xüsusiyyətləri araşdırılır. Novruz, Xıdır Nəbi, Ramazan və Qurban bayramları, habelə toy və yas mərasimləri ilə bağlı qida ənənələri haqqında məlumat verilir. Araşdırma göstərir ki, Şamaxı mətbəxi regionun coğrafi şəraiti, dağətəyi və yaylaq zonaları, tarixi-mədəni mühiti, əkinçilik və maldarlığa əsaslanan təsərrüfat sistemi ilə sıx bağlı şəkildə formalaşmışdır. Bölgədə istifadə olunan təndir, sac və manqal kimi ənənəvi bişirmə vasitələri qida mədəniyyətinin mühüm elementləri hesab olunur. Müəyyən edilmişdir ki, yeməklərin hazırlanma texnologiyaları yalnız məişət ehtiyaclarını ödəməmiş, eyni zamanda sosial münasibətləri və mərasim davranışlarını əks etdirən mədəni praktikalar kimi çıxış etmişdir. Müasir dövrdə bu ənənələrin qorunması elmi sənədləşdirmə, ictimai iaşə müəssisələrində tətbiq və qastronomik turizmin inkişafı vasitəsilə həyata keçirilir. Nəticədə, Şamaxı mətbəxi milli kimliyi, tarixi yaddaşı və regional identikliyi əks etdirən zəngin kulinariya irsi kimi dəyərləndirilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Azərbaycan etnoqrafiyası. (2007). Azərbaycan etnoqrafiyası (3 cilddə, Cild 2). Şərq-Qərb.
  2. Berezin, I. N. (1849). Puteshestvie po Dagestanu i Zakavkazʹyu (Ch. 1). Kazan'. (in Russian).
  3. Ciddi, N. (2013). Şamaxı (Tarixi-etnoqrafik tədqiqat). Elm.
  4. Düma, A. (2010). Qafqaz. Qafqaz.
  5. Karakashly, K. T. (1964). Materialʹnaya kulʹtura azerbaydzhantsev severo-vostochnoy i tsentralʹnoy zon Malogo Kavkaza. Baku. (in Russian).
  6. Məmmədzadə, İ. (2022, 15 aprel). Zəngin, dadlı-ləzzətli Şamaxı mətbəxi. Ədəbiyyat və İncəsənət. https://www.edebiyyatveincesenet.az/kulinariya/item/21368-zaenzhin-dadl-laezzaetli-shamakh-maetbaekhi
  7. Musayeva, Z. (2002). Azərbaycanın maddi mədəniyyət tarixi (Etnoqrafik materiallar əsasında). Bakı Universiteti.
  8. Mustafayev, A. N. (1977). Şirvanın maddi mədəniyyəti. Elm.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Azerbaycan dili

Konular

Türk Halkları ve Toplulukları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2026

Kabul Tarihi

20 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ciddi, N. (2026). Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(3), 1-18. https://izlik.org/JA46WH48PD
AMA
1.Ciddi N. Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində. ATDD. 2026;13(3):1-18. https://izlik.org/JA46WH48PD
Chicago
Ciddi, Nailə. 2026. “Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (3): 1-18. https://izlik.org/JA46WH48PD.
EndNote
Ciddi N (01 Haziran 2026) Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 3 1–18.
IEEE
[1]N. Ciddi, “Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində”, ATDD, c. 13, sy 3, ss. 1–18, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46WH48PD
ISNAD
Ciddi, Nailə. “Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/3 (01 Haziran 2026): 1-18. https://izlik.org/JA46WH48PD.
JAMA
1.Ciddi N. Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində. ATDD. 2026;13:1–18.
MLA
Ciddi, Nailə. “Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 3, Haziran 2026, ss. 1-18, https://izlik.org/JA46WH48PD.
Vancouver
1.Nailə Ciddi. Şamaxı bölgəsinin mətbəx mədəniyyəti: etnoqrafik irs, regional identiklik və qastronomik turizm kontekstində. ATDD [Internet]. 01 Haziran 2026;13(3):1-18. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46WH48PD

 

Copyright and Licensing Policy

All articles published in the Journal of Academic History and Ideas / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi are copyrighted by the journal. The journal provides immediate open access to its content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0): https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ 

Under this license, users may read, download, copy, distribute, print, search, link to, reproduce, adapt, translate, and build upon the material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the author(s) and the journal.

Any commercial use of the published material requires prior written permission from the Editorial Board. Requests concerning commercial reuse should be addressed to: akademiktarihvedusunce@gmail.com 

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board. The editors and the Editorial Board disclaim any responsibility or liability for the content of published works.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). This work is licensed under CC BY-NC 4.0.