Araştırma Makalesi

İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz

Cilt: 13 Sayı: 3 9 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz

Öz

İsrail, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İran arasındaki gerilim, 21. yüzyılın en karmaşık ve çok katmanlı jeopolitik güvenlik meselelerinden birini oluşturmaktadır. Bu rekabetin tarihsel temelleri, 1979 İran Devrimi sonrasında değişen bölgesel güç dengelerine, vekâlet çatışmalarının yaygınlaşmasına ve İran'ın nükleer programına ilişkin süregelen belirsizliklere dayanmaktadır. Söz konusu üçlü ilişki, yalnızca Ortadoğu'nun güvenlik mimarisini değil, küresel enerji piyasalarını, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi rejimini ve uluslararası ittifak ilişkilerini de doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, İsrail-ABD-İran geriliminin tarihsel gelişimini incelemek ve bu sürecin bölgesel güvenlik ile uluslararası dengeler üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi yöntemine dayanmaktadır. Analizde akademik literatür, uluslararası kuruluş raporları, Birleşmiş Milletler belgeleri ve güvenilir uluslararası haber kaynaklarından yararlanılmıştır. Bulgular, taraflar arasındaki rekabetin yalnızca askerî güç dengeleriyle açıklanamayacağını; tarihsel hafıza, güvenlik algıları, ideolojik yönelimler, nükleer caydırıcılık ve devlet dışı silahlı aktörlerin çatışma dinamiklerini birlikte şekillendirdiğini göstermektedir. Çalışmada ayrıca 2026 yılına ilişkin gelişmeler, bölgesel güvenlik krizinin olası sonuçlarını değerlendirmeye yönelik analitik bir senaryo kapsamında ele alınmıştır. Sonuç olarak, İsrail-ABD-İran geriliminin Ortadoğu güvenlik mimarisini şekillendiren temel jeopolitik dinamiklerden biri olduğu; bölgesel istikrarın güçlendirilmesi için diplomatik mekanizmaların etkinliğinin artırılması, uluslararası denetim süreçlerinin desteklenmesi ve çok taraflı güvenlik iş birliğinin geliştirilmesinin önem taşıdığı değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al Jazeera. (2026, February 28). Israel and US strike Iran in coordinated operation, officials say. https://www.aljazeera.com/
  2. Associated Press. (2026, March 1). Iran's supreme leader killed in major attack by US and Israel. https://apnews.com/
  3. Atvur, S. (2020). Ortadoğu jeopolitiğinde kültürel yansımalar: Kültürel miras üzerine bir değerlendirme. Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 2(2), 81–110.
  4. BBC News. (2026, March 1). Khamenei's daughter and grandchild killed in attacks, state media says. https://www.bbc.com/news
  5. Birleşmiş Milletler. (2026, February 28). Secretary-General's remarks on the escalation of the Israel-Iran-US conflict. https://www.un.org/sg/en/content/sg/speeches
  6. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi. (2015). Resolution 2231 (2015): Adopted by the Security Council at its 7488th meeting on 20 July 2015 (S/RES/2231). https://digitallibrary.un.org/
  7. Çalışkan, K. (2008). Ortadoğu siyaseti ve toplumlarını anlama yolları. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 39, 1–19.
  8. Çalık Topuz, Z. (2023). Orta Doğu'da devletler arası askeri anlaşmazlıkların modellenmesi. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 10(2), 49–74. https://doi.org/10.26513/tocd.1312562

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

25 Şubat 2026

Kabul Tarihi

25 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Khairmohammad, S., & İnaç, H. (2026). İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(3), 1-13. https://izlik.org/JA69NM72UT
AMA
1.Khairmohammad S, İnaç H. İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz. ATDD. 2026;13(3):1-13. https://izlik.org/JA69NM72UT
Chicago
Khairmohammad, Shadan, ve Hüsamettin İnaç. 2026. “İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (3): 1-13. https://izlik.org/JA69NM72UT.
EndNote
Khairmohammad S, İnaç H (01 Temmuz 2026) İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 3 1–13.
IEEE
[1]S. Khairmohammad ve H. İnaç, “İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz”, ATDD, c. 13, sy 3, ss. 1–13, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69NM72UT
ISNAD
Khairmohammad, Shadan - İnaç, Hüsamettin. “İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/3 (01 Temmuz 2026): 1-13. https://izlik.org/JA69NM72UT.
JAMA
1.Khairmohammad S, İnaç H. İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz. ATDD. 2026;13:1–13.
MLA
Khairmohammad, Shadan, ve Hüsamettin İnaç. “İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 3, Temmuz 2026, ss. 1-13, https://izlik.org/JA69NM72UT.
Vancouver
1.Shadan Khairmohammad, Hüsamettin İnaç. İsrail-ABD-İran Geriliminin Tarihsel Evrimi ve 2026 Savaşı: Bölgesel Güvenlik ve Uluslararası Dengeler Açısından Bir Analiz. ATDD [Internet]. 01 Temmuz 2026;13(3):1-13. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69NM72UT

 

Copyright and Licensing Policy

All articles published in the Journal of Academic History and Ideas / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi are copyrighted by the journal. The journal provides immediate open access to its content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0): https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ 

Under this license, users may read, download, copy, distribute, print, search, link to, reproduce, adapt, translate, and build upon the material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the author(s) and the journal.

Any commercial use of the published material requires prior written permission from the Editorial Board. Requests concerning commercial reuse should be addressed to: akademiktarihvedusunce@gmail.com 

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board. The editors and the Editorial Board disclaim any responsibility or liability for the content of published works.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). This work is licensed under CC BY-NC 4.0.