Araştırma Makalesi

Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər

Cilt: 13 Sayı: 4 4 Ağustos 2026
  • Akif Nağı
PDF İndir
TR EN

Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər

Öz

 

 

Xülasə

Bu məqalədə e.ə. III–II minilliklərdə müasir Azərbaycan və ona yaxın tarixi-coğrafi ərazilərdə erkən siyasi təşkilatlanma və dövlətçilik proseslərinin formalaşması tarixi mənbələr, arxeoloji materiallar və müasir historiqrafiyanın nəticələri əsasında araşdırılır. Tədqiqatın əsas məqsədi qədim siyasi birliklərin meydana gəlməsi, onların sosial-siyasi strukturları və regionun daha geniş Yaxın Şərq siyasi sistemi ilə qarşılıqlı əlaqələrinin tarixi inkişaf dinamikasını müəyyənləşdirməkdir. Məqalədə Aratta, Lullubi və Gutium/Kuti ilə bağlı yazılı mənbələr tarixi-tənqidi və mənbəşünaslıq yanaşmaları əsasında təhlil edilir, bu siyasi birliklərin coğrafi lokalizasiyası, siyasi statusu və bir-biri ilə mümkün əlaqələri barədə mövcud elmi yanaşmalar müqayisə olunur. Eyni zamanda, erkən etnomədəni proseslər, regionun dil tarixinin problemləri və Şumer ilə Cənubi Qafqaz və Şimali-Qərbi İranın qədim siyasi-mədəni birlikləri arasındakı əlaqələr nəzərdən keçirilir. Tədqiqat Aratta, Lullubi və Gutium arasında birbaşa siyasi-sülaləvi varisliyin qəti şəkildə təsdiqləndiyini irəli sürmək əvəzinə, bu birliklər arasında mümkün siyasi, iqtisadi və mədəni davamlılığın müəyyənləşdirilməsi üçün mövcud mənbələrin imkan və məhdudiyyətlərini qiymətləndirir. Nəticədə, e.ə. III–II minilliklərdə regionda erkən dövlətçilik formalarının inkişafı daha geniş Qədim Yaxın Şərq kontekstində nəzərdən keçirilir və Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinin öyrənilməsi üçün mənbəşünaslıq və metodoloji çərçivə təklif olunur.

 

 

 

 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ABC 19 (Weidner Chronicle). (n.d.). Livius.org. https://www.livius.org/sources/content/mesopotamian-chronicles-content/abc-19-weidner-
  2. Alimirzoev, A. N. (2019). Iz politicheskoi istorii kutiev. Vestnik Dagestanskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriya 2: Gumanitarnye nauki, 39(1), 14–20. (in Russian).
  3. Aristotel' o gosudarstve i prave. (n.d.). State.rin.ru. http://state.rin.ru/cgi-bin/main.pl?id=18&=15 (in Russian).
  4. Ayda, A. (1992). Etrusklar (Tursakalar) Türk idiler: İlmî deliller. Ayyıldız Matbaası. (in Turkish). Azərbaycan dövlətçilik tarixində qədim dövlətlər. (2012). ANL. https://anl.az/down/meqale/ses/2012/iyul/ses19.html
  5. Azərbaycan tarixi (Vol. 1). (1994). Z. Bünyadov & Y. Yusifov (Eds.). Ali məktəblər üçün dərslik. Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı.
  6. Azərbaycan tarixi (Vol. 1). (2014). Z. Bünyadov & Y. Yusifov (Eds.). Ali məktəblər üçün dərslik (2nd ed.). Apostroff.
  7. Azərbaycan tarixi: Yeddi cilddə (Vol. 1). (1998). İ. Əliyev (Ed.). Elm.
  8. Azərbaycan tarixi üzrə qaynaqlar (2nd ed.). (2007). Çıraq.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Halkları ve Toplulukları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

4 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

19 Mart 2026

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Nağı, A. (2026). Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(4), 1-18. https://izlik.org/JA86TH55LW
AMA
1.Nağı A. Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər. ATDD. 2026;13(4):1-18. https://izlik.org/JA86TH55LW
Chicago
Nağı, Akif. 2026. “Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (4): 1-18. https://izlik.org/JA86TH55LW.
EndNote
Nağı A (01 Ağustos 2026) Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 4 1–18.
IEEE
[1]A. Nağı, “Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər”, ATDD, c. 13, sy 4, ss. 1–18, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86TH55LW
ISNAD
Nağı, Akif. “Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/4 (01 Ağustos 2026): 1-18. https://izlik.org/JA86TH55LW.
JAMA
1.Nağı A. Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər. ATDD. 2026;13:1–18.
MLA
Nağı, Akif. “Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 4, Ağustos 2026, ss. 1-18, https://izlik.org/JA86TH55LW.
Vancouver
1.Akif Nağı. Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim tarixi köklərinə dair: e.ə. III–II minilliklər. ATDD [Internet]. 01 Ağustos 2026;13(4):1-18. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86TH55LW

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

2025 SOBİAD Journal Metrics
Citation Count: 90 • Impact Value: 0.205 • Quartile: Q2

https://atif.sobiad.com/ 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiUTIucG5nIiwicGF0aCI6IjU4MDMvM2Y2My8wMzJmLzZhNzNjOGRlNTUxMmM4LjMxOTI1MzY0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3NjU1OCwibm9uY2UiOiI5NzA2NTcwYjJjZGVhZmM4ODU2NDljNWJkZjNhNjQ3ZSJ9.S8EaUu-fmZna_dXRXNuK26x6n-V5w3fzzPHpnIYT6-o