Araştırma Makalesi

Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım

Cilt: 13 Sayı: 4 5 Ekim 2026
  • Khudaverdi Guliyev
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım

Öz

Bu makale, yapay zekâ teknolojilerinin repatriasyon (geri dönüş) sürecindeki potansiyel uygulama olanaklarını sosyolojik bir yaklaşım çerçevesinde incelemektedir. Kavramsal ve literatür temelli nitel bir inceleme olarak tasarlanan çalışmada yeni veri toplanmamış; uluslararası kuruluş raporları, göç sözlükleri ve ilgili akademik çalışmalar kavramsal analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Küreselleşme, göç akışlarının yoğunlaşması ve dijitalleşme bağlamında repatriasyon, yalnızca fiziksel bir dönüş olarak değil; sosyal entegrasyon, uyum ve ulusal kimliğin yeniden inşasını kapsayan çok yönlü bir sosyal olgu olarak ele alınmaktadır. Çalışmada repatriasyon, geri gönderme ve yeniden entegrasyon kavramları ayrıştırılmakta; yapay zekânın veri analizi, ihtiyaç belirleme, istihdam eşleştirmesi, sosyal hizmetlere erişim ve kamuoyu iletişimi gibi alanlardaki olası katkıları, geri dönüş öncesi değerlendirmeden geri dönüş sonrası izlemeye uzanan aşamalı bir çerçevede sınıflandırılmaktadır. Algoritmik önyargı, veri gizliliği, dijital eşitsizlik ve insan faktörünün zayıflaması gibi riskler de sosyolojik bir bakış açısıyla tartışılmaktadır. Kavramsal değerlendirme, yapay zekânın etik, hukuki ve sosyolojik sınırlar içinde uygulanması durumunda repatriasyon politikalarının daha etkili, kapsayıcı ve sürdürülebilir biçimde yürütülmesine katkı sunabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbaş, A. (2024). Yapay zekâ ile toplumsal dönüşüm: Sosyolojik perspektif. International Journal of Humanities and Education, 10(22), 151⁠–⁠180. https://doi.org/10.59304/ijhe.1477203
  2. Bommes, M., & Geddes, A. (Eds.). (2000). Immigration and welfare: Challenging the borders of the welfare state. Routledge.
  3. Cameron, F., & Kenderdine, S. (Eds.). (2007). Theorizing digital cultural heritage: A critical discourse. The MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/9780262033534.001.0001
  4. Erol, H. (2025). Repatriasyon (repatriation) kavram analizi: Geri dönüş mü, geri gönderilme mi? (2025/15). Türkiye Göç Araştırmaları Merkezi (TÜGAM), Göç Araştırmaları Vakfı.
  5. Gönüllü, C. (2023). Dijitalleşen dünyada dönüşen yardım anlayışı: Dijital yardım kampanyaları. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Dergisi, 1(1), 43⁠–⁠80.
  6. International Organization for Migration. (2004). Glossary on migration (International Migration Law No. 1). IOM.
  7. International Organization for Migration. (2017). World migration report 2018: Chapter 2—Migration and migrants: A global overview. IOM.
  8. International Organization for Migration. (2019a). 2018 return and reintegration key highlights. IOM.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Khudaverdi Guliyev Bu kişi benim
0009-0001-0279-5332
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

5 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

13 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

1 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Guliyev, K. (2026). Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(4). https://izlik.org/JA63CT76TF
AMA
1.Guliyev K. Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım. ATDD. 2026;13(4). https://izlik.org/JA63CT76TF
Chicago
Guliyev, Khudaverdi. 2026. “Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (4). https://izlik.org/JA63CT76TF.
EndNote
Guliyev K (01 Ekim 2026) Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 4
IEEE
[1]K. Guliyev, “Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım”, ATDD, c. 13, sy 4, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA63CT76TF
ISNAD
Guliyev, Khudaverdi. “Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/4 (01 Ekim 2026). https://izlik.org/JA63CT76TF.
JAMA
1.Guliyev K. Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım. ATDD. 2026;13. Available at https://izlik.org/JA63CT76TF.
MLA
Guliyev, Khudaverdi. “Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 4, Ekim 2026, https://izlik.org/JA63CT76TF.
Vancouver
1.Khudaverdi Guliyev. Yapay Zekânın Geri Dönüş Sürecinde Uygulama Olanakları: Sosyolojik Bir Yaklaşım. ATDD [Internet]. 01 Ekim 2026;13(4). Erişim adresi: https://izlik.org/JA63CT76TF

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

2025 SOBİAD Journal Metrics
Citation Count: 90 • Impact Value: 0.205 • Quartile: Q2

https://atif.sobiad.com/ 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiUTIucG5nIiwicGF0aCI6IjU4MDMvM2Y2My8wMzJmLzZhNzNjOGRlNTUxMmM4LjMxOTI1MzY0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3NjU1OCwibm9uY2UiOiI5NzA2NTcwYjJjZGVhZmM4ODU2NDljNWJkZjNhNjQ3ZSJ9.S8EaUu-fmZna_dXRXNuK26x6n-V5w3fzzPHpnIYT6-o