Historical Continuity in Turkic Statehood: From the Huns to the Khazars (4th–10th Centuries)

Öz

This article examines the historical continuity of Turkic statehood from the 4th to the 10th centuries and aims to identify the stable institutional and political cultural elements that ensured the long term stability of Turkic polities in Eurasia. The work traces the main stages in the formation and development of state political structures⁠—from the Hunnic state through the Avar and Bulgar experience to the Khazar Khaganate as the most institutionally developed model of early medieval Turkic statehood. Particular attention is paid to key elements of continuity, including the sacralization of supreme authority, the military political organization of governance, the confederal nature of the state, multi ethnicity, and a pragmatic foreign policy strategy. It is shown that the evolution of Turkic statehood occurred not through an institutional rupture, but through the adaptation of traditional mechanisms to changing geopolitical and economic conditions associated with interactions with Byzantium, the Islamic world, and the transformation of trade communications. It is concluded that early medieval Turkic statehood represented a flexible and dynamic political system that played an important role in shaping the political order of Eurasia and laid the foundations for a stable state political tradition of the Turkic world.

Anahtar Kelimeler

• Avars
• Huns
• Khazar Khaganate
• Political Continuity
• Turkic Statehood

Türk Devlet Geleneğinde Tarihsel Süreklilik: Hunlardan Hazarlara (IV–X. Yüzyıllar)

Öz

Bu makalede, IV. yüzyıldan X. yüzyıla kadar Türk devlet geleneğinin tarihsel sürekliliği incelenmekte ve Avrasya coğrafyasında Türk siyasi oluşumlarının uzun süreli istikrarını sağlayan kalıcı kurumsal, siyasal ve kültürel unsurların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada, Hun devletinden başlayarak Avar ve Bulgar siyasi tecrübeleri üzerinden erken Orta Çağ Türk devlet geleneğinin kurumsal açıdan en gelişmiş modellerinden biri olan Hazar Kağanlığı’na kadar uzanan süreçte devlet ve siyasal yapıların oluşumu ile gelişiminin temel aşamaları ele alınmaktadır. Üstün siyasi otoritenin kutsallaştırılması, yönetimin askerî siyasal örgütlenmesi, devlet yapısının konfederatif niteliği, çok etnili yapı ve pragmatik dış politika stratejisi gibi sürekliliğin temel unsurlarının analizine özel önem verilmektedir. Türk devlet geleneğinin gelişiminin kurumsal bir kopuş yoluyla değil, geleneksel yönetim mekanizmalarının değişen jeopolitik ve ekonomik koşullara uyarlanması yoluyla gerçekleştiği ortaya konulmaktadır. Bu dönüşüm özellikle Bizans ile ilişkiler, İslam dünyasıyla gelişen siyasi ve ekonomik temaslar ve ticaret yollarında meydana gelen değişimler çerçevesinde değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, erken Orta Çağ Türk devlet geleneğinin esnek ve dinamik bir siyasal sistem oluşturduğu, Avrasya’nın siyasi düzeninin şekillenmesinde önemli bir rol oynadığı ve Türk dünyasında kalıcı bir devlet siyaset geleneğinin temellerini attığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Avarlar
• Hazar Kağanlığı
• Hunlar
• Siyasi Süreklilik
• Türk Devlet Geleneği

Kaynakça

1. Artamonov, M. I. (1962). Istoriya khazar [History of the Khazars]. Izdatel’stvo Gosudarstvennogo Ermitazha.
2. Brook, K. A. (2018). The Jews of Khazaria (3rd ed.). Rowman & Littlefield.
3. Curta, F. (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500⁠–⁠1250. Cambridge University Press.
4. Dunlop, D. M. (1954). The history of the Jewish Khazars. Princeton University Press.
5. Golden, P. B. (1980). Khazar studies: An historico philological inquiry into the origins of the Khazars (Vols. 1⁠–⁠2). Akadémiai Kiadó.
6. Golden, P. B. (1992). An introduction to the history of the Turkic peoples: Ethnogenesis and state formation in medieval and early modern Eurasia and the Middle East. Otto Harrassowitz.
7. Heather, P. (2005). The fall of the Roman Empire: A new history of Rome and the barbarians. Oxford University Press.
8. Maenchen Helfen, O. J. (1973). The world of the Huns: Studies in their history and culture. University of California Press.

9. Pohl, W. (2018). The Avars: A steppe empire in Central Europe, 567⁠–⁠822. Cornell University Press.
10. Sinor, D. (Ed.). (1990). The Cambridge history of early Inner Asia. Cambridge University Press.
11. Whittow, M. (1996). The making of Byzantium, 600⁠–⁠1025. University of California Press.