Artificial Intelligence as a Communicative Subject: A Graded Framework of Language Use, Interpretation, and Normativity

Öz

Can an artificial intelligence system count as a communicative subject without possessing human-like consciousness or independent responsibility? This conceptual study argues that the issue cannot be resolved by treating language models either as mere instruments or as full-fledged subjects. Using an analytic-philosophical method, it integrates four criteria—public rule-governed language use, reflexive communicative intentionality, normative accountability, and reciprocal interpretive integration—into a single evaluative framework. The criteria are then distinguished across three levels: functional-interactive participation, discursive-normative standing, and ontological subjectivity. Large language models can support interpretation and coordination at the first level, but this does not establish that they independently undertake commitments at the second or possess experience and original intentionality at the third. Normative responsibility is thus a requirement for full discursive subjecthood, not a prerequisite for every form of communicative participation. Recent debates about linguistic form, understanding, and artificial agency sharpen this distinction. The contribution is a non-binary vocabulary that specifies both the communicative role of AI systems and the limits of claims made on their behalf.

Anahtar Kelimeler

• Communicative Subjectivity
• Large Language Models
• Normative Accountability
• Interpretive Attribution
• Rule-Following
• Graded Agency

İletişimsel Özne Olarak Yapay Zekâ: Dil Kullanımı, Yorumlama ve Normatifliğe İlişkin Dereceli Bir Çerçeve

Öz

Bir yapay zekâ sistemi, insana özgü bilinç ya da bağımsız sorumluluk taşımadan iletişimsel özne sayılabilir mi? Bu kavramsal çalışma, sorunun dil modellerini yalnızca araç ya da tam anlamıyla özne olarak ele alan ikili karşıtlıkla çözülemeyeceğini savunmaktadır. Analitik-felsefi yöntem kullanılarak kamusal kurallara dayalı dil kullanımı, dönüşlü iletişimsel niyetlilik, normatif hesap verebilirlik ve karşılıklı yorumlayıcı bütünleşme tek bir değerlendirme çerçevesinde birleştirilmektedir. Bu dört ölçüt, işlevsel-etkileşimsel katılım, söylemsel-normatif statü ve ontolojik öznellik olmak üzere üç ayrı düzeyde değerlendirilmektedir. Büyük dil modelleri ilk düzeyde yorumlama ve eşgüdümü destekleyebilir; ancak bu, onların ikinci düzeyde bağımsız yükümlülükler üstlendiklerini veya üçüncü düzeyde öznel deneyim ve özgün niyetlilik taşıdıklarını göstermeye yetmez. Dolayısıyla normatif sorumluluk, bütün iletişimsel katılım biçimlerinin değil, tam söylemsel öznellik statüsünün bir koşuludur. Dilsel biçim, anlamlandırma ve yapay faillik üzerine güncel tartışmalar bu ayrımın önemini belirginleştirmektedir. Çalışmanın özgün katkısı, yapay zekâ sistemlerinin iletişimdeki işlevsel rolünü kabul ederken, onlara bağımsız normatif ya da ontolojik statü atfetmenin gerekçelerini ayrı ayrı sorgulayan ikili olmayan bir kavramsal çerçeve sunmasıdır. Bu çerçeve, farklı iletişimsel statülere ilişkin iddiaların hangi kanıtlarla desteklenebileceğini de netleştirir.

Anahtar Kelimeler

• İletişimsel Öznellik
• Büyük Dil Modelleri
• Normatif Hesap Verebilirlik
• Yorumlayıcı Atıf
• Kural İzleme
• Dereceli Faillik

Kaynakça

1. Austin, J. L. (1962). How to do things with words. Clarendon Press.
2. Bender, E. M., & Koller, A. (2020). Climbing towards NLU: On meaning, form, and understanding in the age of data. In Proceedings of the 58th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (pp. 5185–5198). Association for Computational Linguistics. https://doi.org/10.18653/v1/2020.acl-main.463
3. Brandom, R. B. (1994). Making it explicit: Reasoning, representing, and discursive commitment. Harvard University Press.
4. Chalmers, D. J. (1996). The conscious mind: In search of a fundamental theory. Oxford University Press.
5. Chalmers, D. J. (2023). Could a large language model be conscious? arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2303.07103
6. Clark, A. (2008). Supersizing the mind: Embodiment, action, and cognitive extension. Oxford University Press.
7. Davidson, D. (1973). Radical interpretation. Dialectica, 27(3–4), 313–328. https://doi.org/10.1111/j.1746-8361.1973.tb00623.x
8. Dennett, D. C. (1987). The intentional stance. MIT Press.

9. Floridi, L. (2014). The fourth revolution: How the infosphere is reshaping human reality. Oxford University Press.
10. Floridi, L., & Chiriatti, M. (2020). GPT-3: Its nature, scope, limits, and consequences. Minds and Machines, 30, 681–694. https://doi.org/10.1007/s11023-020-09548-1
11. Grice, H. P. (1957). Meaning. The Philosophical Review, 66(3), 377–388.
12. Hayles, N. K. (1999). How we became posthuman: Virtual bodies in cybernetics, literature, and informatics. University of Chicago Press.
13. Hutchins, E. (1995). Cognition in the wild. MIT Press.
14. Kripke, S. A. (1982). Wittgenstein on rules and private language: An elementary exposition. Harvard University Press.
15. Latour, B. (2005). Reassembling the social: An introduction to actor-network-theory. Oxford University Press.
16. Lemke, J. L. (2002). Travels in hypermodality. Visual Communication, 1(3), 299–325.
17. McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw-Hill.
18. Ong, W. J. (1982). Orality and literacy: The technologizing of the word. Methuen.
19. Searle, J. R. (1980). Minds, brains, and programs. Behavioral and Brain Sciences, 3(3), 417–424. https://doi.org/10.1017/S0140525X00005756
20. Searle, J. R. (1995). The construction of social reality. Free Press.
21. Shanahan, M. (2024). Talking about large language models. Communications of the ACM, 67(2), 68–79. https://doi.org/10.1145/3624724
22. Veszelszki, Á. (2017). Digilect: The impact of infocommunication technology on language. De Gruyter Saur. https://doi.org/10.1515/9783110499117
23. Wittgenstein, L. (1953). Philosophical investigations (G. E. M. Anscombe, Trans.). Blackwell.