Araştırma Makalesi

Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları

Cilt: 13 Sayı: 5 26 Ekim 2026
  • Aybəniz Həsənova
PDF İndir
AZ EN

Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları

Öz

İranın əhalisinin xeyli hissəsini türklər təşkil edir və bu ölkənin toponimiyası türk etnik tarixinin öyrənilməsi baxımından mühüm mənbədir. Əsrlər boyu formalaşmış etnotoponimlər İranın bir sıra bölgələrində türk etnik qatının qədim olduğunu göstərir. Toponimlər yalnız dil faktı deyil, həm də tarixi proseslərin canlı izləridir; onlar müəyyən ərazidə yaşamış əhalinin etnik tərkibini, tayfaların köç və məskunlaşma yollarını öyrənməyə imkan verir. Məqalədə müasir İranın toponimiyasında qeydə alınmış türk mənşəli etnotoponimlər – Evoğlu, Qarapapaq, Sarıcalı, Eymur, Dəmirçi, Qaradağlı, Qaraxanbəyli, Padar, Qarabağlılar və Kəbirli – tədqiq edilmiş, onların etimologiyası və quruluşu təhlil olunmuşdur. Tədqiqatda təsviri, müqayisəli tarixi və etimoloji təhlil üsullarından istifadə edilmiş, adların Azərbaycan Respublikasında və qonşu ölkələrdəki paralelləri müəyyənləşdirilmişdir. Nümunələr adların böyük hissəsinin tayfa adına lı/ li şəkilçisinin və ya oğlu komponentinin artırılması ilə yarandığını göstərir. Araşdırma əsasında belə qənaətə gəlinir ki, bu adlar Azərbaycan onomastikasının mühüm bir layını təşkil edir və türk tayfalarının İran, Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan ərazilərində yayılma arealını əks etdirir. Belə etnotoponimlərin sistemli öyrənilməsi Azərbaycan–İran toponimik əlaqələrinin və türk xalqlarının etnik tarixinin tədqiqi üçün etibarlı dil materialı verir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ağasıoğlu, F. (2006). Türk elləri: Saqa qamər boyları. Çıraq.
  2. Atillanın varisləri – Qarapapaqlar. (t.g.). Baki-baku.az. https://baki-baku.az/atillanin-varisleri-qarapapaqlar
  3. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti (2 cilddə, Cild 1). (2007). Şərq Qərb.
  4. Bəşirova, D. (2022). Azərbaycan dilində etnotoponimlərin linqvistik təhlili [Fəlsəfə doktoru dissertasiyasının avtoreferatı]. Bakı.
  5. Budaqov, B., & Qeybullayev, Q. (2022). Qarabağın etnik məskunlaşma tarixi və toponimləri: Monoqrafiya. Region Press.
  6. Çingizoğlu, Ə. (2008). Qaradağlılar. Şuşa.
  7. Dəmirçili oymağı. (t.g.). Vikipediya. https://az.wikipedia.org/wiki/Dəmirçili_oymağı
  8. Əhmədova, E. Z. (2007a). Azərbaycan dilinin etnonimlər lüğəti. Elm və təhsil.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Azerbaycan dili

Konular

Asya Dilleri, Edebiyatları ve Kültürleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aybəniz Həsənova Bu kişi benim
0009-0008-1513-0162
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

26 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

25 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Həsənova, A. (2026). Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(5). https://izlik.org/JA52PG35FT
AMA
1.Həsənova A. Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları. ATDD. 2026;13(5). https://izlik.org/JA52PG35FT
Chicago
Həsənova, Aybəniz. 2026. “Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (5). https://izlik.org/JA52PG35FT.
EndNote
Həsənova A (01 Ekim 2026) Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 5
IEEE
[1]A. Həsənova, “Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları”, ATDD, c. 13, sy 5, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52PG35FT
ISNAD
Həsənova, Aybəniz. “Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/5 (01 Ekim 2026). https://izlik.org/JA52PG35FT.
JAMA
1.Həsənova A. Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları. ATDD. 2026;13. Available at https://izlik.org/JA52PG35FT.
MLA
Həsənova, Aybəniz. “Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 5, Ekim 2026, https://izlik.org/JA52PG35FT.
Vancouver
1.Aybəniz Həsənova. Müasir İranın Toponimiyasında Türk Mənşəli Yer Adları. ATDD [Internet]. 01 Ekim 2026;13(5). Erişim adresi: https://izlik.org/JA52PG35FT

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

International Academic Visibility and Bibliometric Impact of ATDD

Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (Academic Journal of History and Idea – ATDD) is registered in OpenAlex, a global scholarly information platform that supports the discovery of academic publications, the analysis of citation relationships, and the bibliometric assessment of research outputs.

According to the bibliometric data displayed on the journal's official OpenAlex profile as of October 22, 2026, ATDD has recorded 391 citations and an h-index of 6. These indicators demonstrate the journal's measurable citation presence in the scholarly literature and provide a transparent basis for assessing the academic visibility of its published research.

As an interdisciplinary academic journal dedicated to history, culture, and the social sciences, ATDD is committed to promoting original scholarship, maintaining rigorous editorial standards, upholding publication ethics, and supporting the international dissemination of scholarly knowledge.

The journal continues to strengthen its academic visibility, encourage scholarly engagement across disciplinary and geographical boundaries, and enhance the accessibility and citation impact of its published research.

Bibliometric Data Source: OpenAlex (accessed October 22, 2026).

Total Citations: 391
h-index: 6
OpenAlex Source ID: S4210171998
ISSN: 2148-2292

Official OpenAlex Profile: https://openalex.org/sources/S4210171998