К НЕКОТОРЫМ АСПЕКТАМ ЖИЗНИ И ТВОРЧЕСТВА ЮСИФА БАЛАСАГУНЛУ

Abstract

We can to consider “Kutadgu Bilig” by Balasagunlu Yusuf as the beginning of new stage in the political thinking manner of Turkish and other Eastern peoples. He brought a new breath to Turkish poetry and influenced to all Turkish literature after him. “Kutadgu Bilig” is the first Turkish poem in Aruz style. This work besides its rich maintenance has got a charming poetry and it shows that the formation of basic rules of Turkish writing language on Arabic alphabet were finished in 11-th century. Thus this work is a example of the rich cultural history, political-philosophical thinking manner and the high literary creation of Turks. The main theme of our article based on the synthesis of Turkish habits with Islamic tradition in “Kutadgu Bilig”. We analyzed the role of Turks in Islamic and World civilzations from this view point.

Keywords

• Balasagunlu Yusuf, Kutadgu Bilig, Turkish culture, Islamic civilization

Öz

Balasagunlu Yusuf’un “Kutadgu Bilig” isimli mesnevisini gerek Türk, gerekse de diğer Doğu halklarının siyasî tefekkür tarzında yeni bir aşamanın başlangıcı sayabiliriz. O, Türk şiirine yeni bir nefes getirerek kendinden sonraki tüm Türk edebiyatını etkilemeyi başarmıştır. “Kutadgu Bilig” – aruz vezninde yazılmış olan Türkçe ilk mesnevi olma özelliğini taşımaktadır. Zengin içeriğinin yanı sıra akıcı bir şekilde nazıma çekilmiş olan bu eser, Arap alfabesine dayalı Türk yazı dilinin temel kurallarının oluşumunun XI. yüzyılda artık tamamlandığını göstermektedir. Böylece, sözünü ettiğimiz bu eser, Türklerin zengin kültür tarihinin, siyasi-felsefi düşünce tarzının ve yüksek edebi sanatının önemli bir örneğini teşkil etmektedir. Makalemizin başlıca konusu “Kutadgu Bilig”de eski Türk töreleriyle, İslâm geleneğinin sentezi esasında kurulmuş, buradan yola çıkılarak Türklerin İslâm medeniyetinin ve dünya uygarlığının gelişimine katkısı üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Balasagunlu Yusuf, Kutadgu Bilig, Türk kültürü, İslâm medeniyeti