FruitandVegetableProduction in Demirci District in XVI. Century

Abstract

As known, agriculture underlies economy of Ottoman Empire. Geography of SaruhanSanjak, was arable in 16thas in today. It is understood from record books that this situation projects on district of Demirci positively. Although it does not have large lowlands and despite its sloping land, the fact that influence area of Mediterranean Climate reaches this district has affected agricultural activities positively. Most agricultural areas of Demirci District are allocated for cereal agriculture and vegetable and fruit production takes part in agricultural activities. Main resources of our study consist of record books no: 115 in Land Registry Record Books Archive and record books no: 165 within Prime Ministry Ottoman Archive. From record books it is understood that in 16th century besides melon production, grape, pear, walnut, oleaster, chestnut, cherry, pomegranate and apple were produced; moreover such vegetables as onion, garlic, cucumber, black cumin were grown and gardening activities were available. Among them, while especially grape and melon production were at the top, such fruits as cherry, chestnut, pomegranate and apple had low harvest and it is understood that in this century they were produced. We are of opinion that determining the amount of fruit and vegetable production in this district of this period, will contribute to illuminating the structure in Ottoman Empire and SaruhanSanjak, in this regard

Keywords

• SaruhanSanjak,Demirci District,AgriculturalProduction,FruitGrowing

XVI. Yüzyılda Demirci Kazasında Meyve ve Sebze Üretimi

Öz

Osmanlı Devletinin ekonomisinin temelini bilindiği gibi ziraat oluşturmuştur. Saruhan Sancağının bulunduğu coğrafya bugün olduğu gibi, XVI. yüzyılda da ziraata elverişli bir yapıya sahiptir. Bu durumun Demirci kazasına da olumlu yönde yansıdığı tahrir defterlerinden anlaşılmaktadır. Geniş ovaları bulunmamasına ve genellikle eğimli arazi yapısına rağmen, Akdeniz ikliminin etki sahasının bu kazaya kadar ulaşması, bölgede zirai faaliyetleri olumlu yönde etkilemiştir. Demirci kazasında tarım alanlarının büyük kısmı, hububat ziraatına ayrılmakla birlikte, sebze ve meyve üretimi de kazadaki zirai faaliyetler içinde yer bulmaktadır. Çalışmamızın ana kaynaklarını Tapu Kadastro Kuyud-ı Kadime Arşivinde bulunan 115 ve Başbakanlık Osmanlı Arşivinde yer alan 165 numaralı tahrir defterleri oluşturmaktadır. Tahrir defterlerinden XVI. yüzyılda Demirci kazasında üzüm, armut ceviz, iğde, kestane, kiraz, nar, elma yanında bostan üretiminin olduğu, ayrıca soğan, sarımsak, hıyar, çörek otu gibi sebzelerin yetiştirildiği ve bahçecilik faaliyetlerinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bunların içinde özellikle üzüm ve bostan üretimi ön sıralarda yer alırken, kiraz, kestane, nar ve elma gibi meyvelerin düşük rekolteye sahip olmakla birlikte, bu yüzyılda üretimlerinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu dönemde kazadaki meyve ve sebze üretiminin çeşit ve tespit edilebilen miktarının belirlenmesinin, Saruhan Sancağının ve bu bağlamda Osmanlı Devletindeki yapının aydınlatılmasına katkıda bulunacağı kanaatindeyiz.

Anahtar Kelimeler

• Saruhan Sancağı,Demirci Kazası,Zirai Üretim,Meyvecilik

Kaynakça

1. Kaynaklar
2. I- ARŞİV KAYNAKLARI
3. A) Başbakanlık Osmanlı Arşivi I)Tahrir Defterleri (BOA. TD.). No: 49, 165, 398.
4. İİ) Maliyeden Müdevver Defter(MAD.) No: 15287
5. B)Tapu Kadastro Kuyud-ı Kadime Arşivi Tahrir Defterleri (TK. KKA. TD.).
6. No: 47, 115, 544.
7. II ) KİTAP – MAKALE – LUGAT - TEZ
8. BARKAN, Ömer L., 1943, XV ve XVI inci Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Zirai Ekonominin Hukuki ve Mali Esasları, C. I, Kanunlar,İstanbul. BAYKARA, Tuncer, 2001, Türk Kültür Tarihine Bakışlar, Ankara.

9. BRAUDEL, Fernand, 1989, Akdeniz ve Akdeniz Dünyası, C. 1, Çev. M. Ali Kılıçbay, İstanbul.
10. ÇELEBİ,Evliya, 2011, Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi: Kütahya-Manisa-İzmir-Antalya-Karaman-Adana-Halep-Şam-Kudüs-Mekke-Medine, Haz. Seyit Ali Kahraman, 9. Kitap – C.1, İstanbul. DALGALI, Fatih, 2008, 45 Numaralı Tapu Tahrir Defterine Göre Simav Nahiyesi, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Dumlupınar Ü. SBE. Tarih ABD., Kütahya.
11. DEVELLİOĞLU, Ferit, 1996, Osmanlıca- Türkçe Ansiklopedik Lugat, 13. Baskı,
12. Ankara.
13. EMECEN, Feridun M., 1989, XVI. Asırda Manisa Kazası, Ankara.
14. GÖKÇE, Turan, 2000, XVI ve XVII. Yüzyıllarda Lazıkyye(Denizli) Kazası, Ankara.
15. GÖKMEN, Ertan, 2007, Tanzimat’tan Meşrutiyete Demirci Kazası, İzmir.
16. KALLEK, Cengiz, 2002, “Kile”, DİA. , C. 25, Ankara.
17. KAZICI, Ziya, 2005, Osmanlı’da Vergi Sistemi, İstanbul.
18. KOMİSYON, 2006, Türkiye Coğrafyası ve Jeopolitiği, İstanbul.
19. KÜTÜKOĞLU, Mübahat S. 2002, XVI. Asırda Tavas Kazasının Sosyal ve İktisadi Yapısı, İstanbul.
20. ORTAYLI, İlber, 2004 ,“17. Yüzyıl Sonlarında Orta Anadolu Vilayetlerinin Toplumssal Ekonomik Durumu Üzerine”, Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadi ve Sosyal DeğişimMakaleler I, 2. Baskı, Ankara.
21. SOLAK, İbrahim “ Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Anadolu’da Meyve ve
22. Sebze Üretimi”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, SÜ. TAE. , S. 24,
23. Konya 2008, s. 217-251.
24. ŞAHİN, C. - DOĞANAY, H. - ÖZCAN, N. A. , Türkiye Coğrafyası(Fiziki-Beşeri-Ekonomik-Jeopolitik), 6. Baskı, Ankara 2007.
25. ÜNAL, Mehmet A.,XVI. Yüzyılda Harput Sancağı (1518-1566), Ankara 1989. YÜCEL, Yaşar - PULAHA, Selami, I. Selim Kanunnamesi (Tirana ve Leningrad Nüshaları) (1512-1520), Ankara 1995.